Kastaliya
Касталия (бошқа Κασταλία) — юнон мифологиясида, Делфи нимфаси, наяд[1].
Мифология
Афсонага кўра, Касталия Ахелой денгиз худосининг қизи эди ва Делфи яқинидаги Кастал дарёсида яшаган. Баъзи маълумотларга кўра, сув Дарё худоси Кефисдан Касталиянинг совғаси эди. Қадимги урф-одатларда, Аполлон Делфига Питоон илонини қидириш учун келган пайтларда Кастал манбаи аллақачон мавжуд эди[2]. Рим шоири Лактанцийлар Плацид „Фиваиде“ га берган шарҳида Стасиянинг айтишича, Аполлон Касталияни кўриб, унга ошиқ бўлган, аммо нимф, унинг муҳаббат изидан қочиб, оқимга сакраб тушиб, Делфидаги фавворага айланди, Парнас тоғининг этагида ёки Геликон тоғида.
Бошқа бир версияга кўра, бу воқеа содир бўлган пайтда, Кастал манбасида ҳали ном йўқ эди. Аполлоннинг таъқибидан қочган нимфа Парнасдаги дарёга сакраб чиқди ва шундан кейингина бу оқимни бошлаган булоқ Кастал калити деб номланди.
Касталия ўз манбасидан сув ичган ёки уларнинг жимжитлигини эшитганларга шеърий Илҳом бериши мумкин эди. Кастал калити башоратли куч бериш хусусиятига эга эди ва шеъриятнинг рамзи сифатида қабул қилинди. Шунинг учун унинг маъноси „Илҳом манбаи“[3]. Унинг суви муқаддас деб ҳисобланган ва Делфдаги ибодатхоналарини тозалаш учун ишлатилган. Ва Худо Аполлон Касталияни илҳомга бағишлади.
Кастал манбаи Делфнинг асосий диққатга сазовор жойларидан биридир. Ва бугунги кунда Делф Ораклига ташриф буюрувчилар ушбу булоқдан сайёҳлик йўналишини бошлайдилар.
Адабиётда
ХХ-асрда немис ёзувчиси Герман Гессе, Касталия номидан илҳомланиб, уни футуристик адабий утопиясида „бисер ўйини“да хаёлий вилоят номи сифатида ишлатган.