Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Karib dengizi

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Кариб денгизи
Юзаси 2 753 000 км2
Ўртача чуқурлиги 2 500 м
Энг катта чуқурлиги 7 686 м
Сув ҳажми 6 860 000 км3

Кариб денгизи, Караиб денгизи (инглизча: Cариббеан Сеа; испанча: Мар Cарибе; индейсларнинг кариб қабиласи номидан) — Атлантика океанидаги ярим берк денгиз. Марказий ва Жанубий Америка оралиғида. Шимолий ва шарқдан Катта Антил ва Кичик Антил ороллари билан чегараланган. Юкатан бўғози орқали Мексика қўлтиғи, бўғозлар орқали Атлантика океани ва Панама канали орқали Тинч океан билан туташган. Майдони 2777 минг км². Ўртача чуқ. 2491 м, энг чуқур жойи 7090 м. Сувининг ўртача ҳажми 6860 минг км3. Қирғоқ чизиғи эгри-бугри. Ғарбида ва Антил ороллари яқинида маржон рифлари бор. Соҳили тоғли, баъзи жойлари пасттекислик. Энг катта қўлтиқлари: Гондурас, Дарен, Венесуэла. Денгиз тубининг релефи анча мураккаб: Гренада (4120 м), Венесуэла (5420 м), Колумбия (4532 м), Юкатан (5055 м) каби сойликлар сув ости тизмалари ва сайёзликлар оркали бир-биридан ажралиб туради. Йирик ороллари: Куба, Гаити, Ямайка, Пуэрто-Рико. Денгиз тубининг грунти оҳакли балчиқдан, саёз жойларда эса маржон чўкиндиларидан иборат. Иқлими тропик иқлим, пассат шамоллари таъсирида. Ҳавонинг ойлик ўртача температураси 23—27°. Йиллик ёғин шарқида 500 мм дан ғарбида 2000 мм гача. Денгизнинг шим. қисмида июн — октабрда тропик довуллар бўлиб туради. Оқим тезлиги 1–3 км/соат, Юкатан бўғозида 6 км/соат. Сув юза қисмининг ойлик ўртача температураси 25—28°. Шўрлиги 36 ‰ га яқин. Сувининг ранги яшил ва кўк-яшил. Сув кўтарилиши ҳар ярим суткада такрорланади (баландлиги 1 м гача). Кариб денгизида акулалар, учар балиқлар, денгиз тошбақаси, кит ва кашалотлар, Ямайка орол яқинида тюлен, ламантин ва кўплаб эндемик ҳайвонлар яшайди.

Кариб денгизи муҳим иқтисодий ва стратегик аҳамиятга эга. Денгиз орқали Тинч океан ва Атлантика океани портларини боғловчи энг қисқа денгиз йўли ўтган. Энг муҳим портлари: Маракайбо, ЛаГуайра (Венесуэла), Картахена (Колумбия), Лимон (Коста-Рика), Санто-Доминго (Доминикана Республикаси), Колон (Панама), Сантяго-де-Куба (Куба) ва бошқа[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил