Kanko-maru
Канко-мару (яп. 観光丸 Канко:-мару) — Япония томонидан таклиф қилинган, вертикал учиш ва қўниш имкониятига эга бўлган, ўзида бир босқичли ракета ташувчи ва учувчи томонидан бошқариладиган космик кемани бирлаштирган, кўп марта фойдаланишга мўлжалланган космик транспорт тизими.
Орбитага миллий универсал восита сифатида юк ва экипажни олиб чиқиш, шунингдек туризм (жумладан йўловчиларни орбитал меҳмонхоналарга етказиш) ва суборбитал қитъалараро йўловчиларни авиалайнерлардан сезиларли даражада тезроқ ташиш учун мўлжалланган кўп марталик истиқболли илғор тизим лойиҳаси 1993-йилда Япониянинг ракета жамияти ва „Кавасаки“ компанияси томонидан таклиф этилган. Лойиҳа ўша вақтлар учун технология жиҳатдан хавфлилик даражаси камроқ, анъанавий ракета ташувчида учириладиган кўп марталик ҲОПЕ космоплани лойиҳаси амалга оширилиши муносабати билан Космосни тадқиқ этиш миллий агентлиги (НАСДА), ҳозирги Япония аэрокосмик тадқиқотлар агентлиги (ЖАХА) томонидан қабул қилинмади, ҲОПЕ ҳам кейинчалик техник ва иқтисодий қийинчиликлар боис бошқариладиган миллий космик дастурларни номаълум муддатга кечиктириш қарори (Япониянинг „Кибо“ модули ва Халқаро космик стансия учун ҲТВ „Контори“ юк кемаларидан ташқари) туфайли амалга оширилмай қолди (2003-йилда бекор қилинди).
Лойиҳага Эдо даврида қурилган ва буғ билан ишлайдиган биринчи япон ҳарбий кемаси хотирасига Канку-мару деб ном берилган.
Анъанавий қанотли, кўп марталик авиацион-космик тизимларнинг аксариятидан фарқли ўлароқ, лойиҳада вертикал учиш ва қўниш, қурилманинг паст қисмидаги айлана бўйлаб тиргаклар билан жойлаштирилган реактив двигателлардан фойдаланган ҳолатда қўниш таклиф этилган. У ишга тушириш жараёни жиҳатидан Америка ҳукумати томонидан бекор қилинган „Вентуре Стар“ лойиҳасига ўхшаб кетади, учиш ва қўниш жиҳатидан эса Американинг амалга ошмай қолган хусусий РОТОН лойиҳасини ёдга солади.
Тизим ракета техникалари учун ноодатий бўлган кенг тухумсимон шаклга эга бўлиб, баландлиги 23,5 м, диаметри эса 18 м ни ташкил қилади. Тизимнинг учиш оғирлиги — 550 тонна, Ер орбитасининг пастки қисмига олиб чиқиладиган фойдали юк оғирлиги 4 тонна юк ёки 50 кишини ташкил қилади. Тизимни бошқарувчи экипаж ва йўловчилар унинг юқори қисмидаги айлана бўйлаб иллюминаторларга эга бўлган кенг бўлимга жойлашадилар.
Лойиҳа қиймати 1995-йилда 28 миллиард долларга баҳоланган.
Яна қаранг
Ҳаволалар
- Энcйcлопедиа Астронаутиcа. Канкоҳ Мару (ингл.)
- Андерсон, Эрик „Канкоҳ-мару Флигҳт Мануал“. Спаcе Футуре (1997-йил 1-июл). 2012-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 4-август.
- „準軌道宇宙旅行 宇宙丸 - 観光丸“ (жа). учумару.cом (2005-йил 11-апрел). 2012-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 24-июл.