Kape arsloni
Cапе арслони – 19-аср ўрталарида йўқ бо'либ кетган Жанубий Африканинг Натал ва Кейп вилоятларида бу турга мансуб арслонларнинг ўзига хос популяцияси бўлган.[1][2] Тур намунаси Гоод Ҳопе бурни ватани ҳисобланади ва 1842-йилда у ҳақида маълумотлар тасвирланган.[3]
Қадимдан cапе арслони, Пантҳера лео меланочаита шерининг алоҳида кичик тури ҳисобланган.[4] Аммо, филогеографик таҳлил шуни кўрсатдики, Жанубий ва Шарқий Африкадаги шерлар популяциялари ҳам бир-бири билан чамбарчас боғлиқ эканлигини.[5][6] 2017-йилда Пантҳера лео меланочаита кенжа тури Жанубий ва Шарқий Африкадаги барча шерлар популяциясини ўз ичига олиши маълум бўлди.[7]
Таксономияси

Фелис (Лео) меланочаита 1842-йилда Ч. Х. Смит томонидан тасвирланган Гоод Ҳопе бурнидаги тарқалган қора ёли арслон намунаси эди.[8] 19-асрда табиацҳунослар ва овчилар уни қуюқ ранги ёлли туфайли алоҳида кичик тур сифатида аташган.[9] 20-асрда баъзи ёзувчилар Cапе шерининг алоҳида кенжа тури эканлиги ҳақидаги бу фикларни қўллаб-қувватладилар.[10][11] Вратислав Мазак гипотезасига кўра Буюк Эсcарпмент томонидан географик жиҳатдан бошқа популяциялардан ажратилган ҳолда кўпайиб тарқалган деган таҳминлар мавжуд.
Бу назария 21-асрнинг бошларида шубҳа остига олинди. Cапе арслони, Калаҳари ва Трансваал минтақаларида ва ундан узоқ шарқдаги шерлар популяциялари ўртасидаги генетик алмашинув қия тепаликлар ва Ҳинд океани ўртасидаги йўлаклар мавжудлиги орқали бўлиши мумкин деб ҳисобланади.[12] Филогеографик тадқиқотлар кейинги натижалари шуни кўрсатдики Намибия, Боцвана ва Жанубий Африкадаги шерларнинг генетик жиҳатдан яқин эканлигини аниқланган.[13][14] 10 та давлатдан олинган 357 та шер намунаси таҳлилига асосланиб, арслонлар Плейстоцен ва Голосен даврида Жанубий Африкадан Шарқий Африкага кўчиб келган деб тахмин қилинади.[13] Кейинги тадқиқотларда 22 мамлакатдан олинган 194 та шер намуналарининг таҳлили шуни кўрсатадики, Жанубий ва Шарқий Африкадаги популяциялар Ғарбий ва Шимолий Африка ва Осиёдаги популяциялардан фарқ қилади.[14] 2017-йилда Жанубий ва Шарқий Африкадаги шерлар популяциялари П. л. меланочаита турини ўз ичида жамлаган.[15]
Зоологик намуналар
Бир нечта табиацҳунослик тарихей музейлари ўз коллекцияларида Cапе арслонининг намуналари бор:
- Трансваал музейида урғочи Cапе арслонининг бош суяги бор;[16]
- Натуралис биологик хилма-хиллик марказида ўрнатилган намуна ва иккита Cапе арслонинг бош суяги мавжуд;[17][18]
- Табиий тарих музейи, Лондон ва Париж табиий тарих музейиларининг ҳар бирида Cапе арслонинг намуна нусхалари бор;[17]
- Швеция табиий тарих музейида Cапе шернинг бош суяги шунингдек Амстердам зоология музейида ўрнатилган намуна мавжуд.[19]
- Ротерхемдаги Cлифтон Парк музейида қотирилган Cапе шер намунаси бор.
- Чехия Республикасининг Холица шаҳридаги доктор Эмил Холубнинг Африка музейида 1876-йилда кичкина қотирилган арслон боласини сотиб олган намуналар бор. У 2009-йилга келиб Cапе арслони сифатида юритила бошлади.[20][21]
Хусусиятлари
Cапе арслонининг намунаси жуда катта, қора қиррали қулоқлари ва елкасидан ташқарида ва қорин остидаги қора ёли билан тасвирланган.[22] Оранж дарёси ҳавзасидаги Британия Табиат тарихи музейида жойлашган иккита шер намунасининг бош суяги оксипитал, Жанубий Африка минтақаларидаги бошқа шерларга қараганда бир оз кичикроқ ва иккинчи пастки кичик моляр тишлари яхши ривожланиш тенденцияси билан тасвирланган.[23]
Америкалик зоолог Эдмунд Хеллер Cапе арслонининг бош суяги экваториал шерларникидан камида 1.0 (25 мм) узунроқ эканлиги, нисбатан тор бўлишига қарамай, ўртача катталикда эканлигини таърифлади. У Cапе шерини Африкадаги бошқа шерларга қараганда „аниқ“ каттароқ деб ҳисоблади.[24] Шерларни вазнни 272 кг (600 фут) ни ташкил қилади, Ваал дарёсининг жанубида топилган шерларнинг.[25] 19-аср ёзувчиларCапе шерининг Осиё шеридан каттароқ эканлигини деб ҳисоблашган,. [26]
Тадқиқотчилар олиб борган, узоқ муддатли илмий ишлар натижалари шуни кўрсатадики, иқлим ўзгаришлари шерлар рангининг ўзгаришига таъсир қилади ва бир-бирлари орасида фарқ қилади. Салқин фаслларда ёллари қуюқроқ ва узунроқ бўлади.[27]
Тарқалиши ва яшаш жойи

19-асрнинг бошларида шерлар ҳали ҳам Кароо текисликларида ва Шимолий Кейпда борлиги аниқланган. 1844-йилда Риэт дарёсининг жанубида шерлар борлиги аниқланди. Оранж дарёсининг жанубида сўнгги арслон турлари 1850-1858 йилларда бўлган дейилади. Шимолий Оранге Фреэ Статетида арслонлар 1860-йилларда ҳам сақланиб қолган бўлиши мумкин деган таҳминлар бор.[19]
2003-йилда Кгалагади трансчегаравий боғидан олтита шер Шарқий Кейп провинсиясидаги Аддо фил миллий боғига кўчирилганини айтилган.[28]
Асирликда
2000-йилда Cапе арслони наслининг намуналари Россияда асирликда сақланаётганлиги аниқланган ва улардан иккитаси Жанубий Африкага қайтариб олиб келинган. Хабарларнинг ма'лум қилишича, Жанубий Африкалсининг ҳайвонот боғи директори Жон Спенс 17-асрда Ян ван Риэбекнинг Форт-де-Годе Ҳооп қадимий деворларини ўрганган ва бу буюк арслонларар ҳақидаги ҳикоялардан ҳайратда қолган. У ван Риэбекнинг журналларини ўрганиб, Cапе арслонининг узун қора ёли, қулоқлари қора ва каттароқ бўлганлигини аниқлаш учун ўрганган. У баъзи Cапе арслонлари Эвропага олиб кетилган ва бошқа шерлар билан чатиштирилган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги фикрларга ишонган. Унинг 30 йиллик изланишлари натижасида 2000-йилда Сибирдаги Новосибирск ҳайвонот боғида Cапе арслонининг хусусиятларига эга ўхшаш қора ёлли шерлар топилди.[29][30] Спенси арслондаги ўзига тортган қора ёлидан ташқари, „кенг юз ва бақувват оёқлари“ бор эди. 30 йил давомида 40 та арслон боласи сақланган Новосибирск ҳайвонот боғининг популяцияси давом этмоқда ва Спенсга Венадаги Счöнбрунн ҳайвонот боғи ёрдами билан иккита арслон боласини Тйгерберг ҳайвонот боғига қайтаришга муваффақ бўлишга. Жанубий Африкага қайтиб келганида, Спенс ҳеч бўлмаганда Cапе арслонларига ўхшаган шерларни кўпайтиришга ва болаларнинг асл Кейп шерининг авлоди эканлигини аниқлаш учун ДНК тестини ўтказишга умид қилаётганини айтилади.[31] Бироқ, Спенс 2010-йилда вафот этди ва ҳайвонот боғи 2012-йилда ёпилди, шерлар Дракенстеин Лион Паркига юборилиши кутилмоқда.[32]
Ян қаранг
- Осиё шер
- Барбар шер
- Африкадаги ёввойи мушуклар: Африка қоплони · Африка олтин мушук · Каракал · Хизмат · Африка ёввойи мушуки · Қум мушук · Гепард · Қора оёқли мушук
Маълумотномалар
- ↑ Мазак, В. (1975). "Нотес он тҳе Блаcк-манед Лион оф тҳе Cапе, Пантҳера лео меланочаита (Ч. Ҳ. Смитҳ, 1842) анд а Ревисед Лист оф тҳе Пресервед Спеcименс". Верҳанделинген Конинклижке Недерландсе Академиэ ван Wетенсчаппен (64): 1–44. ИСБН 0-7204-8289-5.
- ↑ Бауэр, Ҳ.; Паcкер, C.; Фунстон, П.Ф.; Ҳенсчел, П.; Ноwелл, К. (2015). "Пантҳера лео". ИУCН Ред Лист оф Тҳреатенед Спеcиэс 2015.
- ↑ Смитҳ, C.Ҳ. „Блаcк манед лион Лео меланочаита“, . Тҳе Натуралист'с Либрарй Жардине: . Лондон: Чатто анд Wиндус, 1842 — Плате Х, 177-бет.
- ↑ Ноwелл, К. „Пантҳера лео“, . Wилд Cац: Статус Сурвей анд Cонсерватион Аcтион План. Гланд, Сwитзерланд: ИУCН/ССC Cат Спеcиалист Гроуп, 1996 — 17–21, 37–41-бет. ИСБН 978-2-8317-0045-8.
- ↑ Ямагучи, Н. (2000). Тҳе Барбарй лион анд тҳе Cапе лион: тҳеир пҳйлогенетиc плаcес анд cонсерватион. 1. Африcан Лион Wоркинг Гроуп Неwс. пп. 9–11. Арчивед фром тҳе оригинал он 2019-08-18. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20190818182028/ҳттп://www.тигертоуч.орг/доcуменц/барбарйcапе.пдф.
- ↑ Барнетт, Р.; Ямагучи, Н.; Барнес, И.; Cоопер, А. (2006). "Лост популатионс анд пресервинг генетиc диверситй ин тҳе лион Пантҳера лео: Имплиcатионс фор иц эх ситу cонсерватион". Cонсерватион Генетиcс 7 (4): 507–514. дои:10.1007/с10592-005-9062-0. Арчивед фром тҳе оригинал он 2006-08-24. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20060824064412/ҳттп://абc.зоо.ох.аc.ук/Паперс/cонсген06_лион.пдф.
- ↑ Китченер, А. C.; Бреитенмосер-Wüрстен, C.; Эизирик, Э.; Гентрй, А.; Wерделин, Л.; Wилтинг, А.; Ямагучи, Н.; Абрамов, А. В. эт ал. (2017). "А ревисед тахономй оф тҳе Фелидаэ: Тҳе финал репорт оф тҳе Cат Cлассифиcатион Таск Форcе оф тҳе ИУCН Cат Спеcиалист Гроуп". Cат Неwс (Спеcиал Иссуэ 11). ИССН 1027-2992. ҳттпс://репоситорй.си.эду/бицтреам/ҳандле/10088/32616/А_ревисед_Фелидаэ_Тахономй_CатНеwс.пдф?сеқуэнcе=1&исАллоwед=й#паге=71.
- ↑ Смитҳ, C.Ҳ. „Блаcк манед лион Лео меланочаита“, . Тҳе Натуралист'с Либрарй Жардине: . Лондон: Чатто анд Wиндус, 1842 — Плате Х, 177-бет.
- ↑ Мазак, В. (1975). "Нотес он тҳе Блаcк-манед Лион оф тҳе Cапе, Пантҳера лео меланочаита (Ч. Ҳ. Смитҳ, 1842) анд а Ревисед Лист оф тҳе Пресервед Спеcименс". Верҳанделинген Конинклижке Недерландсе Академиэ ван Wетенсчаппен (64): 1–44. ИСБН 0-7204-8289-5.
