Kapellina

Капеллина ёки капел — энг оддий турдаги дубулғаларнинг металл қопқоқлар шаклида умумий номи. Дубулғаларнинг бундай турлари жуда арзон бўлган ва пиёдалар томонидан ишлатилган. Бу турни оғир зирҳлар даврининг охиридаги дубулғаларга ҳам киритиш мумкин (ХВИ—ХВИИ асрлар), масалан, конкистадорларнинг дубулғалари — морионлар.

Яссиланган тепага эга ибодатхона. Виоллет-ле-Дуc томонидан франсузча идишларнинг тушунтириш луғатининг 5-жилдидан

Пайдо бўлиш тарихи

13-асрнинг бошларида дубулғалар пиёдалар ва отлиқларнинг арсеналида пайдо бўлди, улар жуда муваффақиятли дизайни ва арзонлиги туфайли жангчилар орасида кенг шуҳрат қозонди. Бу дубулғалар ташқи кўринишида шляпага ўхшарди, шунинг учун аскарлар уларни шундай деб аташарди: немис князликларида — „эйзенхут“ (олмонча: Эисенҳут ), немис тилидан таржима қилинган ва „темир шляпа“ деган маънони англатади; Франсияда улар „чапелле“ (чапел де фер), Италияда — „cапеллино“ (аппелло ди ферро) деб номланган.

Тавсифи

Бундай дубулғалар силиндрсимон, силиндрсимон конуссимон ёки ярим шарсимон бош кийимлар бўлиб, уларга нисбатан кенг ва бироз туширилган майдонлар ўралган бўлиб, улар нафақат бошни, балки қисман юз ва элкаларни ҳам ҳимоя қила олади. Бу дубулғалар, биринчи навбатда, қулай эди, чунки улар яхши кўриниш қолдириб, пиёда жангчини ўрнатилган камондан, арбалет ва слинглардан яхши ҳимоя қилди. Бундан ташқари, улар истеҳкомларга ҳужум пайтида бош ва танани тошлар, ёғочлар, қумларнинг тушиши ёки қуйма қатронлардан ҳимоя қилиш учун яхши мослашган. ХИИИ—ХВ асрларда ҳатто рицарлар ҳам баъзан ибодатхоналар кийишган. Омон қолган тасвирлар тожлари сохта бўлмаган, лекин ён томонларида кенг тешиклари бўлган ибодатхоналар мавжудлигини аниқлашга имкон беради; бундай дубулғалар, қоида тариқасида, занжирли почта қалпоқлари устига кийилади.

Қўлланиши

Гўлиёт шляпадаги жангчи қиёфасида. Маcиэжоwски Инжилидан миниатюра . 1250 атрофида

Бундай дубулға занжирли почта ёки қалин мато ёки чарм қалпоқ устига тақилган ва бошига қисқич ёки галстук билан ияк тасма билан ўрнатилган.

У 16-аср бошларигача ишлатилган. Кейинчалик ибодатхоналар энди перчинли эмас, балки битта металл бўлагидан ясала бошланди. Кўпинча дубулға шундай қилинганки, унинг ёрдами билан юзнинг юқори қисмини ёпиш мумкин эди, бунинг учун далалар бироз туширилган ва кенгроқ қилинган ва уларнинг олдида кўриш жойлари ёки махсус кесиклар қилинган. гўё кўзлар ва бурунлар учун тешиклар ҳосил бўлган. Шундай қилиб, агар жангчи қачондир зарбалардан юзини ёпиши керак бўлса, у шунчаки дубулғасини ўзига тортди ва тешикларни кўздан кечирди.

Баъзан ибодатхона юзнинг пастки қисмини қоплаган металл ёқа билан тўлдирилди. Бу, айниқса, отлиқ жангчилар учун тўғри эди.

Капалин

Полшада капеллина ва эриҳонка аралашмаси бўлган дубулғалар бор эди. Бу ярим шарсимон тож, чет, бурун, думба ва қулоқчинли дубулға эди. Бу, эҳтимол, ибодатхонанинг модификацияси эди, шунинг учун у ўз номини сақлаб қолди (полякча: Капалин). Кейинчалик, улар бу турдан ярим шарсимон тож билан эриҳонки-га ўтишди — далалар висор билан алмаштирилди, аммо эски ном илдиз отиб, бошқа тилларга ўтди. У билан бирга „шишак“ номи ҳам ишлатилган.

Эслатмалар

Адабиётлар

Бехайм Вендален . Қурол энциклопедияси / Пер. у билан. Эд. А. Н. Кирпичникова. — Санкт-Петербург: Оркестр, 1995. — 576 п.: касал. — ИСБН 5-87685-029-Х.
Wинклер П. П. фон Қадимги даврлардан 19-аср бошларигача қурол энсиклопедияси. — Санкт-Петербург: Ленинград нашриёти, 2009. — 432 п.: касал. — ИСБН 978-5-9942-0420-7.
Эфимов С. В., Рймша С. ФРОМ. Ғарбий Европа қуроллари ХВ—ХВИИ асрлар. — 1-жилд. Зирҳлар, пичоқли қуроллар, устунлардаги қуроллар. — Санкт-Петербург: Атлант, 2009. — 400 б.: касал. — Қурол академияси серияси. — ИСБН 978-5-98655-022-0.
Оакешотт Эwарт. Рицар ва унинг қуроллари. Пластинкалар ва қуроллар / Пер. инглиз тилидан. А. Н. Анваэра. — М.: " Центрполиграф " ЁАЖ, 2007. — 192 б.: касал. — ИСБН 978-5-9524-2636-8.
Функен Ф., Функен Л. Ўрта асрлар. ВИИИ—ХВ асрлар: Қурол ва қуроллар / Пер. франсуз тилидан Н. П. Соколова. — М.: МЧЖ „АСТ“; Астрел, 2004. — 148, [2] п.: касал. — „Қурол ва ҳарбий кийим энсиклопедияси“ серияси. — ИСБН 978-5-17-014496-9.