Ziyosfera

Jozef Nay

Самуэл Жозеф Най (1937-йил 19-январда туғилган) — америкалик сиёсацҳунос. Жозеф Най Роберт Кеоҳане билан бирга неолиберализмнинг халқаро муносабатлар назариясига асос солишган. Улар 1977-йилда „Куч ва ўзаро боғлиқлик“ китобида бу ҳақида тўхталиб ўтишга. Яна Жозеф Кеоҳане билан биргаликда ассиметрик ва мураккаб ўзаро боғлиқлик тушунчаларини ишлаб чиқди. Улар, шунингдек, 1970-йилларда таҳрирланган жилд асарларида трансмиллий муносабатлар ва жаҳон сиёсатини ўрганиб чиқишган. Яқинда у юмшоқ куч назариясини яратди. Унинг „ақлли куч“(софт поwер) тушунчаси („қаттиқ ва юмшоқ кучни бирлаштириш қобилияти: Муваффақиятли стратегияга“) Клинтон ва Обама админстрацияси аъзолари томонидан ушбу иборани ишлатишлари билан машҳур бўлди[1].

Жосепҳ Не

Расмий портрет (1994-йил)
Мудофаа вазирининг халқаро масалалар бўйича ёрдамчиси
Мансаб даври
1994-йил, 15-сентабр – 1995-йил, 16-декабр
Президент Билл Клинтон
Ўтмишдоши Час Фриман
Вориси Франклин Крамер
Миллий разведка кенгаши раиси
Мансаб даври
1993-йил, 20-феврал – 1994-йил, 15-сентабр
Ўтмишдоши Фритз Эрмарт
Вориси Кристин Уилямс
Шахсий маълумотлари
Таваллуди
Жосепҳ Самуэл Не

1937-йил, 19-январ
Ню-Жерси, АҚШ
Фуқаролиги AQSH bayrogʻi АҚСҲ
Миллати америкалик
Турмуш ўртоғи Молли Хардинг Най
Болалари Уч ўғли бор
Таълим Принстон университети (бакалавр)
Эхетер, Оксфорд (магистратура)
Гарвард университети (ПҳД)

Жозеф Най Гарвард университетининг Жон Кеннеди номидаги ҳукумат мактабининг собиқ декани бўлиб, ҳозирда у университетнинг фахрий профессори лавозимида ишлайди[2]. 2014-йил октабр ойида АҚШ Давлат котиби Жон Керри Найни Ташқи ишлар сиёсати кенгаши лавозимига тайинлади[3]. У, шунингдек, Мудофаа сиёсати кенгаши аъзоси ҳам ҳисобланади[4]. Жозеф Най 1964-йилдан бери Гарвард факултети, Америка санъат ва фанлар академиясининг, Британия академиясининг хорижий ходими ва Америка дипломатия академияларининг аъзосидир[5].

2011-йилда 1700 дан ортиқ халқаро алоқалар бўйича олимлар иштирок этган Таълим, Тадқиқот ва Халқаро Сиёсат (ТРИП) сўрови Найни сўнгги 20 йил ичида халқаро муносабатлар соҳасида олтинчи энг нуфузли олим сифатида қайд этди[6]. У Америка ташқи сиёсатидаги энг нуфузли шахслардан бири сифатида ҳам танилган. 2011-йилда „Фореигн Полиcй“ журнали уни энг яхши глобал мутафаккирлар рўйхатига киритган[7]. 2014-йил сентабр ойида „Фореигн Полиcй“ халқаро алоқалар бўйича олимлар ва сиёсатчилар Найни соҳанинг энг нуфузли олимларидан бири деб эътироф этишган[8].

Таълими

Най Ню-Жерси штатининг Морристаун шаҳридаги Морристоун Преп (ҳозирги Морристаун-Беард мактаби)да таҳсил олган ва уни 1954-йилда тамомлаган. Кейин Принстон университетида ўқиб, у ерни 1958-йилда тарих бўйича бакалавр даражаси билан тамомлаган. Жосеф Пҳи Бета аъзоси эди. Каппа ва Мйрон Т. Ҳерриcк тезислари мукофотини қўлга киритди. Унинг йирик диссертацияси бири „Оилавий фирманинг ўлими: Америcан Пресерве компаниясининг тадбиркорлик тарихи“ деб номланган[9]. Принстондаги фаолияти давомида Най Cолониал Cлуб вице-президенти, Тҳе Даилй Принcетониан газетаси шарҳловчиси ва Америка Wҳиг-Cлиосопҳиc Соcиэтй аъзоси бўлиб фаолият олиб борган[10]. Оксфорд университетининг Эксетер коллежида Родос олими сифатида фалсафа, сиёсат ва иқтисод (ППЕ) бўйича ўқиганидан сўнг , Най 1964-йилда Гарвард университетида сиёсат фанлари бўйича докторлик диссертациясини олди. Найнинг докторлик диссертацияси Шарқий Африкадаги минтақавий интеграцияга бағишланган[11].

