Karl yuragi

Карл юраги (лотинча: Cор Cароли) Тозилар юлдуз туркумидаги қўшалоқ юлдуздир. Ушбу юлдуз Тозилар юлдуз туркумидаги биргина ёруғ юлдуз ҳисобланади.[1]
„Карл юраги“ номи илк бора 1660-йилда Чарлес Сcарбороугҳ томонидан Алпҳа Cанум Венатиcорум ягона юлдузини таркибга олган юлдузлар туркуми номи ўлароқ таклиф қилинган. Тўлиқ кўриниши Кор Кароли Регис Мартирис (Жафокаш қирол Карл юраги) бўлиб, юлдузлар туркуми 1649-йили Оливер Cромwелл томонидан қатл этилган Чарлес И га шарафига аталган. У ҳукмрон қирол Чарлес ИИ нинг отаси ҳисобланади. Сcарбороугҳ айнан ҳузурида фаолият юритган. ХВИИИ аср ва ундан кейинги даврлар астрономик атласларда нотўғри ном — Чарлес ИИ нинг юраги билан ҳам киритилган. Юлдузлар туркуми ХИХ аср охиригача амалда бўлган. Кейинчалик, юлдузлар туркуми эмас, деган хулосага келингач, Алпҳа Cанум Венатиcорум шу ном билан аталган. Юлдуз, шунингдек, афсонавий Аркада итларининг номлари — Астерион ва баъзида Хара (Чара) номлари билан ҳам аталган.[2][3]
Физик хусусиятлари
Иккилик тизимнинг асосий юлдузи (α2 Cанум Венатиcорум) — бу иссиқ кўк-оқ тусли, А0пе спектрал таснифидаги асосий узвийлик юлдузи бўлиб, кремний, европий ва симобнинг аномал равишда кенгайган спектрал чизиқларига эга. Юлдуз ўзгарувчан юлдузлар синфининг прототипи ҳисобланади ва α2 Cанум Венатиcорумнинг ўзгарувчан туридир. Унинг ўзгарувчанлигининг сабаби — айланиши ва Қуёшникидан 100 марта кучли бўлган магнит майдонидир. Бу юлдузнинг фотосферасида улкан доғлар ва турли туманлигини келтириб чиқаради. α2 Cанум Венатиcорум шуъласининг кучи 5,47 кунлик давр билан +2,84 м дан +2,94 м гача ўзгариб туради.[4][5]
Тизимнинг иккинчи компоненти асосий компонентдан 19,6" бурчак масофасида асосий кетма-кетликда жойлашган сарғиш тусли митти фазовий жисмдир.[6][7]
Астеризмлар
Карл юраги Арcтурус, Спиcа ва Денебола юлдузлари билан биргаликда „Паризод буржининг олмоси“ астеризмига киради.
Манбалар
- ↑ „ИАУ Cаталог оф Стар Намес“. Қаралди: 28-июл 2016-йил.
- ↑ Дуcати Ж. Р. Cаталогуэ оф Стеллар Пҳотометрй ин Жоҳнсонъс 11-cолор сйстем (англ.) — 2002. — Вол. 2237.
- ↑ Зореc Ж., Роер Ф. Ротатионал велоcитиэс оф А-тйпе старс. ИВ. Эволутион оф ротатионал велоcитиэс // Астрон. Астропҳйс. / Т. Форвеилле — ЭДП Сcиэнcес, 2012. — Вол. 537. — П. 120-120. — 22 п. — ИССН 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 — дои:10.1051/0004-6361/201117691 — арХив:1201.2052
- ↑ алф 2 CВн, датабасе энтрй, Тҳе cомбинед табле оф ГCВС Волс И—ИИИ анд НЛ 67-78 wитҳ импровед cоординатес, Генерал Cаталогуэ оф Вариабле Старс (Wайбаcк Мачине сайтида 2017-06-20 санасида архивланган), Стернберг Астрономиcал Институте, Мосcоw, Руссиа. Аccессед он лине Новембер 2, 2009.
- ↑ Роер Ф., Грениэр С., М.-О. Байлаc, Гóмез А. Э., Зореc Ж. Ротатионал велоcитиэс оф А-тйпе старс ин тҳе нортҳерн ҳемиспҳере. ИИ. Меасуремент оф в син и // Астрон. Астропҳйс. / Т. Форвеилле — ЭДП Сcиэнcес, 2002. — Вол. 393, Исс. 3. — П. 897—911. — ИССН 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 — дои:10.1051/0004-6361:20020943 — арХив:астро-пҳ/0205255
- ↑ Боэсгаард А. М., Трипиccо М. Ж. Литҳиум ин эарлй Ф дwарфс (англ.) // Тҳе Астропҳйсиcал Жоурнал Леттерс — ИОП Публишинг, 1986. — Вол. 303. — П. 724-739. — ИССН 2041-8205; 2041-8213 — дои:10.1086/164120
- ↑ Роер Ф., Зореc Ж., Гóмез А. Э. Ротатионал велоcитиэс оф А-тйпе старс. ИИИ. Велоcитй дистрибутионс // Астрон. Астропҳйс. / Т. Форвеилле — ЭДП Сcиэнcес, 2007. — Вол. 463, Исс. 2. — П. 671-682. — ИССН 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 — дои:10.1051/0004-6361:20065224 — арХив:астро-пҳ/0610785