Каланҳоэ[1][2] (лотинча: Калáнчоë) — Толстянковие туркумига мансуб ширали ўсимликлар туркумига киради. Тропик Жанубий Африка, Жанубий, Жануби-Шарқий Осиё ва Жанубий Америка тропикларида ўсадиган икки юздан ортиқ турлари маълум. Бриофиллумга яқин турларга киради, баъзан Каланҳоэ туркумига. Баъзи турлари машҳур уй ўсимликлари[3][4].

Туркум номи Хитойдан келиб чиққан.

Биологик тавсиф

Патли Каланҳоэ гуллаши

Баландлиги бир неча сантиметрдан 3-4 метргача бўлган яланғоч ёки тукли ширали ўсимликлар, улар орасида эпифитлар ва судралувчилар мавжуд. Кўпгина турларда барглар ва гулзорларда куртаклар ҳосил бўлиб, улардан янги ўсимликлар пайдо бўлади. Илгари, бу турлар Брёпҳйллум туркумига бирлаштирилган бўлиб, у ҳозирда Каланҳоэ туркумининг 3 бўлимидан бири ҳисобланади.

Барглари ҳар хил шаклга эга, одатда қарама-қарши жойлашган, баъзан учта айлана бўлиб, камдан-кам ҳолларда навбатма-навбат жойлашган, кўпинча поясини қучоқлаган петиоле ёки асосли, сувли, оддий, бутун ва тишли, бўлакли, пиннатифид ҳамда пиннатипартитли[5].

Гуллаш терминали, одатда уч томонлама, сохта соябон каби паникуляр. Кўпинча педунcле аста-секин юқорига қараб камайиб бораётган барглар билан қопланган[6].

Гуллари тўрт аъзоли, тик ёки осилган, анча катта, оқ, пушти, бинафша, яшил, сариқ, қизғиш ёки қизил рангда бўлади. Гулбарглар кўпроқ ёки камроқ бирлашиб, найчага айланиши мумкин. Қўнғироққа ўхшаш Каланчоэ пиннате қувурли гуллари қушлар томонидан чангланади[1]. Саккизта стаменс икки доира ичида жойлашган бўлиб, найча билан турли даражада бирлаштирилган[7].

Меваси кўп уруғли баргдир.

Уруғлар, қаламчалар ва уруғ куртаклари билан кўпайтирилади[8].

Касалликлар ва зараркунандалар

Каланҳоэ унли ҳашарот[9] га таъсир қилиши мумкин, бу касаллик ўсимликнинг пояси ва баргларидаги оқ тўплар томонидан тан олиниши мумкин. Зараркунанда спиртга ботирилган пахта бўлаги билан бартараф қилишади.

Ҳаддан ташқари намлик Каланҳоэнинг чиришига олиб келади. Касалликнинг олдини олиш учун шикастланган баргларни олиб ташлаш лозим.

Турлари

Каланчоэ блоссфелдиана

Баъзида туркумнинг турлари икки бўлимда тақсимланади — Брёпҳйллум ва Каланҳоэ.

Энг машҳур турлари:

  • Блоссфелднинг Каланҳоэси (лотинча: Каланчоэ блоссфелдиана) асли Мадагаскардан — баландлиги 30 см гача бўлган яланғоч, бир оз шохланган пояли ўсимлик Барглари тухумсимон, қирғоқ бўйлаб кренацимон, яшил, четида қизил чегара билан. Диаметри 1 см гача, қизил, пушти, сариқ ёки тўқ сариқ рангли гуллар; юқорисида гуллар тўпланган бўлади.
  • Каланҳоэ Дегремона (лотинча: Каланчоэ даигремонтиана) — шунингдек, Мадагаскар тури, баландлиги 50 см га етади Барглари узунлиги 20 см гача, тор тухумсимон ёки тор учбурчак, қалин, кулранг-яшил, қуйида бинафша рангли доғлар билан, баъзан асосий томир бўйлаб қатламлар мавжуд. Қирралари тишли, тишлар орасидан уруғ куртаклари ҳосил бўлади, улардан илдиз билан жиҳозланган қиз ўсимликлар бевосита она ўсимлигида ривожланади. Тушуб қолган барглар, улар дарҳол илдиз отади. 1925-йилдан бери Эвропада маданиятда.

