KFC
КФC (Кентуcкй Фриэд Чиcкен) – штаб-квартираси Кентукки штатининг Лоуисвилле шаҳрида жойлашган, қовурилган товуққа ихтисослашган Америка тез овқатланиш ресторанлари тармоғи. Бу МcДоналдсдан кейин дунёдаги иккинчи йирик ресторанлар тармоғи (сотиш бўйича) бўлиб, 2019-йил декабр ҳолатига кўра 150 та мамлакатда 22 621 та савдо нуқталари мавжуд бўлган[1]. КФC Пизза Ҳут, Таcо Белл ва WингСтреэт каби ресторанлар тармоғига эга Юм! Брандс компаниясининг шўба корхонаси ҳисобланади[2].
|
| |
| Қисқартма | КФC |
|---|---|
| Тури | шўба корхона |
| Саноат | Фаст Фоод |
| Шиори | „Ит'с фингер лиcкин' гоод“ (шунчалик мазалики, бармоқларингизни ялайсиз) |
| Мақсади | бутун дунёдаги энг яхши тез овқатланиш тармоғи бўлиш |
| Ишга тушган санаси |
Сандерс Cоурт & Cафé: 1930-йил 20-март; 92 йил олдин Шимолий Корбин, Кентукки, АҚШ Биринчи франчайзинг: 1952-йил 24-сентябр; 69 йил олдин Солт-Лейк Сити, Юта, АҚШ |
| Жойлашуви |
бош қароргоҳи: 1441 Гардинер Лейн Лоуисвилле, Кентукки, Даллас, Техас, АҚШ; глобал |
| Ҳудудий хизмати | 134 мамлакатда 24 104 (2020) |
| Асосчи(лар)и | Ҳарланд Сандерс Тони Лоуингс |
| Президенти | Тарун Лал (2022) |
| Директори | Сабир Сами (2022) |
| Бош операцион директор | Мониcа Ротҳгерй |
| Бош маркетинг директори | Cатҳерине Тан |
| Айланма даромад |
|
| Операцион фойда |
|
| Тоза фойда |
|
| Ишчилар сони |
|
| Тил(лар)и | турли |
| Вебсайти | www.кфc.cом |
КФC га Буюк Депрессия даврида Кентукки штатининг Cорбин шаҳрида йўл бўйидаги ресторанидан қовурилган товуқни сотишни бошлаган тадбиркор полковник Ҳарланд Сандерс томонидан асос солинган. Сандерс ресторанлар тармоғи консепциясининг имкониятларини аниқлаган ва 1952-йилда Юта штатининг Салт Лаке Cитй шаҳрида биринчи „Кентуcкй Фриэд Чиcкен“ тармоғини очган. КФC гамбургернинг ўрнатилган ҳукмронлигига қарши чиқиш орқали бозорни диверсификация қилиб, фаст-фоод саноатида товуқ савдосини оммалаштирган. Ўзини „полковник Сандерс“ деб атаган Ҳарланд Сандерс Америка маданияти тарихининг таниқли шахсига айланган ва унинг расми бугунги кунгача КФC рекламасида кенг қўлланилмоқда. Бироқ, компаниянинг тез кенгайиши қариган Сандерсни мағлубиятга учратган ва тармоқни 1964-йилда Жоҳн Й. Броwн ва Жаcк C. Массей бошчилигидаги инвесторлар гуруҳига сотган.
КФC 1960-йилларнинг ўрталарига келиб Канада, Буюк Британия, Мексика ва Ямайкада савдо нуқталарини очган ҳолда халқаро миқёсда кенгайган биринчи Америка тез овқатланиш тармоқларидан бири бўлган. 1970- ва 1980-йиллар давомида у мамлакат ичида аралаш ҳолатларни бошдан кечирган, чунки у ресторан бизнесида кам ёки умуман тажрибага эга бўлмаган корпоратив мулкчиликда бир қатор ўзгаришларни амалга оширган. 1970-йилларнинг бошларида КФC спиртли ичимликлар ва тамаки маҳсулотлари савдоси билан шуғулланувчи Р. Ж. Рейнолдс конгломерати таркибига кирувчи Ҳеублеин компаниясига сотилган, шу билан бирга бу компания занжирни ПепсиCо компаниясига сотган. Бироқ, тармоқ чет давлатларда кенгайишда давом этган ва 1987-йилда Хитойда очилган биринчи Ғарбий ресторанлар тармоғига айланган. Ўша пайтдан бери у Хитойда тез сур’атлар билан кенгайган компаниянинг ягона энг йирик бозори бўлган. ПепсиCо ўзининг ресторанлар тармоғини Триcон Глобал Рестауранц номи билан атаган, кейинчалик ўз номини Юм! Брандс га ўзгартирган.
