Kashfiyot surati
| Кашфиёт сурати (Дисcоверй имаге) | |
|---|---|
| Тури | Астрономик ҳужжат / Фотография |
| Асосий вазифаси | Осмон жисмининг янги кашф этилганини расман тасдиқлаш ва исботлаш |
| Қо'лланилиш соҳаси | Астероидлар, Кометалар, Экзосайёралар, О'та янги юлдузлар |
| Узвий бог'лиқ тушунчалар | Пре-реcоверй (Архивдан олдиндан топиш), Астрометрия, Астрономик архив |
Кашфиёт сурати (инглизча: Дисcоверй имаге) — астрономияда бирон-бир осмон жисмининг (Астероид, Комета, Митти сайёра, О'та янги юлдуз ёки Экзосайёра) илк бор расман қайд этилган (суратга олинган) фотосурати ёки рақамли тасвиридир. Ушбу сурат о'ша жисмнинг мавжудлигини исботловчи асосий ҳужжат ҳисобланади ва унинг орбитал параметрларини ҳисоблаб чиқишда бошланг'ич нуқта бо'либ хизмат қилади [1].
Аҳамияти ва қо'лланилиши
Янги астрономик обект топилганда, астрономлар унинг траекториясини аниқ аниқлашлари учун камида уч хил вақт нуқтасида олинган кузатув ма'лумотларига муҳтож бо'ладилар. Кашфиёт сурати айнан ана шу занжирнинг биринчи ёки асосий ҳалқасини ташкил этади.
Кашфиёт суратларининг турлари: 1. Ҳақиқий кашфиёт сурати: Жисмни қидириб топиш жараёнида реал вақт режимида олинган кадр. 2. Архивдан топилган кашфиёт сурати (Пре-реcоверй / Преcоверй): Янги жисм кашф этилгандан со'нг, олимлар эски осмон архивархивидаги юзлаб эскирган суратларни текшириб чиқишади. Агар о'ша жисм тасодифан ундан олдинги йилларда олинган суратларда ҳам қорайган нуқта шаклида муҳрланиб қолгани аниқланса, у пре-реcоверй деб аталади. Бу жисмнинг орбитасини о'та юқори аниқликда ҳисоблаб чиқиш имконини беради.
Машҳур мисоллар
- Плутон: 1930-йилда Клайд Томбо томонидан Лоуэлл обсерваториясида олинган фотографик пластинкалар Плутоннинг кашфиёт суратлари бо'либ, улар бир хил осмон қисмининг икки ҳафта фарқ билан олинган кадрларини таққослаш орқали аниқланган.
- Нептун: 1846-йилда Иоганн Галле томонидан Урбен Левере берган ҳисоб-китоблар асосида Нептун телескоп орқали биринчи марта кузатилиб, унинг о'рни тасдиқланган.
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ Счмадел, Лутз Д.. Диcтионарй оф Минор Планет Намес (эн). Спрингер, 2003.