Kaa
| Каа | |
| инг. Каа | |
| Каа (чапда) китоб учун иллюстрацияларда (1895-йил) | |
| Ижодкор: | Жосепҳ Рудярд Киплинг |
| Асарлари: | Жунгли китоби, Маули, Моwгли |
| Жинси: | эркак |
| Ролни ижро этади: | Сcарлетт Жоҳанссон ва Cате Бланчетт |
Каа – Киплингнинг „Жунгли китоби“ дан илон. Киплингда Каа – сарғиш рангда ва ғайриоддий узун йўлбарссимон питон. Каа дунёдаги энг кекса ҳайвон эканлиги билан фахрланади[1]. Китоб бўйича драматик асарлар ва мултфилмларда кўпинча бўғма илон („бўғма илон Каа“) сифатида тасвирланган[2][3].
Танқидчиларнинг фикрлари
Киплинг Каа Мауглининг маслаҳатчиси; Ж. МcМастерга кўра, у „Учлик“ нинг бир қисми бўлиб, кучни (Балу), севгини (Багира), билимни (Каа) ифодалайди[4]. Дисней мултфилмида Каа, аксинча, Маугли учун „иккинчи режа“ антагонисти ролини ўйнайди[5].
Киплингнинг ўзи (жуда хавфли, лекин „доно ва инсонпарвар“)[1] ва Дисней (ёвуз мужассамланган) ўртасидаги Каа ёндашувидаги фарқ эътиборни тортади. Гуптанинг фикрича, Каа китобдаги энг даҳшатли қаҳрамон: ўрмонда Мауглидан бошқа ҳамма ундан қўрқади; ҳатто иттифоқдошлари ҳам хавфсиз масофани сақлашни афзал кўрадилар. Дисней, Гуптанинг сўзларига кўра, ўрмонда устунлик учун тинимсиз уруш эпизодларини тасвирлай олмади, бу эса Каанинг донолиги ҳамда шафқацизлигини кўрсатди; Диснейдаги питон шунинг учун аҳмоқ ёвуз жонзот сифатида намоён қилди[6].
Рогер Саленинг сўзларига кўра, Каа, бошқа кўплаб ҳайвонлар қаҳрамонлари каби, китобда ҳақиқий ҳайвонларнинг стереотипи бўлган бир нечта одатлар билан тавсифланади. Шунинг учун бу ҳайвонларнинг хусусиятлари табиат қонунларига ўхшайди, уларни яхшилик ёки ёмонлик нуқтаи назаридан тасвирлаб бўлмайди[7].
Каанинг ови
Жунгле китобида Каа маймунларни овлаши тасвирланган (бу бутун китобдаги иккита ов саҳнасидан биридир)[8]. Каа қурбонларини гипноз қилади ва уларни унга яқинлашишга мажбур қилади.
Совет „Маугли“ мулцериялининг (Союзмултфилм студияси) „Маугли. Ўғирлаш“ (1968) иккинчи филмида – „Каа питонининг ови“ ҳикоясига асосланган ва Мауглининг бандар-логлар томонидан ўғирланиши ва унинг озод қилинишига бағишланган. Филмнинг авжига чиққан саҳнасида Каа Мауглини озод қилади, маймунларни гипноз қилади ва Багира ва Балу Мауглини олиб кетишгунича уларга „яқинроқ келинг“ дея буюради. Сергей Кузнецовнинг фикрига кўра, бу „бутун мултипликация оламидаги ўлимнинг энг ёрқин тасвири“[9].
Каанинг қўшиғи
Каанинг бандар-логларни овлаши саҳнасида Киплинг маймунларни гипнозлашда Каа майин қўшиқ куйлаганини эслатиб ўтади. Китобда гипноз ҳайвонларга таъсир қилади, лекин Мауглига эмас („Мен шунчаки аҳмоқона доиралар ҳосил қиладиган катта илонни кўрдим“).
Дисней мултфилми учун қора сеҳр ва гипноз билан боғланадиган „Каа қўшиғи“ яратилган[10]. Қўшиқда илоннинг вишиллашига тақлид қилиш учун аллитерация ва ономатопея қўлланади. Мултфилмда Каа Мауглини муваффақият билан уйқуга элитади (унинг хурраги қўшиқ ритмига киритилган)[10].
