Kasba masjidi
Касба масжиди (арабча: جامع القصبة) Марокашнинг Танжер шаҳридаги масжид бўлиб, Танжер қадимий шаҳри (медина)даги тарихий қироллик қал’аси (касба)нинг бош масжиди (жума масжиди) ҳисобланади. У ХВИИ аср охирига тааллуқлидир.
| Масжид | |
Касба масжиди
جامع القصبة | |
.jpeg) | |
| Мамлакат |  Марокаш
|
| Шаҳар | Танжер |
| Координаталар | 35°47′17″Н 5°48′45″W / 35.78806°Н 5.81250°W |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Марокаш меъморчилиги |
| Бинокорлик ташаббусчиси | Али Аррифий |
| Асосий сана: ХВИИ аср
| |
| Миноралар сони | 1 та |
| Миноралар сони | 1 та |
| Ҳолати | амалдаги |
| Таровиҳ | 
|
| Саҳарлик ва ифторлик |
|
Тарих
.jpg)
Танжер касбаси (қал’аси) 1684-йилда шаҳар инглизлар томонидан бўшатилганидан ва Марокаш томонидан қайта эгаллаб олинганидан сўнг дарҳол барпо этилган[1]. Марокаш султони Моулай Исмоил шаҳарни қайта кўчиришни қўллаб-қувватлади ва унинг қайта қурилишини буюрди; бу ишларни янги ҳоким Али ибн Абдуллоҳ Аррифий назорат қилган[2]. Инглизлар кетишдан аввал шаҳарнинг истеҳкомларини портлатиб юборганликлари сабабли, мудофаа тизимини деярли бутунлай қайта қуришга тўғри келди. Бу қайта қурилишнинг бир қисми сифатида, бошқа анъанавий Марокаш шаҳарларида бўлгани каби, давлат ҳокимиятининг шаҳар ичидаги мустақил, мустаҳкамланган тумани — касба ташкил этилди[1]. Бу туман ўз деворларига эга бўлиб, ҳоким қароргоҳи жойлашган Касба саройи, хазина, суд биноси, қамоқхоналар, отхона ва қўшинлар учун турар-жойлар, саф тортиш майдони ёки машвар, ҳамда масжидни ўз ичига олган[1].
Шу тариқа Танжер касбасининг масжиди Моулай Исмоил ҳукмронлиги даврида, ХВИИ аср охирида, Али Аррифий томонидан қурилган[2]. Аррифий шаҳар жанубидаги Буюк масжидни қайта қуриш учун ҳам мас’ул бўлган[2]. Масжид Аррифийнинг набираси Аҳмад томонидан кенгайтирилган; у минора ва безакли кириш қисмини қўшган[2]. Унинг ибодат зали 1859–1873-йиллар оралиғида ҳукмронлик қилган султон Муҳаммад ибн Абдурраҳмон (Муҳаммад ИВ) даврида кенгайтирилган[2]. 1889-йил атрофида султон Моулай Ҳасан Ининг ташрифи муносабати билан таъмирланган[2]. 1921-йилда минтақадаги диний вақфлар (ҳабуслар) учун мас’ул расмий масжидни таъмирлади, бироқ бу жараёнда унинг асл безакларининг катта қисмини янги ранглар билан ёпиб юборди[2]. 2015-йил атрофида якунланган таъмирлаш ишлари чоғида бу қопламаларнинг бир қисми олиб ташланди[3].
Тавсифи
Масжид касбанинг сарой мажмуаси (ҳозирда музей) жанубида, бевосита ёнида жойлашган. Масжид ички қисми нисбатан содда бўлиб, оқ деворлар ва оқ рангдаги бир қатор Мавр аркларидан иборат (кўплаб Марокаш масжидлари каби)[3]. Унда деярли безаксиз меҳроб (қибла йўналишини билдирувчи равоқли жой) мавжуд, кичик тўртбурчак ички ҳовлиси эса очиқ эмас, том билан ёпилган[3]. Унинг энг диққатга сазовор унсурлари ташқи қисмидадир. Кириш эшиги Ибн Аббоу кўчасида (музей/сарой киришига яқин бўлган кўчада) жойлашган бўлиб, кўчанинг шу нуқтасини ёпиб турувчи кичик равоқли ўтиш йўлаги остида жойлашган[2]. Мавр услубидаги равоққа ўхшаш эшик турли йўналишларда тарқалувчи, бўш жойлари ранг-баранг заллиж кошинлари билан тўлдирилган хос геометрик нақшлар билан безатилган[3]. Кириш устидан кўтарилган минора саккиз қиррали устунга эга бўлгани (кўпгина Марокаш минораларидаги квадрат устун ўрнига) ва безаклари билан ажралиб туради. Унинг жабҳалари нафис сохта равоқлар билан безатилган бўлиб, улар ҳам ранг-баранг заллиж кошинлари ва себка геометрик нақшлари панеллари билан тўлдирилган[2].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Миллер, Сусан Гилсон (2005). "Финдинг Ордер ин тҳе Мороccан Cитй: Тҳе Ḥубус оф тҳе Греат Мосқуэ оф Тангиэр ас ан Агент оф Урбан Чанге". Муқарнас 22: 265–283. дои:10.1163/22118993-90000091.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Тоури, Абделазиз; Бенабоуд, Мҳаммад; Боужибар Эл-Кҳатиб, Наïма; Лакҳдар, Камал; Меззине, Моҳамед. Ле Мароc андалоу : à ла дécоуверте д'ун арт де вивре, 2нд, Министèре дес Аффаирес Cултуреллес ду Рояуме ду Мароc & Мусеум Wитҳ Но Фронтиэрс, 2010. ИСБН 978-3902782311.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Жами' ал-Қасба“. Арчнет. 2019-йил 27-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 2-январ.
Ҳаволалар
Викиомборда „Касба масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
 | Масжид ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |