Jozas Ambrazevichyus
Ушбу мақоланинг матни тўлиқ ёки қисман автомат таржимадан иборатдир. Матн тезда тушунарли ҳолга келтирилмаса ушбу мақола ўчирилиши мумкин! Сиз мақолани тузатишга кўмаклашишингиз мумкин. Мақола таржимаси билан шуғулланмоқчи бўлсангиз, таржима бўйича тавсиялар билан танишиб чиқишни унутманг. Мақоланинг оригинали кўрсатилмаган. |

Жозас Амбразевичюс ёки Жозас Бразайтис (1903-йил 9-декабр, Тракискаи, Марижамполė черкови - 1974-йил 28-ноябр, Жанубий Оранж, Ню-Жерси ) литвалик адабиёт тарихчиси, сиёсий фаолияти ва миллатчилик қарашлари билан машҳур. 1941-йил 23-июндан 1941-йил 5-августгача вақтинчалик Литва ҳукумати Бош вазири вазифасини бажарувчи бўлган.
Академик мартаба
Амбразевичюс Каунасдаги Литва университети ва Бонн университетида адабиёт бўйича таҳсил олган. 1927-йилдан Каунасда Литва адабиёти ва фолклоридан ма'рузалар ўқиди. 30-йилларнинг охирига келиб у адабиёт ўқитувчилари ва олимларининг кўплаб ташкилотларига аъзо бўлди. Унинг асосий асарлари: “Адабиёт назарияси” (1930-йилда “Литератūрос теорижа” ), икки жилдлик “ Жаҳон адабиёти тарихи” (1931-1932-йилларда Висоутинė литератūрос историжа ), “ Вайзгантас ” (1936-йилда), уч жилдлик “ Янги ўқишлар ” ( Наужиэумажици ), (1938-йилда Лиэтувиų раšйтожаи ). У, шунингдек, миллий кундалик Лиэтува ( Литва ) ва католикларнинг ХХ амžиус ( ХХ аср ) газеталари таҳририятида ишлаган. У ба'зан бу газеталарга ёзиш учун Сервус тахаллусидан фойдаланади. Иккинчи жаҳон уруши йилларида у ер ости даврий журнали Į лаисвę ( Озодлик сари ) таҳририяти билан шуғулланиб, кейинчалик уни Германия ва Қўшма Штатларда қайта тиклади.
Литвада 1941-йилги қўзғолондан кейинги таржимаи ҳол
Ма'лумки, 1944-йилнинг ёзида Амбразевичюс Германияга, 1948-йилда эса АҚШга жўнаб кетди ва у ерда католикларнинг "Дарбининкас" кундалик газетасига муҳаррирлик қилади ва сургунда Литвани озод қилиш Олий қўмитасида ўз фаолиятини давом эттиради. У Литвадаги немис ва совет жиноятлари ва Литва қаршиликларини акс эттирувчи бир қатор варақалар нашр этди, масалан, Литва халқи номи билан (1946) ва Геноцид бўйича Бирлашган Миллатлар Ташкилотига мурожаат қилади (1951). 1964-йилда у Литва қуролли қаршиликлари ҳақида, "Ёлғиз" номли китобини нашр этди. Кремл унинг фаолиятига фаол қаршилик кўрсатди. 1970-йилларда у Совет ОАВлари ва америкалик нацистларнинг овчилари учун қизиқиш мавзусига айланди, улар уни Учинчи Рейх учун ишлаганликда айбладилар. Бунга жавобан у Иккинчи Жаҳон урушидаги фаолияти тўғрисидаги кенг ма'лумотномани нашр этди[1].
Қабр
2012-йилда Амбразевичуснинг жасади Қўшма Штатлардан Литвага олиб келинган ва Каунасдаги Масиҳнинг Тирилиши черковининг черков ҳовлисига дафн этилган[2]. Литва Бош вазирининг маслаҳатчиси Андриус Кубилиус Амбразевичюснинг Каунасдаги жасадини қайта дафн этиш маросимида, АҚШ Иммиграция хизмати томонидан 1975-йилда ўтказилган терговда Бразаитиснинг антисемитизм ёки нацистлар тарафдори бўлган фаолиятга алоқадорлиги ҳақида ҳеч қандай далил топилмаганини айтди[3]. Бироқ, 2019-йилда АҚШ Конгрессининг Ташқи ишлар қўмитаси томонидан э'лон қилинган кейинги тушунтиришга кўра, тергов якуний бўлмаган ва Амбразевичюс/Бразаитиснинг "Реабилитацияси" ни ташкил этмаган. Унинг уруш давридаги фаолиятини текшириш 1974-йилда Амбразевичюс/Бразаитис вафотидан кейин тўхтатилди [4]
Фойдаланилган адабиётлар
- ↑ Росзкоwски, Wожcиэч. Биограпҳиcал Диcтионарй оф Cентрал анд Эастерн Эуропе ин тҳе Тwентиэтҳ Cентурй (эн). Роутледге, 2016 — 1925-бет. ИСБН 9781317475934.
- ↑ „Кауне перлаидожами 1941-ųжų Лаикиносиос вйриаусйбėс вадово Жуозо Бразаиčио палаикаи“. 15мин.лт. Қаралди: 2012-йил 20-май.
- ↑ „Литҳуаниа ребуриал оф WWИИ леадер ангерс Жеwиш гроупс“. ббc.cом (2012-йил 17-май). Қаралди: 2012-йил 17-май.
- ↑ "ЖАВ Конгресо лаиšкас премжеруи: неигиа иšтеисинę Ж.Амбразевиčиų-Бразаитį". 15мин.лт. 15 Оcтобер 2019.
- Симас Суžиэдėлис, эд (1970–1978). "Жуозас Бразаитис". Энcйcлопедиа Литуаниcа. И. Бостон, Массачусетц: Жуозас Капоčиус. 396–397 б.
Ташқи ҳаволалар
- (Литҳуаниан) Жуозас Амбразевиčиус-Бразаитис (1903–1974) ин Ворута.
| Ўтмишдоши: Антанас Меркйс |
Приме Министер оф Литҳуаниа 23 Жуне 1941 – 5 Аугуст 1941 |
Вориси: Казимира Прунскиэнė |