Kaniv
Канив (украинча: Канів, ИПА: [ˈкɑн⁽ʲ⁾иу̯]) марказий Украинадаги Черкас вилояти Черкаси туманида жойлашган шаҳар. Шаҳар Днепр дарёси бўйида жойлашган ва Днепрнинг асосий ички дарё портларидан бири ҳисобланади. У Украинанинг аҳоли пункитларидан бири бўлган Канив урбан аҳоли пункт маъмуриятига мезбонлик қилади[1]. Аҳолиси: 23,503 минг киши.
Канив Канів | |
|---|---|
| Cитй | |
    | |
| Мамлакат | Украина |
| Асос солинган | 1078 |
| Аҳолиси (2025) |
23 503 |
Тарихи
_(1852).png)
Шаҳарнинг ташкил этилган санаси номаълум. Бу ҳақда биринчи марта ХИ асрда Киэвдаги Патерикон ғорлари монастирида тилга олинган, у ерда Киэвнинг Всеволод ҳукмронлиги даврида икона рассомларининг Константинополдан кўчирилиши ҳақида сўз юритилган[2]. Хроникаларда Канив ҳақида биринчи эслатма 1144-йил 9-июнда Киэвнинг Буюк шаҳзодаси Всеволод ИИ бу ерда Санкт-Жорж черковини (Дормитион собори) асос солганида қайд этилган[2]. Хроникаларда, шунингдек, 1149-йилда Киэвнинг Буюк князи Жорж Узоқ қуролли Киэвни босиб олгандан сўнг, ўғли Глебни Канивга княз этиб тайинлагани ҳам қайд этилган[2]. Бу шаҳар кейинчалик йилномаларда куманларга босқинлар муносабати билан ҳам тилга олинган[2]. 1223-йилда Калка дарёсидаги жангда ўлдирилган Рутен князлари орасида Канив князи Святослав ҳам бор эди[2].
1793-йилда Полшанинг иккинчи бўлинишидан сўнг[2] бошқа ҳудудларнинг катта қисми бўлган шаҳар Россия империяси назоратига ўтди. 1800-йилда Понятовский шаҳарнинг катта қисмини Буюк Авлиё Василий Канив монастирининг архимандрити Б.Физикевичга сотди, у ўз мулкини Буюк Авлиё Василий орденининг маҳаллий мактабига васият қилди[2].
УлуғУрушнинг кейинги босқичларида, 1918-йил 11-майда шаҳар Канёв жангининг маркази бўлиб, унда 2-Полша корпуси ва Юзеф Ҳаллер де Ҳалленбург қўл остидаги Полша легионлари Австрияни ёриб ўта олмадилар. Россия томонига немис линиялари. Иккинчи жаҳон уруши пайтида, Канив Совет параşüтçüлеринин фожиали муваффақияциз тушиб кетган жойи эди.
1978-йилда Олекса Хирник руслаштиришга норозилик сифатида Шевченко қабри ёнидаги тепаликда ўзини ёқиб юборди. 2007-йилда, у Украина Қаҳрамони унвонига сазовор бўлди.
1966-1970-йилларда қайта қурилган, 1972-йилдан бери Дормитион собори биносида янги ташкил этилган Канив халқ ижодиёти музейи жойлашган. Совет Иттифоқи парчаланганидан сўнг, черков Москва Патриархиясининг Пасха православ жамоасига ўтказилди, музей эса Украинанинг Буюк Авлиё Василий орденига тегишли бўлган бошқа собиқ диний бинога кўчирилди.
2020-йил 18-июлгача Канив вилоят аҳамиятига эга бўлган шаҳар сифатида белгиланган ва у туман маркази бўлишига қарамай, Канив туманига тегишли эмас эди. Украинанинг маъмурий ислоҳоти доирасида Черкасй вилоятининг туманлари сони 4 тага қисқартирилди, шаҳар Черкасй туманига бирлаштирилди[3][4].
Маъмурий мақоми
Канив — Канив туманининг маъмурий маркази. Бироқ, шаҳар вилоятга бо'йсунадиган шаҳар бо'либ, шунинг учун шаҳарнинг ўзида жойлашган туман ҳокимлигига эмас, балки бевосита вилоят ҳокимиятига бўйсунади.
Ёдгорликлар ва диққатга сазовор жойлар
- Тарас тепалиги — украиналик шоир ва рассом Тарас Шевченко дафн этилган жой
- Тарас Шевченконинг қабри ва музейи
- Совет Иттифоқи Қаҳрамони Олег Кошевой ҳайкали
- Аркадий Гайдар музейи
- Канив гидроэлектр стансияси (ГЕС)
- Иккинчи жаҳон уруши мемориал боғи;
- Канивдаги Авлиё Макарий ёдгорлиги;
- Шон-шуҳрат хиёбони (Парк Славй);
Халқаро муносабатлар
Қардош шаҳарлар
Канив билан эгизак:
| Шаҳар | Мамлакат | Имзоланган йили |
|---|---|---|
| Виэрсен, Шимолий Рейн-Вестфалия |  </имг> Германия
|
|
| Сонома, Калифорния |  </имг> Қўшма Штатлар
|
|
| Ламберсарт, Норд-Пас-де-Кале |  </имг> Франсия
|
|
| Cзłучоw |  </имг> Полша
|
Яна қаранг
Галерея
-
Ян Богуми Плерсз томонидан "Кетрин ИИ шарафига 1787 йилги оташинлар" -
Кетрин ИИ Канивни 1787-йилда тарк этади, Ян Богумил Плерсч . -
ХИХ асрдаги откриткада рус тилида "Бизнинг Украина. Шевченко қабридан манзара" деб ёзилган. -
Канивдаги Днепр дарёси -
Канив халқ ижодиёти музейи (собиқ Буюк Авлиё Базил ордени мактаби) -
Тарас Шевченко музейи
Манбалар
- ↑ „Канівська територіальна громада“ (ук). деcентрализатион.гов.уа.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Верменйч, Я., Бон, О. Канив (КАНІВ).
- ↑ „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.“ (ук). Голос України (2020-йил 18-июл). Қаралди: 2020-йил 3-октябр.
- ↑ „Нові райони: карти + склад“ (Украиниан). Міністерство розвитку громад та територій України.
- Библиография
- (1972) Ҳисторíа мíст í иссил Украíнскоí̈ CCП — Черкаска област (Украина ССР шаҳарлари ва қишлоқлари тарихи — Черкас вилояти), Киев. (украинча)
- Корсун-Шевченкивский Украина энциклопедиясида
Ҳаволалар
- Володимир Кубижович, Канив Украина энциклопедиясида
- ЖеwУа.орг — Канивдаги яҳудий жамияти тарихи