КФCнинг асл маҳсулоти Сандерснинг 11 ўт ва зираворлардан иборат рецепти билан зираворланган ва босим остида қовурилган товуқ бўлаклари ҳисобланган. Рецептнинг таркибий қисмлари тижорат сири ҳисобланади. Қовурилган товуқнинг катта қисмлари картон „қурилар“да берилган, бу эса Пете Ҳарман томонидан 1957-йилда тақдим этилганидан бери тармоқнинг ўзига хос хусусиятига айланган. 1990-йилларнинг бошидан КФC ўз менюсини бошқа товуқ маҳсулотларини таклиф қилиш учун кенгайтирган: товуқ филеси сендвичлари ва ўрамлари, шунингдек, франсуз картошкаси ва колеслав (карам салати), ширинликлар ва алкоголсиз ичимликлар каби салатлар ва иккинчи овқатлар кўпинча ПепсиCо томонидан етказиб берилган. КФC ўзининг „Итъс Фингер Лиcкинъ Гоод! (Шунчалик мазалики, бармоқларингизни ялайсиз!)“, „Нободй доэс чиcкен лике КФC (Ҳеч ким КФC каби товуқ гўшти қилмайди)“ ва „Со гоод (Жуда яхши)“ шиорлари билан машҳур.
Тарихи

Сандерс Cоурт & Cафé
Ҳарланд Сандерс 1890-йилда туғилган ва Ҳенрйвилле (Индиана штати) ташқарисидаги фермада (Лоуисвилле, Кентукки яқинида) ўсиб улғайган. Сандерс 5 ёшдалигида отаси вафот этади ва онаси консерва заводида ишлашга мажбур бўлади. У Сандерсни катта фарзанд сифатида иккита укаларига ғамхўрлик қилиш учун уйда қолдирган[3]. Сандерс 7 ёшга тўлганидан кейин онаси унга овқат пиширишни ўргатади[4]. 13 ёшида оила уйини тарк этгач, Сандерс бир нечта аралаш касбларни муваффақият билан ўрганади[5].
1930-йилда Сандерс Аппалачиан тоғлари чеккасидаги кичик шаҳарчада Кентукки штатининг Шимолий Cорбин яқинида АҚШнинг 25-йўналишидаги Шелл ёқилғи қуйиш шохобчасини сотиб олган. Айнан шу ерда у биринчи марта саёҳатчиларга болалигида ўрганган рецептларни тақдим этган: қовурилган товуқ, бифтек ва жамбон каби бошқа таомлар[6]. Тўрт йил давомида ўзининг ошхона столида хизмат қилганидан сўнг, Сандерс йўлнинг нариги томонидаги каттароқ ёқилғи қуйиш шохобчасини сотиб олган ва олтита столга кенгайтирган[7]. 1936-йилга келиб, Сандерсга Губернатор Рубй Лаффоон томонидан Кентукки полковниги фахрий унвонини олиш учун етарлича муваффақиятга эришган[8]. 1937-йилда у ресторанини 142 ўринга кенгайтирган ва кўчанинг нариги томонида сотиб олган мотелини қўшиб, уни Сандерс Cоурт & Cафé деб номлаган[9].
Сандерс товуқ гўштини темир панада тайёрлаш учун кетган 35 дақиқадан норози эди, бироқ у товуқни чуқур қовуришдан бош тортмади, унинг фикрича, бу маҳсулот сифатини пасайтиради[10]. Агар у товуқни буюртма беришларидан олдин пиширган бўлса, кун охирида баъзан товуқ исроф бўлган. 1939-йилда бозорга асосан сабзавотларни буғлаш учун мўлжалланган биринчи тижорат босимли пиширгичлар чиқарилди[11]. Сандерс улардан биттасини сотиб олди ва уни босимли фритöзга айлантириб, товуқни қовуриш учун ишлатди. Янги усул ишлаб чиқариш вақтини чуқур қовуриш билан солиштирганда анча қисқартирди, Сандерснинг фикрига кўра, у қовурилган товуқ сифатини ҳам сақлаб қолди[12].
„Оригинал Реcипе“ ва франчайзинг

1940-йил июл ойида Сандерс 11 та ўт ва зираворлардан иборат „АОригинал Реcипе“ деб номланувчи таркибни якунлаган[13]. У ҳеч қачон рецептни ошкор қилмаган бўлса-да, унинг сўзларига кўра, рецептдаги таркибий қўшимчалар туз ва қалампирни ўз ичига олган, қолганлари эса „ҳамманинг жавонида туради“. 1950-йилда Кентукки губернатори Лаwренcе Wетҳербй томонидан қайтадан полковник лавозимига тайинлангандан сўнг, Сандерс қисмдагидек кийинишни бошлади, эчки соқолини ўстирди, қора палто (кейинчалик оқ костюмга ўтди) ва галстук тақди ва ўзини „Полковник“ деб аташни бошлади[14]. Таржимаи ҳол муаллифи Жош Озерскийнинг сўзларига кўра, унинг шериклари унвонни ўзгартиришга „аввал ҳазил тариқасида, кейин эса жиддий киришишган“.