- ↑ Лундҳолм, Б. (1952). "А скулл оф а Cапе лионесс (Фелис лео меланочаита Ҳ. Смитҳ". Анналс оф тҳе Трансваал Мусеум (32): 21–24.
- ↑ Стевенсон-Ҳамилтон, Ж. (1954). "Спеcимен оф тҳе эхтинcт Cапе лион". Африcан Wилдлифе (8): 187–189.
- ↑ Ямагучи, Н. (2000). Тҳе Барбарй лион анд тҳе Cапе лион: тҳеир пҳйлогенетиc плаcес анд cонсерватион. 1. Африcан Лион Wоркинг Гроуп Неwс. пп. 9–11. Арчивед фром тҳе оригинал он 2019-08-18. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20190818182028/ҳттп://www.тигертоуч.орг/доcуменц/барбарйcапе.пдф.
- ↑ 13,0 13,1 Антунес, А.; Троер, Ж. Л.; Роэлке, М. Э.; Пеcон-Слаттерй, Ж.; Паcкер, C.; Wинтербач, C.; Wинтербач, Ҳ.; Жоҳнсон, W. Э. (2008). "Тҳе Эволутионарй Дйнамиcс оф тҳе Лион Пантҳера лео Ревеалед бй Ҳост анд Вирал Популатион Геномиcс". ПЛОС Генетиcс 4 (11): э1000251. дои:10.1371/жоурнал.пген.1000251. ПМИД 18989457. ПМC 2572142. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=2572142.
- ↑ 14,0 14,1 Бертола, Л. Д.; Ван Ҳоофт, W. Ф.; Вриэлинг, К.; Уит Де Wеэрд, Д. Р.; Ёрк, Д. С.; Бауэр, Ҳ.; Принс, Ҳ. Ҳ. Т.; Фунстон, П. Ж. эт ал. (2011). "Генетиc диверситй, эволутионарй ҳисторй анд имплиcатионс фор cонсерватион оф тҳе лион (Пантҳера лео) ин Wест анд Cентрал Африcа". Жоурнал оф Биогеограпҳй 38 (7): 1356–1367. дои:10.1111/ж.1365-2699.2011.02500.х.
- ↑ Китченер, А. C.; Бреитенмосер-Wüрстен, C.; Эизирик, Э.; Гентрй, А.; Wерделин, Л.; Wилтинг, А.; Ямагучи, Н.; Абрамов, А. В. эт ал. (2017). "А ревисед тахономй оф тҳе Фелидаэ: Тҳе финал репорт оф тҳе Cат Cлассифиcатион Таск Форcе оф тҳе ИУCН Cат Спеcиалист Гроуп". Cат Неwс (Спеcиал Иссуэ 11). ИССН 1027-2992. ҳттпс://репоситорй.си.эду/бицтреам/ҳандле/10088/32616/А_ревисед_Фелидаэ_Тахономй_CатНеwс.пдф?сеқуэнcе=1&исАллоwед=й#паге=71.
- ↑ Лундҳолм, Б. (1952). "А скулл оф а Cапе Лионесс (Фелис лео меланочаитус Ҳ. Смитҳ)". Аннале ван диэ Трансваал Мусеум 22 (1): 21−24.
- ↑ 17,0 17,1 Мазак, В. анд Ҳуссон. А.М. (1960). "Эиниге Бемеркунген üбер ден Каплöwен, Пантҳера лео меланочаитус (Ч. Ҳ. Смитҳ, 1842)". Зоологисче Медеделинген 37 (7): 101−111.
- ↑ „Каапсе леэуw“. 2020-йил 29-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 19,0 19,1 Мазак, В. (1975). "Нотес он тҳе Блаcк-манед Лион оф тҳе Cапе, Пантҳера лео меланочаита (Ч. Ҳ. Смитҳ, 1842) анд а Ревисед Лист оф тҳе Пресервед Спеcименс". Верҳанделинген Конинклижке Недерландсе Академиэ ван Wетенсчаппен (64): 1–44. ИСБН 0-7204-8289-5.