Карераси

Най 1964-йилда Гарвард факултетига ишга кирди ва 1985-1990 -йилларда Жон Кеннеди номидаги ҳукумат мактабида Фан ва халқаро алоқалар маркази директори, 1989-1992-йилларда Гарвард университетида халқаро алоқалар бўйича декан ёрдамчиси лавозимларида ишлади. 1989-йилдан 1993-йилгача Гарвард университетидаги Халқаро алоқалар маркази директори ва 1995-йилдан 2004-йилгача Жон Ф. Кеннеди ҳукумат мактаби декани. Най ҳозирда (2018-йил, июл ҳолатига кўра) Университетнинг фахрий профессоридир[12].

Най ва унинг ҳамкасби Кеоҳане халқаро сиёсий иқтисод интизомининг ривожланишидаги асосий шахслар сифатида тавсифланган, бу асосан уларнинг „Куч ва ўзаро боғлиқлик“ муаллифлигида ёзган асарларининг натижасидадир[11]. Найнинг таъсири Карл Деуцч ва Эрнст Хассни ўз ичига олган[13].

1977-йилдан 1979-йилгача Най Давлат котибининг хавфсизлик, фан ва технологиялар бўйича ўринбосари бўлган ва Миллий хавфсизлик кенгашининг ядро қуролини тарқатмаслик бўйича гуруҳига раислик қилган. Хизматлари учун Жозеф 1979-йилда Давлат департаментининг „Ҳурматли шон-шараф“ мукофоти билан тақдирланган. 1993 ва 1994-йилларда у Президент учун разведка маълумотларини баҳолашни мувофиқлаштирувчи Миллий разведка кенгашининг раиси бўлган ва Разведка ҳамжамиятининг „Буюк хизматлари учун“ медали билан тақдирланган. Клинтон админстрациясида 1994-йилдан 1995-йилгача Мудофаа вазирининг халқаро хавфсизлик масалалари бўйича ёрдамчиси бўлиб ишлаган ва Департаментнинг эман барглари кластери сабабли „Буюк хизматлари учун“ медали билан тақдирланган. Най кўпчилик томонидан Жон Керрининг 2004 йилги президентлик кампаниясида Миллий хавфсизлик бўйиcа маслаҳатчи сифатида афзал кўрилган. У Уч томонлама комиссиянинг Шимолий Америка бўлимининг раиси[14] ва Аспен Стратегия гуруҳи ҳам раиси бўлган.  Атлантика Кенгашининг Директорлар Кенгаши аъзоси бўлиб ҳам фаолият олиб борган[15]. Най, шунингдек, Радcлиффе коллежи ва Уэллс коллежининг ишончли вакили бўлиб ишлаган. У Ташқи алоқалар бўйича директорлар кенгаши , Миллий хавфсизлик ислоҳоти лойиҳасининг етакчи коалициячиси , Кибера учун Каролина маслаҳат кенгаши , Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази кенгаши аъзоси эди. Принстон университети ва Америка сиёсий фанлар ассоциацияси томонидан Чарлз Э. Мерриман мукофоти. 2005-йилда Дублин Тринитй коллежи фалсафий жамиятининг Фахрий ҳомийлиги билан тақдирланган ва ўнта коллеж ва университетлар томонидан фахрий унвонларга сазовор бўлган. 2010-йилда Не Халқаро тадқиқотлар ассоциациясининг Ташқи сиёсат бўйича таниқли олими мукофотига сазовор бўлди . 2009-йилда у Америка сиёсий ва ижтимоий фанлар академиясининг Теодор Рузвелт аъзоси этиб тайинланган[16].

2014-йил октабр ойида Давлат котиби Жон Керри Найни Ташқи ишлар сиёсати кенгашига тайинлади. Гуруҳ вақти-вақти билан стратегик масалаларни муҳокама қилиш ва департаментнинг котиби ва бошқа юқори мансабдор шахсларига мустақил маълумотли истиқбол ва ғояларни тақдим этиш учун йиғилар эди[3]. 2014-йил ноябр ойида Най „Япония-АҚШ хавфсизлиги бўйича тадқиқотларни ривожлантириш ва Япония ва Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ўртасидаги ўзаро ҳамжиҳатликни ривожлантиришга қўшган ҳиссаси“ учун „Қуёш, Олтин ва Кумуш юлдуз“ ордени билан тақдирланди[17].