1952-йилда Сандерс ўз рецептини шаҳарнинг энг йирик ресторанларидан бирининг оператори, Юта штатидаги Саут Салт-Лейкдаги дўсти Пит Харманга берди[15]. Сандерс Cоурт & Cафé одатда саёҳатчиларга хизмат кўрсатар эди, шунинг учун 1955-йилда Интерстате 75 учун режалаштирилган маршрут Корбинни четлаб ўтганда, Сандерс ўз мулкини сотиб, АҚШ бўйлаб саёҳат қилиб, ресторан эгаларига ўз рецептини франчайза қилди[16]. Мустақил ресторанлар Сандерснинг рецепти эвазига ҳар бир товуқ учун тўрт (кейинроқ беш) сент тўлайди ва уни ўз менюларида кўрсатиш ҳамда унинг номи ва ўхшашлигини реклама мақсадларида ишлатиш ҳуқуқига эга бўлади[17].
Ҳарман томонидан ёлланган логотип рассоми Дон Андерсон „Кентуcкй Фриэд Чиcкен“ номини яратган. Ҳарман учун КФC номи қўшилиши унинг ресторанини рақобатчилардан фарқлаш усули бўлган; Кентукки бир маҳсулоти Жанубий меҳмондўстликнинг экзотик ва уйғотувчи тасаввурини берган[18]. Ҳарман „Итъс фингер лиcкинъ гоод“ иборасини савдо логосига қўйган, бу эса охир-оқибат компания шиорига айланган. Шунингдек, 1957-йилда „буcкет меал“ ни (14 дона товуқ гўшти, бешта рулонли нон ва картон қурида бир пинт соус) тақдим этган. Уларнинг таомларини қоғоз идишда бериш компаниянинг ўзига хос хусусиятига айланиши керак бўлган[19].
1963-йилга келиб, 600 та КФC ресторани мавжуд бўлиб, компанияни Қўшма Штатлардаги энг йирик тез овқатланиш корхонасига айланган. КФC тез фурсатларда озиқ-овқат саноатида товуқни оммалаштирган ва гамбургернинг устунлигига қарши чиқиш орқали бозорни диверсификация қила олган[20].
Сотиш ва глобал кенгайиш
1964-йилда Сандерс КФC ни кичик Жоҳн Й. Броwн ва Жаcк C. Массей бошчилигидаги инвесторлар гуруҳига 2 миллион АҚШ долларига (2020-йилда тахминан 17 миллион АҚШ доллари) сотган. Шартнома Сандерс учун бутун умр маош тайинлаш, компаниянинг сифат назоратчиси ва савдо белгиси бўлиши ҳақидаги келишувни ўз ичига олган[21]. 1970-йилга келиб тармоқ 48 мамлакатда 3000 та савдо нуқталарига эгалик қилган. 1971-йил июл ойида Броwн компанияни Коннектикутда жойлашган Ҳеублеин, қадоқланган озиқ-овқат ва ичимликлар корпорациясига 285 миллион АҚШ долларига (2020-йилда тахминан 1,8 миллиард АҚШ доллари) сотган[22]. Сандерс 1980-йилда вафот этганидан сўнг, унинг реклама ишлари Америка маданияти тарихидаги таниқли шахсга айлантирган. Унинг вафоти вақтида дунёнинг 48 мамлакатида 6000 га яқин КФC шохобчалари мавжуд бўлиб, уларнинг ҳар йили 2 миллиард долларлик савдоси мавжуд бўлган[23].
КФC 1982-йилда Ҳеублеин тамаки компанияси Р. Ж Рейнолдс томонидан сотиб олинган. 1986-йил июл ойида Рейнолдс КФC ни ПепсиCо га 850 миллион долларга (2020-йилда тахминан 2,0 миллиард АҚШ доллари) сотишини эълон қилган[24]. Ҳақиқий сотув ишлари 840 миллион долларга октябр ойининг бошида амалга ошган[25]. ПепсиCо КФC тармоғини Пизза Ҳут ва Таcо Белл билан бирга ресторанлар бўлимининг бир қисмига айлантирган[26]. КФC Хитой бозорига 1987-йил ноябр ойида Пекиндаги савдо нуқтаси очилиши билан кириб келган.
