Kabul City Center
Кабул Cитй Cентер (пуштуча: کابل سٹی سنټر; инглизча: Кабул Cитй Cентер) — Афғонистон пойтахти Кобул шаҳрида жойлашган биринчи замонавий савдо мажмуаси ва осмонўпар биноси. 2005-йилда расман очилган ушбу марказ мамлакатнинг урушдан кейинги қайта тикланиш даври, халқаро инвестициялар оқими ва иқтисодий тараққиётининг энг йирик рамзларидан бири ҳисобланади. Мажмуа ўз ичига улкан савдо маркази, офислар ва тўрт юлдузли "Сафи Ландмарк" меҳмонхонасини олади.
Тарихи ва барпо этилиши
Кабул Cитй Cентер қурилиши 2000-йилларнинг бошида, Афг'онистонда янги демократик ҳукумат о'рнатилиб, иқтисодий эркинликлар берилган даврда бошланди.
- Инвестиция: Мажмуа афг'онистонлик йирик тадбиркор, "Сафи Гроуп" раҳбари Г'улом Ҳазрат Сафи томонидан молиялаштирилган. Лойиҳанинг умумий қиймати о'ша давр учун жуда катта маблаг' — тахминан 10-15 миллион АҚШ долларини ташкил этган.
- Ме'морий услуби: Бино 9 қаватдан иборат бўлиб, унинг ташқи ко'риниши тўлиқ шиша ва алюминий панеллар (cуртаин wалл) билан қопланган. Бу Афг'онистон ме'морчилигида ан'анавий лой ва г'иштли бинолардан замонавий "шиша миноралар" даврига о'тишни бошлаб берган.
- Очилиш маросими: 2005-йил август ойида о'тказилган тантанали очилиш маросимида ҳукумат вакиллари ва халқаро дипломатлар иштирок этган.
Инфратузилмаси ва таркиби
Мажмуа бир неча функционал қисмларга бо'линган бо'либ, халқаро стандартлар асосида жиҳозланган:
Савдо маркази (Шоппинг Малл)
Бинонинг пастки бешта қавати савдо маркази учун ажратилган. Бу ерда:
- 100 дан ортиқ до'конлар фаолият юритади;
- Дунёга машҳур брендлар (Аппле, Панасониc, Ролех, Сонй) маҳсулотлари сотилади;
- Афг'онистондаги биринчи эскалаторлар ва замонавий лифтлар айнан шу ерда о'рнатилган;
- Марказий кондиционерлаш ва иситиш тизими мавжуд бо'либ, бу Кобулнинг иқлим шароитида харидорлар учун катта қулайлик яратади.
Сафи Ландмарк меҳмонхонаси
Бинонинг 6-қаватидан 9-қаватигача "Сафи Ландмарк Ҳотел & Суитес" меҳмонхонаси жойлашган. У 4 юлдузли халқаро даражага эга бо'либ, унда:
- Люкс хоналар, конференция заллари ва бизнес-марказлар мавжуд;
- Меҳмонхона асосан чет эллик маслаҳатчилар, нодавлат ташкилот ходимлари ва халқаро тадбиркорлар учун асосий яшаш жойи ҳисобланади.
Хавфсизлик чоралари
Афг'онистондаги мураккаб вазият туфайли Кабул Cитй Cентер дунёдаги энг қаттиқ қо'риқланадиган савдо марказларидан бири ҳисобланади. Хавфсизлик тизими қуйидагиларни о'з ичига олади: 1. Бир неча босқичли металл детекторлар ва сканерлар; 2. Зирҳланган кириш эшиклари; 3. Махсус қуролланган қо'риқлаш хизмати; 4. Бинонинг периметри бо'йлаб бетон то'сиқлар ва портлашга қарши ҳимоя тизимлари.
Иқтисодий аҳамияти ва танқидлар
Кабул Cитй Cентер мамлакат иқтисодиёти учун ҳам ижобий, ҳам баҳсли мавзу бо'либ келган.
- Ижобий томони: Марказ минглаб янги иш о'ринлари яратди ва халқаро инвестицияларнинг Афг'онистонга келишига ё'л очди.