Исми
Жеан Перротнинг таъкидлашича, Каа номи (Балу ва Багҳира номлари каби) Киплинг томонидан қадимги Мисрнинг „Кўнгли қолган одамнинг Ба билан суҳбати“[11] рисоласидан олинган. Киплингнинг сўзларига кўра, бу ном у томонидан илон вишиллашининг ономатопеяси сифатида ўйлаб топилган[12].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Виориcа Банcиу, Ангела Жирегҳиэ, анд Ионут Эрдели. Тҳе Жунгле Боок: Анотҳер Фаcет оф Чилдҳоод. // Жоурнал оф Адванcед Манагемент Сcиэнcе Вол. 1, Но. 2, Жуне 2013.
- ↑ Грег Метcалф. „Итъс А Жунгле Боок Оут Тҳере, Кид!“: Тҳе Сихтиэс ин Wалт Дисней’с „Тҳе Жунгле Боок“. // Студиэс ин Популар Cултуре, т. 14, № 1 (1991), с. 85-97. (ингл.)
- ↑ Кролл Ж. Бен Кингслей то Воиcе Багҳеэра ин Дисней’с ʻТҳе Жунгле Боок’ (англ.) // Вариэтй – Неw Ёрк, Лос Ангелес, CА: Вариэтй Медиа, Пенске Медиа Cорп., 2014. – ИССН 0042-2738
- ↑ МcМастер, Жулиэт. Тҳе тринитй арчетйпе ин тҳе Жунгле Боокс анд тҳе Wизард оф Оз. // Чилдренъс Литературе 20.1 (1992): 90-110.
- ↑ Мариос Стйлианос Зампетис, Андреи Миҳаи Алехандру, Cаролине Женсен. [1] Архивная копия от 10 января 2015 на Wайбаcк Мачине. ҲИБ 3.1.2, 1ст Семестер, 2013.
- ↑ Гупта, Рича. Мастер оф тҳе Жунгле: Киплинғс Моwгли (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-08-19 санасида архивланган). ҲWÆТҲWУГУ: 33.
- ↑ Рогер Сале. Фаирй Талес анд Афтер: Фром Сноw Wҳите то Э. Б. Wҳите. Ҳарвард Университй Пресс, 1979. С. 202. (ингл.)
- ↑ Wйнн Wиллиам Ярброугҳ. Масcулинитй ин Чилдренъс Анимал Сториэс, 1888—1928: А Cритиcал Студй оф Антҳропоморпҳиc Талес бй Wилде, Киплинг, Поттер, Граҳаме анд Милне. МcФарланд, 2011. С. 130—131. (ингл.)
- ↑ Сергей Кузнесов. Уйти из джунглей Архивная копия от 23 января 2012 на Wайбаcк Мачине. – „Искусство кино“, 2004, № 3.
- ↑ 10,0 10,1 Пуигдеражолс, Риэрола, анд Ана Мариа. Лингуистиc Студй оф тҳе Магиc ин Дисней Лйриcс. Университат де Барcелона, 2001.
- ↑ Перрот, Жеан. „Брам Стокер, Рудярд Киплинг, Осcар Wилде эт ла Франc-Маcоннериэ лйриқуэ де л’энфант дивин“. // Ревуэ дес Сcиэнcес Ҳумаинес 99 (1992): 183—205. сит. по Чилдренъс Литературе Ассоcиатион Қуартерлй, Волуме 19. С. 78.
- ↑ Рудярд Киплинг. Киплинғс лист оф намес ин тҳе сториэс. Аутҳор’с Ноте фор тҳе дефинитиве Суссех Эдитион оф Киплинғс wоркс (Вол. Х11, пагес 471—478). (ингл.)
Адабиётлар
- Боотҳ, Ҳоwард Ж. (ред). Тҳе Cамбридге Cомпанион то Рудярд Киплинг. Cамбридге Университй Пресс, 2011. (ингл.)
- Нйман, Жопи. Ре‐Реадинг Рудярд Киплинғс ʻЕнглиш’Ҳероисм: Нарратинг Натион ин Тҳе Жунгле Боок. // Орбис литтерарум 56.3 (2001): 205—220. (ингл.)