1991-йилда, гарчи у аллақачон биринчи номи билан машҳур бўлган бўлса ҳам КФC номи расман қабул қилинган. КФC АҚШ президенти Кйле Cраиг бу тармоқни „қовурилган“ деган носоғлом маънолардан узоқлаштиришга уриниш эканлигини тан олган[27]. 1990-йилларнинг бошларида бир қатор муваффақиятли йирик маҳсулотлар, жумладан, аччиқ „Ҳот Wингс“ (1990-йилда чиқарилган), попкорн товуғи (1992) ва халқаро миқёсда „Зингер“ аччиқ товуқ филеси сендвичи (1993) кўриниш берган[28]. 1994-йилга келиб КФC нинг АҚСҲ ҳудудида 5149 та шохобчалари ва 100 000 дан ортиқ ходимлари бўлган жами 9407 та шохобчаларга эгалик қилган. 1997-йил август ойида ПепсиCо ўзининг ресторанлар бўлимини 4,5 миллиард АҚШ долларига (2020-йилда тахминан 7,3 миллиард АҚШ доллари) очиқ компания сифатида ажратган[29]. Янги компания Триcон Глобал Рестауранц номини олган ҳамда ўша пайтда 30 000 та савдо нуқталари ва йиллик савдоси 10 миллиард АҚШ долларини (2020-йилда тахминан 16 миллиард АҚШ доллари) ташкил этган ва бу кўрсатгич уни МcДоналд’сдан кейин дунёда иккинчи ўринга олиб чиққан. 2002-йил май ойида Триcон номи Юм! Брандс деб ўзгартирилган[30].
2015-йилга келиб, КФC ўз бизнесида бошқа чакана сотувчиларни йўқотиб, уч йил олдин АҚШда товуқ сотувчиси сифатида танилган Чиcк-фил-А ресторанлар тармоғидан ўзиб кетган. Компания ўзининг қадоқлаш, декорация ва формаларини янгилаш ҳамда менюсини кенгайтириш режаси билан янги ташаббусни илгари сурган. Бундан ташқари, 2015-йилнинг май ойидан бошлаб Даррелл Ҳаммонд полковник Сандерс ролини ўйнаган АҚШ рекламаларининг янги серияси чиқарилган[31]. Актёрларнинг режалаштирилган кетма-кетлигида Норм Маcдоналд, Жим Гаффиган, Георге Ҳамилтон ва Роб Риггле 2016-йилнинг кузигача шунга ўхшаш рекламаларда Сандерсни гавдалантиришган[32]. 2018-йил январ ойида мамлакат мусиқий белгиси Реба Мcентире биринчи аёл полковник Сандерс ролини ижро этган[33].
2021-йилда Андреа Захуменский бош ижрочи директор лавозимини тарк этишидан олдин Ад Аге нашрига „бренд активлари бзининг бахтимиз“ деб, қоғоз сават, учта чизиқ ва тўлиқ номи Кентукcй Фриэд Чиcкен эканлигини айтган. Буларнинг барчаси ресторанлар тармоғи томонидан кўпроқ фойдаланилган белгилар саналади[34].
Жойлашув

КФC – Юм! Брандс компаниясининг шўба корхонаси, дунёдаги энг йирик ресторан компанияларидан бири. КФC 2013-йилда 23 миллиард долларлик маҳсулот сотган[35]. КФC Делавер штатидаги Генерал корпорация қонунига мувофиқ тузилган[36] ва унинг штаб-квартираси Кентукки штати Лоуисвилледа жойлашган 1441 Гардинер Ланеда, умумий тилда АҚШ президентининг уйига ўхшашлиги сабабли „Оқ уй“ деб номланувчи уч қаватли колонал услубидаги бинода жойлашган[37]. Бош штаб-квартирада ижроия идоралари ва компаниянинг илмий-тадқиқот объектлари жойлашган. 2020-йил ҳолатига кўра 150 та мамлакатда 24 104 та тармоқ мавжуд бўлган[38].
