Kaboter sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Kabouterkoning-Kyrie_PeterMaas.jpg|right|thumb|267x267px| Gnomlar qiroli Kiryo, Gollandiyaning De Kempen provinsiyasi folkloridagi qahramon]]
[[Fayl:Vilhelm_Pedersen_-_krasnoludek_ubt.jpeg|thumb| Kaboter va don. [[Hans Christian Andersen|H.K.]] [[Hans Christian Andersen|Andersen]]ertagi uchun rasm ]]
'''Kabauter''' ({{lang-nl|Kabouter}}) — Gollandiya folkloridagi personaj, irland leprekonining, norvegiya nissesi, shotland braunisi<ref name="BriggsFairies">{{Книга|заглавие=A Dictionary of Fairies|издательство={{Нп3|Penguin Group|Penguin|en|Penguin Group}}|mesto=Harmondsworth, Middlesex|god=1976|stranitsi=339|isbn=0-14-004753-0|avtor=Briggs, Katherine M.}}</ref>, nemis koboldasi<ref>''Nederlands etymologisch woordenboek'' by Jan de Vries. Page.905.</ref>, rus domovoyi va boshqalar muqobili.

== Etimologiya ==
Golland va boshqa tillarda kabauterlarni koʻpincha gnomlar bilan adashtirishadi. Kabauterlar va gnomlar oʻrtasidagi asosiy farq yashash joylarida: kabauterlar odamlarning turar joylarida, tegirmonlarda<ref>[http://www.bestiary.us/kabutermannekin# Kabutermannekin]</ref> yoki qoʻziqorinlarda, gnomlar esa asosan oʻrmonlarda yoki yer ostida yashaydi. „Kabauter“ soʻzi (Niderl {{lang-nl|Kabouter}}) [[Germanlar|qadimgi]] germancha kuƀa-Walda („qoʻriqchi“) yoki kuƀa-hulþa („uy qoʻriqchisi“, „Kobold“ soʻzi shu soʻzdan olingan — yaxshi yoki yomon uy ruhi) soʻzlaridan olingan koʻrinadi. Qadimgi ingliz tilida oʻxshash — ''cofgodu'', ''cofgodas'' (penatlar, larlar) soʻzlari bor.

„Gnom“ soʻzini birinchi marta XVI-asrda shveytsariyalik shifokor va alkimyogari Paratsels muomalaga kiritgan. U ularni balandligi taxminan 40 sm boʻlgan oʻziga xos „elementallar“ deb taʼriflagan<ref>C.S. Lewis, The Discarded Image, p. 135 ISBN 0-521-47735-2</ref><ref> Briggs, Katherine M. A Dictionary of Fairies (неопр.). — Harmondsworth, Middlesex: Penguin  (англ.)рус., 1976. — С. 339. — ISBN 0-14-004753-0.</ref>.

== Folklor va ommaviy madaniyatda ==
Gollandiya [[Folklor|folklorida]] kabauterlar, boʻyi 15 dan 45 santimetrgacha boʻlgan, odamlar uylarida, tegirmonda yoki qoʻziqorinlarda kichkina odamlar sifatida ifodalanadi. Erkak kabuterlarning uzun soqollari bor va baland, uchli qizil yoki yashil shlyapa kiyishadi. Odatda, odamlardan uyaladi.

Qadimgi Gollandiya ertagida ''Yogʻoch poyabzal afsonasi''da kabauter gollandiyalikka qoziq va yogʻoch poyabzal yasashni oʻrgatadi<ref>''[http://www.surlalunefairytales.com/books/dutch/griffis/woodenshoe.html Legend of the Wooden Shoes] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140704190020/http://www.surlalunefairytales.com/books/dutch/griffis/woodenshoe.html |date=2014-07-04 }},'' as retold by William Elliott Griffis in ''Dutch Fairy Tales For Young Folks.'' New York: Thomas Y. Crowell Co., 1918. (English). Available online from SurLaLune Fairy Tales.</ref>.

Kabauterlar Rin Poortvlit rasm chizgan gollandiya yozuvchisi Vil Xeygen kitobi — ''Leven en werken van de Kabouter'' ({{lang-ru|Жизнь и труды каботеров}}), tufayli keng shuhrat qozondi, u 1977-yilda „Gnomlar“ nomi bilan ingliz tiliga tarjima qilingan va nashr etilgan<ref>(1977) ''Gnomes'', Harry N. Abrams Inc., ISBN 0-8109-0965-0 (20th Anniv.) ISBN 0-8109-5498-2 (30th Anniv.)</ref>.

Zamonaviy ommabop madaniyatda Amerikaning Travelocity sayyohlik agentligi oʻzining [[reklama]] roliklari uchun Poortvlitning rasmlari uslubida yaratilgan kabauter haykalchasidan foydalanadi, uni „Travelocityning sayohatchi gnomi“ deb atashadi.

„Kabauter“ soʻzi, shuningdek, 1970-yillarda Niderlandiyada mavjud boʻlgan Roel van Duyn tomonidan u asos solgan kabuterlar anarxistik guruhiga nom berish uchun ham ishlatilgan.

== Yana qarang ==
* [[Jigarrang]]
* [[Goblin]]
* [[Brownie]]
* [[Leprechaun]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
== Adabiyotlar ==
* {{Книга|автор=|заглавие=Волшебные существа: Энциклопедия|издательство=Азбука-классика|год=2008|страниц=512|isbn=978-5-352-02284-9}}
[[Turkum:alifbo tartibida belgilar]]
[[Turkum: uy ruhlari]]