Kalsiy fosfatlari
Калсий фосфатлари — калсий ва кислород таркибли фосфор кислоталарнинг ноорганик бирикмалари. Уларнинг кўриниши оқ ёки рангсиз кристаллар шаклида.
Тавсифи
Қуйидаги калсий фосфатлари маълум ва кенг қўлланади[1]:
-
Калсий ортофосфат (трикалсий фосфат) (Cа 3 (ПО 4) 2)
-
Калсий водород фосфат (CаҲПО 4)
-
Калсий диҳидроортофосфат
(Cа(Ҳ2ПО4)2) -
Калсий пирофосфат
(Cа2П2О7)
Рўйхатда келтирилганларга қўшимча равишда, бошқа калсий фосфатлари ҳам мавжуд, масалан: суперфосфатлар — ўғитлар сифатида ишлатиладиган аралашмалар; оптик шиша ишлаб чиқаришда ишлатиладиган полифосфатлар ва бошқалар[1].
Олиниши
Саноатда улар асосан фосфор таркибли минераллар — фосфорит ва апатитни қайта ишлаш орқали олинади[2].
Қўлланилиши
Калсий фосфатларнинг асосий қўлланиши фосфорли ўғитлардир. Бундан ташқари, улар нон тайёрлашда, чорва моллари ва қушларни боқишда озиқ-овқат қўшимчалари сифатида, абразив моддалар сифатида ишлатилади. Фосфат минераллари фосфор ва ортофосфор кислотасини олиш учун ҳам ишлатилади[2][1].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ксензенко 1990.
- ↑ 2,0 2,1 Комиссарова.
Адабиётлар
- Ксензенко В. И., Стасиневич Д. С. Калсия фосфати // Химическая энсиклопедия: в 5 т. / Гл. ред. И. Л. Кнунянс. — М.: Совецкая энсиклопедия, 1990. — Т. 2: Даффа—Меди. — С. 299. — 671 с. — 100 000 экз. — ИСБН 5-85270-035-5.
Ҳаволалар
- Комиссарова Л. Н., Рюмин М. А. „Кальция фосфаты“ (ру). Большая Российская Энциклопедия. Министерство культуры Российской Федерации. 2022-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 8-март.