Кака этрапи (Кааҳка этрап, туркманча: Кака этрабй) – Туркманистоннинг Ахал вилоятидаги этрап. Маъмурий маркази – Кака шаҳри.

Кака этрапи
Кака этрабй



Туман
Таркибида Аҳал вилояти
Маъмурий маркази Кака
ҳäким Эşрет Тäşлиýэwиç Тäşлиýэw[1]
Расмий тили туркман
Харитада

Тарихи

1925-йил январда Туркманистон ССР Полтора округии Гинсбург тумани сифатида ташкил этилган, маркази Гинсбург шаҳар типидаги аҳоли пункти бўлган. 1926-йил августда Полтора округи тугатилиб, Гинсбург тумани бевосита Туркманистон ССРга бўйсунди.

1927-йил январда Гинсбург округи Кака тумани, маъмурий маркази эса Кака деб ўзгартирилган. 1939-йил ноябр ойида Кааҳка тумани янги ташкил этилган Ашхобод вилоятига берилган.

1959-йил май ойида Ашхобод вилояти тугатилиб, туман яна Туркманистон ССРга бевосита бўйсунди. 1963-йил январ ойида Кака тумани тугатилди, аммо ўша йилнинг декабр ойида у қайта тикланди.

1970-йил декабр ойида Кака туманини ўз ичига олган Мари вилояти яна ташкил этилди. 1973-йил декабр ойида туман қайта ташкил этилган Ашхобод вилоятига ўтказилди.

1988-йилда Ашхобод вилояти яна тугатилиб, вилоят Туркманистон ССРга бевосита бўйсунди. 1992-йил 14-декабрда Кака тумани Кака этрапи деб ўзгартирилди ва Ахал вилояти таркибига кирди.

2018-йил 5-январда Туркманистон парламенти томонидан Ахал вилояти ҳудудида мавжуд бўлган Олтин-Асир этрапининг бекор қилиниши муносабати билан унинг таркибига кирган Мяне ва Чяче генгешликлари Кака этрапига ўтказилди.

Худди шу фармон билан Кака этрапининг маъмурий маркази – Кака шаҳри мақоми этрап ҳуқуқига эга бўлган шаҳардан этрап таркибидаги шаҳарга ўзгартирилди[2].

Археология

Душак қишлоғидан 4 км жанубда ва Ашхободдан 175 км шимоли-шарқда 26 гектар майдонни эгаллаган Улуғдепе[эн] ёз маданиятига оид бронза даврига оид археологик ёдгорлик жойлашган[3].

Қорадепе, Намозгадепе, Олтиндепе ва Йилгинлидепе билан бир қаторда Копетдоғнинг тоғ олди зонасидаги қадимги деҳқонларнинг йирик манзилгоҳлари тизимига киритилган.

Улуғдепенинг илк қатламлари ривожланган энеолит даврига тегишли. Ўрта Осиё жанубида бронза даври/темир даври ўтиш даврида миграцияларнинг ролини ўрганиш учун Улуғ-Депеда қазилган 17 та скелетдан митохондриял ДНК текширилган.

Айрим митохондриал гаплогуруҳлар замонавий Ғарбий Евроосиё популяцияларидагиларга яқин бўлиб чиққан.

Манбалар

  1. ↑ „Аҳал wелаýат ҳäкимлиги / Ҳабарлаşмак üçин“. Қаралди: 2021-йил 10-апрел.
  2. ↑ „Парламент Туркменистана внёс изменения в административно-территориальное деление Ахалского велаята“ (ру). Информационный портал Туркменистана «Туркменпортал» (2018-йил 5-январ). 2018-йил 29-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 1-май.
  3. ↑ Амансарыев Б. „«НТ» — Французские археологи раскопали в Туркмении город Улуг-депе, существовавший ещё в раннем железном веке. Уже тогда там были цари…“. Центразия (2002-йил 23-ноябр). 2021-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 1-июн.

Ҳаволалар