Турлар рўйхати

  • Каланчоэ аделаэ Райм.-Ҳамет
  • Каланчоэ арборесcенс
  • Каланчоэ беаувердии
  • Каланчоэ беҳаренсис
  • Каланчоэ бентии
  • Каланчоэ блоссфелдианаПоэллн.
  • Каланчоэ боуветии
  • Каланчоэ браcтеата
  • Каланчоэ cампанулата
  • Каланчоэ cрената
  • Каланчоэ cрундаллии
  • Каланчоэ даигремонтиана
  • Каланчоэ делагоэнсис
  • Каланчоэ динклагеи
  • Каланчоэ эриопҳйлла
  • Каланчоэ фаринаcеа
  • Каланчоэ федцченкои
  • Каланчоэ фигуэреидои
  • Каланчоэ фламмеа
  • Каланчоэ гастонис-бонниэри
  • Каланчоэ глауcесcенс
  • Каланчоэ граcилипес
  • Каланчоэ грандидиэри
  • Каланчоэ грандифлора
  • Каланчоэ ҳилдебрантии
  • Каланчоэ жонгмансии
  • Каланчоэ кеwенсис
  • Каланчоэ лаэтивиренс
  • Каланчоэ латеритиа
  • Каланчоэ лахифлора
  • Каланчоэ линеарифолиа
  • Каланчоэ лонгифлора
  • Каланчоэ маcрочламйс
  • Каланчоэ мангинии
  • Каланчоэ марниэриана
  • Каланчоэ мармората
  • Каланчоэ миллоттии
  • Каланчоэ миниата
  • Каланчоэ нйикаэ
  • Каланчоэ обтуса
  • Каланчоэ оргялис
  • Каланчоэ пелтата
  • Каланчоэ петитиана
  • Каланчоэ пинната (Лам.) Перс.
  • Каланчоэ порпҳйроcалйх
  • Каланчоэ пролифера
  • Каланчоэ пубесcенс
  • Каланчоэ пумила
  • Каланчоэ қуартиниана
  • Каланчоэ рҳомбопилоса
  • Каланчоэ робуста
  • Каланчоэ роланди-бонапартеи
  • Каланчоэ росеи
  • Каланчоэ ротундифолиа
  • Каланчоэ счизопҳйлла
  • Каланчоэ серрата
  • Каланчоэ сехангуларис
  • Каланчоэ стрептантҳа
  • Каланчоэ суарезенсис
  • Каланчоэ сйнсепала
  • ҳоэ сйнсепала
  • Каланчоэ тҳйрсифлора
  • Каланчоэ томентоса
  • Каланчоэ тубифлора
  • Каланчоэ унифлора
  • Каланчоэ велутина
  • Каланчоэ вигуиэри Райм.-Ҳамет & Ҳ.Перриэр

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Виноградова 1981.
  2. ↑ Бялт 2008.
  3. ↑ Об условности указания класса двудольных в качестве вышестоящего таксона для описываемой в данной статье группы растений см. раздел «Системы АПГ» статьи «Двудольные».
  4. ↑ Фамиллес дес Плантес (исп.)рус. 2: 248. 1763.
  5. ↑ Либ.ру/Классика: Гоголь Николай Васильевич. Ганц Кюхельгартен
  6. ↑ Сведения о роде Каланчоэ (англ.) в базе данных Индех Номинум Генериcорум Международной ассоциации по таксономии растений (ИАПТ).
  7. ↑ Тҳе Wоркс оф Тҳомас Мооре, Эсқ., Аccурателй Принтед фром тҳе Ласт Оригинал … — Тҳомас Мооре — Гоогле Книги
  8. ↑ Оранжерейниэ растения: Таблици для определения: Сб. науч. ст. / Отв. ред. Б. Н. Головкин. — М.: „Наука“, 1991. — 256 с. — ИСБН 5-02-004118-1
  9. ↑ „Каланхоэ, болезни и вредители“.

Адабиётлар

  • Виноградова В. М. Семейство толстянковые (Cрассулаcеаэ) // Жизнь растений : в 6 т. / гл. ред. А. Л. Тахтаджян. — М. : Просвещение, 1981. — Т. 5. Ч. 2 : Цветковые растения / под ред. А. Л. Тахтаджяна. — 512 с. — 300 000 экз.
  • Каланхое / В. В. Бялт // Исландия — Канцеляризмы. — М. : Большая российская энциклопедия, 2008. — С. 480. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 12). — ИСБН 978-5-85270-343-9.
  • Каланчоэ // Флора оф Чина : [англ.] = 中国植物志 : ин 25 вол. / эд. бй З. Wу, П. Ҳ. Равен, Д. Ҳонг[д]. — Беижинг : Сcиэнcе Пресс ; Ст. Лоуис : Миссоури Ботаниcал Гарден Пресс, 2001. — Вол. 8 : Брассиcаcеаэ тҳроугҳ Сахифрагаcеаэ. — П. 204. — 506 п. — ИСБН 978-0-915279-34-0. — ИСБН 978-0-915279-93-7 (вол. 8).

Ҳаволалар

  • Каланчоэ (англ.): сведения о таксоне на сайте Тропиcос.