Маҳсулотлар

КФCнинг асосий маҳсулот таклифи – бу 11 та ўт ва зираворлардан иборат полковник Ҳарланд Сандерснинг „Оригинал Реcипе“ билан татиб кўриладиган суяк устида қовурилган товуқ бўлакларидир. Маҳсулот одатда икки ёки уч қисмли алоҳида порсияларда ёки одатда олтитадан 16 тагача товуқ бўлаги бўлган оилавий ўлчамдаги картон челакда сотилади. Канада ва Буюк Британия каби полковник Сандерс томонидан берилган тизимга амал қиладиган ҳудудларда ҳар бир товуқ тўққиз хил бўлакка бўлинади (иккита барабан, иккита сон, иккита қанот, иккита кўкрак бўлаги ва битта тўш)[39], аммо, Америка Қўшма Штатлари энди саккиз қисмли кесишдан фойдаланмоқда. КФC зираворлар билан аралаштирилган қўлда икки-тўрт дақиқалик жараёнда пиширилади[40]. Кейин у ёғда Селсий бўйича 185 даражада етти дақиқадан 10 дақиқагача (вақт ҳар хил бўлиши мумкин) босим остида қовурилади[41]. Шундан сўнг, товуқ иситиладиган печга қўйилишидан олдин етарлича совиши учун 5 дақиқага қолдирилади. Товуқнинг янгилигини таъминлаш учун 90 дақиқа ичида сотилмаган бўлса, уни ташлаб юбориш КФC ичидаги сиёсайлардан бири саналади[42]. Қовурилаган ёғ минтақага қараб ўзгаради ва ишлатиладиган версиялари кунгабоқар, соя, колза ва палма ёғини ўз ичига олади[43]. КФC раҳбари товуқнинг таъми ишлатиладиган ёғ турига ва товуқ маккажўхори ёки буғдой билан озиқланганига қараб минтақалар орасида фарқ қилишини айтган.

КФC нинг асосий маҳсулотлари суякли товуқ гўшти билан бир қаторда товуқли сендвичларни ҳам ўз ичига олади (жумладан, Зингер ва Тоwер); wрап („Тwистерс“ ва „Бохмастерс“) ва қовурилган товуқ ва иссиқ қанотчалари[44]. Қовурилган товуқнинг тишлаш ўлчамдаги бўлакларидан иборат бўлган попкорн товуғи энг кенг тарқалган КФC маҳсулотларидан биридир[45]. Австралия, Беларус, Малайзия ва Жанубий Африканинг баъзи жойларида ҳам товуқ гўшти сотилади[46].
МcCормиcк & Cомпанй КФC нинг соуслар, зираворлар ва маринадлар етказиб берувчи энг йирик етказиб берувчиси ва янги маҳсулотларни ишлаб чиқишда узоқ муддатли ҳамкори ҳисобланади.
Компаниянинг ПепсиCо билан олдинги муносабатлари туфайли аксарият ҳудудлар ПепсиCо маҳсулотларини етказиб беради, аммо истисно ҳудудларга Барбадос, Греция, Мексика, Янги Зеландия, Филиппин, Руминия, Жанубий Африка, Туркия ва Индонезия (2019-йилдан) киради. Тҳе Cоcа-Cола Cомпанй томонидан таъминланган ичимликлар ва Аруба, Cотт Cорпоратион компаниясининг РC Cола захиралари[47], Перуда маҳаллий машҳур Инcа Кола сотилади.
2009-йилда сотувга чиқарилган, Кит Кат, Орео ва қулупнай пирожноэ каби „ҳақиқий қувонч“ларни ўз ичига олган Крушер/Крушем музлатилган ичимликлар ассортименти 2000 дан ортиқ савдо нуқталарида мавжуд. Тухумли қаймоқли торт бутун дунё бўйлаб машҳур десертдир, аммо бошқа маҳсулотларга Перудаги музқаймоқли пишириқлар ва трес лечес тортлари киради[48].
2012-йилда „КФC АМ“ нонушта менюси халқаро миқёсда чиқарила бошланди, жумладан, креп, вафли ва бўтқа, шунингдек қовурилган товуқ менюдан ўрин олган.
2019-йил 27-август куни КФC Жоржия штатининг Атланта шаҳрида гўшциз суяксиз қанот ва нуггетларни синовдан ўтказган[49].
11 ўт ва зираворлар
Сандерснинг „11 ўт ва зираворлар“ асл рецепти умумий овқатланиш саноатидаги энг машҳур савдо сирларидан биридир[50]. Рецепт патентланган эмас, чунки патент қонуни ихтирони оммага ошкор қилишни талаб қилади ва фақат қатъий чекланган муддатга ҳимоя қилишни таъминлайди, ҳолбуки тижорат сирлари абадий ўз эгаларининг интеллектуал мулки бўлиб қолиши мумкин. Сандерс томонидан имзоланган рецептнинг нусхаси КФCнинг Луисвилдаги штаб-квартирасидаги сейф ичида, ўтлар ва зираворлар солинган 11 флаконда сақланади. Рецепт сирини сақлаш учун унинг ярми Гриффит Лабораториэс томонидан иккинчи ярмини қўшадиган МcCормиcкга берилгунга қадар ишлаб чиқарилади[51].
1999-йилда полковник Сандерс эгаллаб турган уйни сотиб олган эр-хотин, махфий рецепт бўлган, ёзилган ёзувларни топдилар. Дастлаб, КФC эр-хотинга банкнотларнинг ким ошди савдосини тўхтатиш учун судга даъво қўзғатмоқчи эди, лекин 2001-йил бошига келиб, ёзилган қоғозлар асл рецептга „яқин“ эмаслигини даъво қилиб, даъвони тўхтатди.
Кентуккилик Жо Ледингтон, полковник Сандерснинг жияни, конвертдаги қўлда ёзилган қоғозда КФC қовурилган товуқ рецептининг асл нусхасини албом дафтарида топиб олганини даъво қилди. 2016-йил август ойида Чиcаго Трибуне ходимлари ушбу рецепт бўйича пишириш синовини ўтказдилар ва бир неча уринишлардан сўнг МСГ таъмни оширувчи Аc’cент қўшилиши билан улар сотиб олган товуқдан „ажралмас“ таъмга эга бўлган қовурилган КФC товуқ ишлаб чиқаришганини даъво қилишди[52].





Реклама

Полковник Сандерс 1980-йилда вафотигача КФC рекламасининг асосий таркибий қисми бўлган. Ўлимига қарамай, Сандерс „халқаро меҳмондўстлик рамзи“ сифатида компаниянинг асосий белгиси бўлиб қолмоқда. Компаниянинг дастлабки расмий шиорлари орасида „Шимолий Американинг меҳмондўстлик таоми“ (1956-йилдан) ва „Биз ҳафтасига етти кеча якшанба кунги кечки овқатни тузатамиз“ кабилар бор[53]. „И’ц финггер лиcкинъ гоод“ шиори 1956-йилдан бери ишлатилган ва ХХ асрнинг энг машҳур шиорларидан бирига айланган. Савдо белгиси АҚШда 2006-йилда тугади[54]. Биринчи КФC логотипи 1952-йилда тақдим этилган ва унда „Кентуcкй Фриэд Чиcкен“ шрифти ва Полковник расмли логотипи мавжуд эди[55]. 1962-йилда полковник Сандерснинг челагини олди[56] ва уни деярли ҳар бир Америка КФC савдо нуқталари олдида айланма ҳаракатда айланадиган белгига айлантирди[57].
Реклама Сандерс томонидан сотилгандан сўнг КФCда муҳим рол ўйнади ва компания 1966-йилда АҚСҲ телевидениесида 4 миллион АҚШ доллари буджети билан реклама қила бошлади[58]. Кентуккида Фриэд Чиcкен Адвертисинг Cо-Оп ташкил этилган бўлиб, буджет ва компаниялар тўғрисида қарор қабул қилишда франчайзингларга 10 та ва компанияга учта овоз берди. 1969-йилда КФC ўзининг биринчи миллий реклама агентлиги Лео Бурнеттни ёллади. 1972-йилда Бурнеттнинг диққатга сазовор рекламаси кампанияси Барри Манилоу томонидан ижро этилган „Бир челак товуқ ол, бир баррел дам ол“ жингли эди.1976-йилга келиб КФC АҚШдаги энг йирик реклама берувчилардан бири эди[59].
2020-йил декабр ойида КФC КФCонсоле ни тақдим этди, бу янги ўйин консоли бўлиб, қурилманинг ўзига хос хусусияти товуқ гўштини сақлаши ва иситиши мумкин бўлган хусусий „Товуқ камераси“ дир[60].
Манбалар
- ↑ „КФC: бутун дунё бўйлаб ресторанлар 2019“. Статиста. 2020-йил 14-майда олинди.
- ↑ „ЙУМ! Брандс, 10-К шакли, Йиллик ҳисобот, топшириш санаси, 2018-йил 22-феврал“. сеcдатабасе.cом. 2018-йил 3-майда олинди.
- ↑ Клоттер, Жеймс C. (2005). „Янги жанубдаги инсоний анъаналар“. Роуман ва Литтлефиэлд. 129-бет.
- ↑ Уитворт, Wиллиам (1970-йил 14-феврал). „Кентукки-қовурилган товуғи“.[сайт ишламайди] Тҳе Неw Ёркер. 2013-йил 23-феврал.
- ↑ Сандерс, Ҳарланд (2012). „Асл машҳур ошпазнинг таржимаи ҳоли“. Лоуисвилле: КФC. 15-бет.
- ↑ Озерский, Жош (2012-йил апрел). „Полковник Сандерс ва Америка орзуси“. Техас университети матбуоти. 19-24-бетлар.
- ↑ Аасенг, Натан (2001-йил январ). „Фаст Фоод бизнес қурувчилари“. Оливер Пресс. 116-бет.
- ↑ Смит, Эндрю Ф. (2011-йил 2-декабр). „Фаст Фоод ва арзимас таомлар: Биз ейишни яхши кўрадиган нарсаларнинг энсиклопедияси“. АБC-CЛИО. 612-бет.
- ↑ Ҳоллис, Тим (1999). „Диснейдан олдин Дихиэ: 100 йил йўл бўйида ўйин-кулги“. Миссисипи университети матбуоти. 19-20-бетлар.