Най Интернет бошқаруви бўйича глобал комиссиянинг комиссари бўлиб хизмат қилади[18] ва 2017-йилдан 2019-йилгача кибермакон барқарорлиги бўйича глобал комиссияда ишлади.

Най 1980-йилларнинг охирида юмшоқ куч атамасини яратган ва у биринчи марта 1990 йилда „Фореигн Полиcй“ журналида ёзган мақоласидан кейин бу атама кенг қўлланила бошлаган. Най 2002-йилдан бери доимий равишда Прожеcт Сйндиcате учун мақолалар ёзиб келади[19].

Шахсий ҳаёти

Най ва унинг рафиқаси Молли Хардинг Найнинг учта вояга этган ўғли бор[20]. У „Унитар Универсалистлар“ черков уюшмаси аъзоси[21].

Муҳим қарашлари

Жозеф Най — неолиберал[22]. Найнинг фикрича, коллектив хавфсизлик тизимларини таҳлил қилиш иқтисодий масалаларни кўриб чиқишни талаб қилади. Коллектив иқтисодий хавфсизлик масалаларига умумий товарлар, савдо чекловларининг мавжудлиги ёки йўқлиги ва фойданинг мамлакатлар ўртасида тақсимланиши киради[22].

Библиографияси

  • Панафрикизм ва Шарқий Африка интеграцияси (Гарвард университети нашриёти , 1965)
  • Қисмлардаги тинчлик: минтақавий ташкилотдаги интеграция ва можаро (Кичик Браун ва Компания , 1971)
  • Трансмиллий муносабатлар ва жаҳон сиёсати , Роберт О. Кеоҳане билан ҳамкорликда (Гарвард университети нашриёти , 1972)
  • Қувват ва ўзаро боғлиқлик: Жаҳон сиёсати ўтиш даврида , Кеоҳане билан ҳамкорликда (Литтле Броwн анд Cомпанй, 1977; Лонгман , 2000)
  • Ядро қуроллари билан яшаш . Гарвард ядровий тадқиқот гуруҳи ҳисоботи (Гарвард университети нашриёти, 1983)
  • Лахинлар, каптарлар ва бойқушлар: Ядро урушидан қочиш учун кун тартиби , Граҳам Аллисон ва Алберт Cарнесале билан ҳамкорликда (Нортон , 1985)
  • Ядровий этика (Эркин матбуот , 1986)
  • Этакчиликка боғлиқ: Америка кучининг ўзгарувчан табиати (Асосий китоблар , 1990)
  • Халқаро можароларни тушуниш: назария ва тарихга кириш, 7-нашр. (Лонгман, 2008)
  • Америка кучининг парадокси : нега дунёдаги ягона супер куч буни ёлғиз ўзи ҳал қила олмайди (Охфорд Университй Пресс , 2002)
  • Глобал ахборот асрида куч: реализмдан глобаллашувгача (Роутледге , 2004)
  • Юмшоқ куч: жаҳон сиёсатида муваффақиятга эришиш воситалари (ПублиcАффаирс , 2004)
  • „Юмшоқ куч ва Америка ташқи сиёсати“. Сиёсацҳунослик чорак 119.2 (2004): 255-70.
  • Куч ўйини: Вашингтон романи (Публиc Аффаирс, 2004)
  • Етакчилик ваколатлари (Охфорд Университй Пресс, 2008)
  • Ҳокимият келажаги (Публиc Аффаирс, 2011)
  • Президентлик раҳбарияти ва Америка даврининг яратилиши (Принстон Университй Пресс , 2013)
  • Америка асри тугадими? (Сиёсат , 2015)
  • Ахлоқ муҳимми? ФДРдан Трампгача бўлган президентлар ва ташқи сиёсат (Охфорд Университй Пресс, 2020);

Ҳисоботлари

  • Не, Жосепҳ С. Жр. (Жуне 2013). „До Пресиденц маттер?“. Диспатчес. Леадершип. "Тҳе Атлантиc". 311-жилд, № 5. 13–15-бет. Қаралди: Жулй 3, 2015.

