Жулиус Камбараге Неререʻ (1922-йил 13-апрел - 1999-йил 14-октябр), Мвалиму (ўқитувчи) номи билан ҳам танилган, 1964-йилдан 1985-йилгача Танзания президенти бўлган[1]. Танганиканинг Бутиама шаҳрида туғилган.

Мара штатининг Бутиама шаҳрида, кейин Британиянинг Танганика колониясида туғилган Нерере Занаки бошлиғининг ўғли эди. Мактабни тамомлагач, Угандадаги Макерере коллежида, кейин эса Шотландиядаги Эдинбург университетида таҳсил олди. 1952-йилда у Танганикага қайтиб келди, турмушга чиқди ва мактаб ўқитувчиси бўлиб ишлади. 1954-йилда у ТАНУнинг шаклланишига ёрдам берди ва у орқали Танганйиканнинг Британия империясидан мустақиллиги учун кампания олиб борди. Ҳиндистон мустақиллиги етакчиси Маҳатма Ганди таъсирида Нерере бу мақсадга эришиш учун зўравонликсиз норозиликни тарғиб қилди.

Нерере 1961-йилда Танганикани Буюк Британиядан мустақилликка олиб келди. У янги мамлакатнинг биринчи Бош вазири бўлди. Мамлакат 1962-йилда республикага айланди. Нерере мамлакатнинг биринчи президенти эди. 1964-йилда Танганика Занзибар билан сиёсий бирлашди ва Танзания деб ўзгартирилди. Нерере янги мамлакатнинг биринчи президенти сифатида рақиб бўлмаган.

Нерере мунозарали шахс эди. Бутун Африкада у мустамлакачиликка қарши курашувчи сифатида кенг ҳурматга сазовор бўлди ва ҳокимиятда кўплаб қўшниларидан фарқли ўлароқ, Танзания мустақилликка эришгандан кейинги ўн йилликларда барқарор ва бирлашганлигини таъминлагани учун мақтовга сазовор бўлди. Унинг бир партиявий давлат қуриши ва ҳибсдан судсиз фойдаланиши диктатура бошқарувида айбланишига олиб келди, шу билан бирга у иқтисодий нотўғри бошқарувда айбланган. Нерере мухолифларга қарши сиёсий репрессиядан фойдаланган. Унинг Ужамаа ҳақидаги социалистик ғояларини ишлатишга уриниши муваффақияцизликка учради. Бу Танзанияни жуда камбағал қилди ва кенг тарқалган очликка олиб келди. Угандада Иди Амин режимининг ағдарилишига раҳбарлик қилган.

Нерере Англиянинг Лондон шаҳрида лейкемиядан вафот этди[2].

Манбалар

  1. ↑ Бжерк, П.. Жулиус Нерере, Оҳио Шорт Ҳисториэс оф Африcа (норвегча). Оҳио Университй Пресс, 2017. ИСБН 978-0-8214-4596-9. Қаралди: 11-сентабр 2022-йил. 
  2. ↑ Кауфман. „Жулиус Нерере оф Танзаниа Диэс; Преачед Африcан Соcиалисм то тҳе Wорлд“. Неw Ёрк Тимес (15-октабр 1999-йил). Қаралди: 2-октабр 2016-йил.