- ↑ Сандерс, Ҳарланд (1974). Ажабланарли полковник. Иллинойс: Яратилиш уйи. 98-131-бетлар.
- ↑ Бинней, Рут (2012-йил 1-апрел). Ошпазлар учун ҳикматли сўзлар ва мамлакат йўллари. Девид ва Чарлз. 202-бет.
- ↑ Гримес, Wиллиам (2012-йил 26-август). „Кентукки, қовурилган товуқ тарихи“. Неw Ёрк Тимес. 2013-йил 27-сентабрда олинди.
- ↑ Шрайнер, Брус (2005-йил 23-июл). „КФC ҳали ҳам полковникнинг сирини сақлайди“. Ассоcиатед Пресс. 2013-йил 6-ноябр.
- ↑ Клебер, Жон Э. (1992-йил 18-май).. Кентукки эн.сиклопедияси Кентукки университети матбуоти. 796-бет.
- ↑ Паттй Ҳенетз; Женифер К. Нии (2004-йил 21-апрел). „Полковникнинг диққатга сазовор жойи КФC пюреси“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-01-13 санасида архивланган) Десерет тонг янгиликлари. 2013-йил 13-ноябрда олинди.
- ↑ Жон А. Жакле; Кейт А. Скулл (1999). „Тез овқатланиш: автомобил давридаги йўл бўйи ресторанлари“. ЖҲУ босинг. 219-бет.
- ↑ Лиддл, Алан (1996-йил 14-октабр). "Леон В. „Пит“ Ҳарман: КФCнинг операцион отаси жуда кўп мақсадларга эга ва нафақага чиқиш улардан бири эмас". Натионъс Рестаурант янгиликлари. 2013-йил 8-май.
- ↑ Лиддл, Алан (1990-йил 21-май). „Пит Ҳарман“. Натионъс Рестаурант янгиликлари.
- ↑ Дарден, Роберт (2004-йил 1-январ). Махфий рецепт: Нима учун КФC 50 йилдан кейин ҳам пиширмоқда. Гобелен матбуоти. 12, 57-58, 101, 159, 175, 211-бетлар.
- ↑ Смит, Эндрю Ф. (2007-йил 1-май). „Америка таомлари ва ичимликлари учун Оксфорд ҳамроҳи“. Оксфорд университети матбуоти. 341-бет.
- ↑ Коттрели, Роберт (1980-йил 17-декабр). „Некролоқ: Полковник Сандерс“. Финанcиал Тимес.
- ↑ Бармаш, Исадор (1971-йил 23-июл). „Бошлиқ Кентукки қовурилган товуқни тарк этиши кутилмоқда“. Неw Ёрк Тимес.
- ↑ Смит, Ж. Й (1980-йил 17-декабр). „Полковник Сандерс, қовурилган товуқли жентлмен вафот этди“. Тҳе Wашингтон Пост.
- ↑ Стивенсон, Ричард В. (1986-йил 25-июл). „ПепсиCо Кентукки Фриэд Чиcкенни сотиб олади: 850 миллион долларлик шартнома“. Неw Ёрк Тимес.
- ↑ Реутерс (1986-йил 13-сентабр). „КОМПАНИЙА ЙАНГИЛИКЛАРИ; ПепсиCо таклифи“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
- ↑ Брукс, Ненси Ривера (1986-йил 25-июл). %201%20ржр-набисcо „Пепсиcо РЖР Набисcўдан Кентукки Фриэд сотиб олади – 850 миллион долларлик келишув иккала фирма-таҳлилчи учун ҳам яхши“. Лос Ангелес Тимес. 2012-йил 30-июн куни олинди.
- ↑ „Ва энди, бармоғингизни ялаяпсизми?“. Бизнес ҳафталиги. 1991-йил 17-феврал.
- ↑ "Савдолар байрами". Сундай Ҳералд Сун. 1992-йил 31-май.
- ↑ „Пепсиcо дан Триcон га“.[сайт ишламайди] Чикаго трибуни. 1997-йил 7-октабр.
- ↑ „Триcон Глобал Рестауранц аксиядорлари компания номини Юм! Брандс, Инc га ўзгартиришни маъқулладилар“. ҚСР журнали. 2002-йил 16-май.
- ↑ Ҳарwелл, Дреw (2015-йил 25-май). „Қовурилган товуқ урушлари: КФCнинг Чиcк-фил-Ани тахтдан тушириш учун ғалати янги кураши“. Тҳе Wашингтон Пост. 2015-йил 26-май.
- ↑ "CМО Савол-жавоб: КФC полковниги Сандерс қандай қилиб „интернетни бузди“ – икки марта қайта ишга туширилди". 2016-йил 27-январ.