Шунингдек қаранг

Манбалар

  1. ↑ Не, Жосепҳ „Смарт Поwер“. Тҳе Ҳуффингтон Пост (2007-йил 29-ноябр).
  2. ↑ „Жосепҳ Не Фаcултй Паге“. Ҳарвард Кеннедй Счоол Фаcултй Диреcторй. Қаралди: 2018-йил 20-июл.
  3. ↑ 3,0 3,1 „Меэтинг оф Сеcретарй Керрй'с Фореигн Аффаирс Полиcй Боард Сеcретарй оф Стате Жоҳн Керрй Wилл Ҳост а Меэтинг оф тҳе Фореигн Аффаирс Полиcй Боард он Оcтобер 16“. У.С. Департмент оф Стате (2014-йил 16-октябр).
  4. ↑ „ДОД Анноунcес Неw Дефенсе Полиcй Боард Мемберс“. У.С. Департмент оф Дефенсе (2011-йил 4-октябр). 2013-йил 20-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-октябр.
  5. ↑ „Мембершип Лист“. Тҳе Америcан Аcадемй оф Дипломаcй. 2013-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 24-март.
  6. ↑ „ТРИП Ароунд тҳе Wорлд“. 2012-йил 31-январда асл нусхадан архивланган.
  7. ↑ Павги, Кедар „Тҳе ФП Топ 100 Глобал Тҳинкерс“. Фореигн Полиcй (2011-йил 28-ноябр). 2016-йил 2-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 23-феврал.
  8. ↑ Риcкс, Тҳомас Э. „Wҳо аре тҳе топ интернатионал-релатионс спеcиалисц? Сурприсе! Счоларс ҳаве а верй дифферент виэw тҳан полиcймакерс до“. Фореигн Полиcй (2014-йил 25-сентябр). 2014-йил 30-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 11-июл.
  9. ↑ Не, Жр., Жосепҳ Самуэл. Принcетон Университй. Департмент оф Ҳисторй (муҳ.). „Деатҳ оф а Фамилй Фирм: Ан Энтрепренеуриал Ҳисторй оф тҳе Америcан Пресерве Cомпанй“ (инглизча). {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)
  10. ↑ Дефорд, Франк „Ҳолт, Не Амонг 32 Селеcтед Фор У.С. Рҳодес Счоларшипс Ҳарвард Wиннерс Топ Охфорд Лист“. Даилй Принcетониан (1958-йил 7-январ). Қаралди: 2017-йил 11-июл.
  11. ↑ 11,0 11,1 Cоҳен, Бенжамин Ж.. Интернатионал Политиcал Эcономй: Ан Интеллеcтуал Ҳисторй (эн). Принcетон Университй Пресс, 2008 — 16–17, 23–24-бет. ИСБН 978-0-691-13569-4. 
  12. ↑ „Жосепҳ Не“. Ҳарвард Кеннедй Счоол. Қаралди: 2021-йил 23-март.
  13. ↑ Cоҳен, Бенжамин Ж.. Интернатионал Политиcал Эcономй: Ан Интеллеcтуал Ҳисторй (эн). Принcетон Университй Пресс, 2008 — 29-бет. ИСБН 978-0-691-13569-4. 
  14. ↑ „Нортҳ Америcан Регион“. Тҳе Трилатерал Cоммиссион. 2012-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 28-январ.
  15. ↑ „Боард оф Диреcторс“ (эн-УС). Атлантиc Cоунcил. Қаралди: 2020-йил 12-феврал.
  16. ↑ „Жосепҳ С.Не Жр.“. ААПСС (2016-йил 9-август). Қаралди: 2021-йил 23-март.
  17. ↑ Лйнч, Сусан М.; Wилке, Шарон „Ҳарвард'с Жосепҳ Не Реcеивес Ҳонор ин Жапан“. Белфер Cентер фор Сcиэнcе анд Интернатионал Аффаирс (2014-йил 5-ноябр). Қаралди: 2021-йил 23-март.
  18. ↑ „Тҳе Интернет ис тҳе wорлд'с мост импортант инфраструcтуре“. ОурИнтернет.орг. Қаралди: 2017-йил 11-июл.
  19. ↑ „Жосепҳ С. Не - Прожеcт Сйндиcате“. Прожеcт Сйндиcате. Қаралди: 2017-йил 11-июл.
  20. ↑ „Жосепҳ Не Фулл Био“. Ҳарвард Кеннедй Счоол оф Говернмент. 2017-йил 28-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 11-июл.
  21. ↑ „Жосепҳ Не, софт-поwер тҳеорист | УУ Wорлд Магазине“.
  22. ↑ 22,0 22,1 Королев, Алехандер С. „Политиcал анд Эcономиc Сеcуритй ин Эурасиа: Энглиш Счоол Перспеcтиве“, . Чина анд Эурасиан Поwерс ин а Мултиполар Wорлд Ордер 2.0: Сеcуритй, Дипломаcй, Эcономй анд Cйберспаcе, Мҳер Саҳакян, Неw Ёрк: "Роутледге", 2023 — 11-бет. ИСБН 978-1-003-35258-7. ОCЛC 1353290533.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Jozef_Nay" dan olindi