Juang xalqi
Жуанг („одам“) ёки патраса-ара („барглар билан кийинган“) — Ҳиндистоннинг Орисса штатида (шарқдан ғарбга тахминан 300 км ва шимолдан жанубга тахминан 500 км) мунда[1] гуруҳига мансуб халқ. Умумий сони 49 минг кишига[2] яқин. Жуанг халқи Шарқий Ҳиндистоннинг анъанавий „қабилалари“ га бориб тақалади. Улар бир хил номдаги тилда — жуанг тилида гаплашадилар, бу тил кхария Андоза:Нп5 тили билан бирга жанубий мунда тилларининг махсус марказий мунд тармоғини ташкил қилади. Анъанавий эътиқодларга риоя қилишади (Брук 1986: 338).
Анъанавий машғулотлари
Файл:ОпенСпеакс-Жун-Опино Гоманго-Кшетрабаси Жуанга-Шорт Интродуcтион.wебмЖуанг одам Жуанг тилида гапиради]] Қўлбола деҳқончилик (тариқ, мойли экинлар, шоли), овчилик, теримчилик ва балиқчилик; жуанг халқининг кўпчилиги тамаки саноати учун кеду баргларини йиғиш билан шуғулланади. Ишлаб чиқариш усулига кўра ҳинд қабилалари 6 гуруҳга бўлинади. Жуанг теримчилар ва овчилар (энг қолоқ ва ибтидоий[3]) тоифасига киради. Улар фақат қўшни қишлоқларда ишлатиладиган сават тўқишни яхши билишган. Улар саватларини туз, мой, озиқ-овқат ва қишлоқ савдогарларининг пулларига алмаштирганлар (Гусева 1963: 534).

Ҳаёт тарзи
Файл:ОпенСпеакс-жун-Кшетрабаси Жуанга-ОГ-Стате оф Лангуаге Доcументатион.wебм
Жуанг қишлоқларида 10-15 та турар жой бор: улар тўртбурчак шаклида қурилган. Деворлари лой билан қопланган бамбукдан қилинган. Томлар палма барглари ва махсус ўтлардан ясалган (Гусева 1963: 534). Кулбалар баландлиги тахминан 6-8 футни ташкил қилиб, эшиклари жуда паст жойлашган. Уйнинг ўзи 2 хонага бўлинган: оиланинг отаси ва унинг барча аёллари бир хонада яшайдилар, иккинчиси эса ёрдамчи хона сифатида ишлатилади. Йигитлар қишлоққа кираверишдаги алоҳида кулбаларда яшайди. Одатда уларнинг кулбаси меҳмонлар учун уй ёки учрашув жойи сифатида ишлатилади. Бутун қишлоқнинг[4] чолғу асбобларини ҳам сақлайдилар.
Жуанг одамлари
Жуанглар кичик бўйли, заиф кўринади ва қизил-жигарранг тери рангига эга. Юз тузилиши ясси, кенг бурунли, катта оғиз ва қалин лабли, сочлари қўпол ва жингалак. Аёллар яқин вақтгача барг камаридан бошқа ҳеч нарса киймаган, эркаклар эса матодан ясалган кичик боғичлар кийишган.
Жамоа тузилиши
Жуанларда бошлиқлар (падҳаналар), руҳонийлар (байта, нагам ёки нигам), уруғларга бўлиниш, бўйдоқлар уйлари (мандағар ва жангрибаса), уруғлар ўртасида никоҳ алмашиш тизими, келин учун ҳақ тўлаш, беваларни қайта никоҳлаш (қўшни ориядан[5] фарқли ўлароқ) мавжуд.
Анъанавий эътиқодлари
Афсонада айтилишича, бир марта дарё маъбудаси Жуангларнинг яланғоч рақсларини кўриб, ғазабланиб, агар улар буни қилмасалар ва бу одатга риоя қилмасалар, ўлиб қолишларини айтиб, барглар билан ўрашни буюрган. Ҳинд қишлоқлари билан алоқа қилиш орқали Жуанг кейинчалик маъбуда Лакшмига сиғинишга келди. Секин-аста ҳинд тизимига сават ишлаб чиқарувчилар сифатида қуйилади. Бизнинг давримизда анимистик эътиқодлар, олий худо Бурҳом Бурхага сиғиниш кенг тарқалган (Седловская 1998: 187).
Манбалар
Адабиётлар
- С. И. Брук Жуанг // Дунё аҳолиси: этно-демографик маълумотнома / М.: Наука, 1986. — Б. 338.
- Н. Р. Гусева Мунда гуруҳидаги халқлар // Жанубий Осиё халқлари / боб. эд. Н. Р. Гусева. М.: СССР Фанлар академияси, 1963. — С. 534.
- А. Н. Седловская Жуанг // Дунё халқлари ва динлари / Боб. эд. В. А. Тишков. М.: Буюк рус энсиклопедияси, 1998. — С. 187.