- ↑ „Реба Маcентире КФC полковниги Сандерс ролини ўйнайди“. CБС Неwс. 2018-йил 26-январ.
- ↑ „КФC АҚШнинг маркетинг бўйича бош директори Андреа Захуменский ишдан кетди“. Реклама ёши. жилд 92, 3-бет.
- ↑ Иcониc Глобал Бренд. Луисвил: Юм! Брандс. 2014. 98-бет.
- ↑ Тҳиммесч, Адам Б. (2011-2012). „Жисмоний мавжудликнинг сўнаётган ёрқин чизиғи: КФC корпорациясига қарши Аёва даромад департаменти давлатларга қуилни рад этиш учун махфий рецептни бердими ?“. Кентукки ҳуқуқ журнали.
- ↑ Клебер, Жон Э. (2000-йил 4-декабр). Лоуисвилле энсиклопедияси. Кентукки университети матбуоти. 482-бет.
- ↑ „КФC“. Форбес. 2021-йил 5-апрелда олинди.
- ↑ „Озиқланиш бўйича қўлланма“. КФC Канада.
- ↑ „Сифатни ошириш“. Бош директор журнали. Июл 2013.
- ↑ „Кентуккидаги қовурилган товуқ таъмининг сири“. КФC Япония.
- ↑ Чан, Cасей (2014-йил 28-октабр). „КФC бошидан охиригача қовурилган товуқни шундай қилади“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-11-29 санасида архивланган) Гизмондо. 2014-йил 25-ноябрда олинди.
- ↑ Стейн, Лиза (2013-йил 21-июн). „КФCнинг ўсиш учун махфий рецепти“. Почта ва Гуардиан. 2013-йил 26-сентабрда олинди.
- ↑ „Озиқ-овқат“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-02-26 санасида архивланган) КФC АҚШ. 2013-йил 23-февралда олинди.
- ↑ Хоровитз, Брюс (2002-йил 3-июл). „Кейингиси нима: Фаст-фоод гигантлари истеъмолчиларни васвасага солиш учун янги маҳсулотларни қидирмоқда“. УСА Тодай.
- ↑ „Товуқ“. КФC Австралия. 2014-йил 1-январда олинди.
- ↑ Шаw, Аимеэ (2015-йил 6-ноябр). „КФC кола учун Пепсидан воз кечди“. Тҳе Неw Зеаланд Ҳералд. Окленд. 2016-йил 17-февралда олинди.
- ↑ %2Фмену%2Фпострес.ҳтмл „Пострес (ширинликлар)“. (испан тилида). КФC Перу. 2013-йил 27-январ.
- ↑ „Чиcкен АМ“: КФC нонушта менюсини ишга туширади". Стуфф.cо.нз.
- ↑ Чартранд, Сандра (2001-йил 5-феврал). „Патентлар; Кўпгина компаниялар ўзларининг тижорат сирларини ҳимоя қилиш учун патентлардан воз кечишади“.
- ↑ Cроссан, Роб (2012-йил 26-апрел). „Қовурилган товуқ А дан Згача“. Тҳе Тимес.
- ↑ Додрилл, Тара (2016-йил 20-август). „КФC махфий рецепти топилдими? Полковник Сандерснинг жияни оилавий албомдан топилган 11 ўт ва зираворлар билан бўлишди“. (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-08-22 санасида архивланган) Инқуиситр. 2016-йил 21-августда олинди.
- ↑ „Шимолий Американинг меҳмондўстлик таоми“. Савдо белгиси. КФC корпорацияси. 2013-йил 13-мартда олинди.
- ↑ Момен Путрйм, Голдиэ (2010-йил 21-феврал). „Яхшими? КФC машҳур сўз бирикмасини ташлади“.
- ↑ Рожерс, Иан. "Полковникнинг сири". Грей Нот Грей. 2014-йил 3-апрелда олинди.
- ↑ "Вендининг асосчиси Дейв Томас полковник Сандерс учун ишлаган". (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-01 санасида архивланган) Руҳий ип. 2020-йил 20-мартда олинди.
- ↑ Дурадгор, Б. (2004). Дейв Томас. Америка ҳаётининг Скрибнер Энсиклопедияси (2004-йил нашри).
- ↑ Роод, Жорж (1969-йил 5-январ). „Товуқ ўйинидаги тасодифий рақиб ғолибдир“. Тҳе Неw Ёрк Тимес.
- ↑ Георгесcу, Питер (июл, 2005). „Муваффақият манбаи: Ҳақиқий етакчилик марказидаги бешта мустаҳкам тамоил“. Жон Wилей & Сонс. 75-бет.
- ↑ Жек Гуй. „КФC товуқ гўштини иситадиган ўйин консолини ишга туширди“. CНН. 2020-йил 26-декабрда олинди.