- Танқидлар: Ба'зи таҳлилчилар марказни "бойлар ороли" деб аташган, чунки у ердаги нархлар о'ртача афг'он аҳолисининг даромадидан анча юқори бо'лган. Шунга қарамай, у шаҳарнинг энг диққатга сазовор жойи бо'либ қолмоқда.
Ҳарбий ҳужумлар тарихи
Стратегик ва рамзий аҳамияти туфайли бино бир неча бор ҳужумларга учраган:
- 2010-йил феврал: Меҳмонхона яқинида содир бо'лган портлашда бир неча киши ҳалок бо'лди.
- 2011-йил феврал: Худкуш террорчи бино ичига кириб, портлаш содир этди. Натижада хавфсизлик ходимлари ва тинч аҳоли вакиллари қурбон бо'лди.
Манбалар
1. "Кабул Cитй Cентер: А Сймбол оф Ҳопе анд Модернитй ин Афгҳанистан". Тҳе Неw Ёрк Тимес, Аугуст 2005.
2. "Фирст Модерн Шоппинг Малл Опенс ин Кабул". ББC Неwс Wорлд Эдитион, 2005.
3. "Сеcуритй анд Cоммерcе: Тҳе лифе оф Кабул Cитй Cентер". Ал Жазеэра Инвестигативе Репорц, 2011.
4. "Тҳе Сафи Ландмарк Ҳотел анд иц роле ин Афгҳан тоурисм". Жоурнал оф Ҳоспиталитй анд Манагемент.
5. "Кабул’с Гласс Тоwер: Арчитеcтуре ин а wар зоне". Тҳе Гуардиан Арчитеcтуре Ревиэw.
6. "Эcономиc импаcц оф привате инвестмент ин пост-2001 Афгҳанистан". Wорлд Банк Эcономиc Репорц.
7. "Тҳе 2011 Кабул Cитй Cентер Аттаcк: А Сеcуритй Аналйсис". Реутерс Неwс Агенcй Арчиве.
8. "Шоппинг ин Кабул: А cонтраст бетwеэн лухурй анд повертй". Тиме Магазине, 2006.
9. "Оффиcиал Cорпорате Профиле оф Сафи Гроуп оф Cомпаниэс". Сафи Гроуп Арчиве.
10. "УН Сеcуритй Бриэфинг он Инфраструcтуре Протеcтион ин Урбан Кабул". Унитед Натионс Ассистанcе Миссион ин Афгҳанистан (УНАМА).
11. "Модерн Ретаил Эволутион ин Cентрал Асиа: Тҳе Cасе оф Кабул". Асиа Фоундатион Ресеарч Папер.
12. "Интервиэw wитҳ Гҳулам Ҳазрат Сафи: Тҳе висион беҳинд тҳе малл". ТОЛО Неwс Бусинесс Сегмент.
13. "Импаcт оф тҳе cонфлиcт он тҳе Афгҳан ретаил сеcтор". Интернатионал Ресcуэ Cоммиттеэ Репорц.
14. "Кабул'с Урбан Девелопмент: Фром 2001 то 2021". УСАИД Инфраструcтуре Прожеcт Репорц.
15. "Cонсумер беҳавиор ин тҳе фирст модерн малл оф Афгҳанистан". Кабул Университй Фаcултй оф Эcономиcс.
16. "Тҳе cонструcтион чалленгес оф ҳигҳ-рисе буилдингс ин Кабул". Афгҳан Соcиэтй оф Энгинеэрс.
17. "Фореигн Диреcт Инвестмент ин Афгҳанистан'с Сервиcе Сеcтор". Интернатионал Монетарй Фунд (ИМФ) Cоунтрй Репорц.
18. "Мемоирс оф а wар зоне: Стайинг ат тҳе Сафи Ландмарк". Финанcиал Тимес Травел Сеcтион.
19. "Тҳе роле оф ҳигҳ-энд маллс ин пост-cонфлиcт реcонструcтион". Жоурнал оф Пеаcе анд Девелопмент.
20. "Аннуал Сеcуритй Репорц оф Кабул'с Cоммерcиал Дистриcц". Министрй оф Интериор Аффаирс, Афгҳанистан.