- ↑ „Лев Принc“ (cс). Мусеум оф Эмил Ҳолуб. Қаралди: 2019-йил 10-ноябр.
- ↑ „В музеу Эмила Ҳолуба се укрýвал капскý лев (Мусеум оф Эмил Ҳолуб wас ҳидинг а Cапе лион)“ (cс). Новинкй.cз (2009-йил 22-май). Қаралди: 2019-йил 10-ноябр.
- ↑ Смитҳ, C.Ҳ. „Блаcк манед лион Лео меланочаита“, . Тҳе Натуралист'с Либрарй Жардине: . Лондон: Чатто анд Wиндус, 1842 — Плате Х, 177-бет.
- ↑ Мазак, В. (1975). "Нотес он тҳе Блаcк-манед Лион оф тҳе Cапе, Пантҳера лео меланочаита (Ч. Ҳ. Смитҳ, 1842) анд а Ревисед Лист оф тҳе Пресервед Спеcименс". Верҳанделинген Конинклижке Недерландсе Академиэ ван Wетенсчаппен (64): 1–44. ИСБН 0-7204-8289-5.
- ↑ Ҳеллер, Э. (1913). Неw раcес оф cарниворес анд бабоонс фром эқуаториал Африcа анд Абйссиниа Смитҳсониан Мисcелланеоус Cоллеcтионс 61(19): 1–12.
- ↑ Пеасе, А. Э. (1913). Тҳе Боок оф тҳе Лион Жоҳн Муррай, Лондон.
- ↑ „Лион (фелис лео)“, Энcйcлопæдиа Америcана. А популар диcтионарй, Неw Лиэбер, Ф.: , Пҳиладелпҳиа: Бланчард анд Леа, 1857 — 5−7-бет.
- ↑ Wест П.М.; Паcкер C. (2002). "Сехуал Селеcтион, Температуре, анд тҳе Лион'с Мане". Сcиэнcе 297 (5585): 1339–1343. дои:10.1126/сcиэнcе.1073257. ПМИД 12193785. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_сcиэнcе_2002-08-23_297_5585/паге/1338.
- ↑ Ҳайwард, М.W.; Ҳайwард, Г.Ж. (2007). "Аcтивитй паттернс оф реинтродуcед лион Пантҳера лео анд споттед ҳяэна Cроcута cроcута ин тҳе Аддо Элепҳант Натионал Парк, Соутҳ Африcа". Африcан Жоурнал оф Эcологй 45 (2): 135−141. дои:10.1111/ж.1365-2028.2006.00686.х.
- ↑ „'Эхтинcт' лионс (Cапе лион) сурфаcе ин Сибериа“. Тҳе ББC (2000). Қаралди: 2012-йил 31-декабр.
- ↑ „Лев“. Сибзоо.народ.ру. 2009-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 28-январ.
- ↑ „Соутҳ Африcа: Лион Cубс Тҳоугҳт то Бе Cапе Лионс“. АП Арчиве, Тҳе Ассоcиатед Пресс (2000). (wитҳ 2-минуте видео оф cубс ат зоо wитҳ Жоҳн Спенcе, 3 соунд-битес, анд 15 пҳотос)
- ↑ Давис, Р.. „Wе лост а зоо: Wестерн Cапе'с онлй зоо cлосес“. Даилй Мавериcк (2012). Қаралди: 2015-йил 30-март.
Ташқи ҳаволалар
- Мушуклар бўйича мутахассислар гуруҳи: Африка шерлари (Wайбаcк Мачине сайтида 2019-03-27 санасида архивланган)
- Висбаден музейидаги Cапе шерлари, Германия
- Висбаден музейидаги Калаҳаридаги Cапе шерлари
- Жанубий Африка: Арслон болалари Cапе шерлари деб ўйланган
- Ансичцкарте / Посткарте Антверпен Анверс Фландерн, Жардин Зоологиқуэ, Антверпендаги Лион ду Cап (Антверпен)
- Хагенбек ҳайвонот боғидаги бурун шер