Kastropulo
Кастропуло — Қримнинг жанубий қирғоғида[1] Кастропол[2] даги Ифигения қоясида жойлашган ХИИИ-ХИВ асрларга оид қалъа харобалари. Кастропуло номи таниқли филолог Белецкий А. А. томонидан юнончадан „қал’а“ деб талқин қилинган.
Ўрганилиш тарихи
Харобалар ҳақидаги биринчи ҳисоботни 1837-йилда Питер Кеппен қолдирган бўлиб, у „Қримнинг жанубий қирғоғи ва Таврид тоғлари тўғрисида“ китобида Кастропулонинг ХХХВИ алоҳида бобини уларга бағишлаган. Топонимга (Кастро — қал’а), сопол идишлар ва кошин парчалари топилмаларига, шунингдек, тошлардаги оҳак оҳаклари қолдиқларига асосланиб, олим қояда истеҳком бор деган хулосага келди[3]. Н. Л. Эрнст 1935-йилда „Қримнинг жанубий қирғоқларини социалистик реконструксия қилиш“ китобида ёдгорликни "юнон-готик қал’аси" деб атаган[4][5], Н. И. Репников 1940- йилда „Қримнинг жануби-ғарбий тоғларининг археологик харитаси учун материаллар“ да эслатиб ўтилган[6], О. А. Махневнинг 1969-йилдаги „Ласпидан Мовий кўрфазга қадар қирғоқдаги ўрта аср ёдгорликлари“ мақоласида қисқача тавсифланган (сопол топилмалар, девор ва турар-жой бинолари қолдиқлари). О. И. Домбровский 1974-йилдаги "Ўрта асрлардаги аҳоли пунктлари ва Қрим жанубий қирғоғининг „исарлари“" мақоласида Кастропулони кичик мустаҳкамланган монастир деб ҳисоблаган[7].
Тавсифи
Мустаҳкамланган қояга деярли ҳар томондан кириш қийин, фақат жануб ва ғарбдан ўтиш жойлари мавжуд бўлиб, ўрта асрларда мудофаа деворлари билан тўсиб қўйилган, бизнинг давримизда бутунлай вайрон бўлган ва сиртда деярли кузатилмаган. Қўриқланадиган ҳудуднинг ўлчами 80 дан 30 м гача, майдони 0,18 гектар бўлиб, фақат тошнинг нисбатан текис жанубий қисми қурилган. Бир неча текис майдонларда бинолар излари бор[2]. Улардан бири, оҳак оҳак устига молоз қурилган, эҳтимол, черков харобалари[7]. Тарихчилар ушбу қал’анинг (шунингдек, шунга ўхшаш) пойдеворини ХИИИ асрда Қримга татар-мўғул босқинлари (1223-йилдан бошлаб), салжуқийлар кенгайиши ва тоғли Қримнинг Требизонд империяси таъсир зонасига ўтиши билан боғлашади.
Манбалар
- ↑ „Туристическая карта Крыма. ЮБК.“. ЭтоМесто.ру (2007). 2025-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 29-июн.
- ↑ 2,0 2,1 Мыц В.Л. „Укрепления Таврики Х - ХВ вв“, . . Киев: Наукова думка, 1991 — 142-бет. ИСБН 5-12-002114-Х.
- ↑ Пётр Кеппен. О древностях южнаго берега Крыма и гор Таврических. СПб: Императорская академия наук, 1837 — 4, 151, 179, 205-бет.
- ↑ Репников Н.И.. Материалы к археологической карте юго-западного нагорья Крыма, Копия рукописи из архива Лоиа Ф. № 10, Д. № 10. рукопись, 1939, 1940 — 4-бет.
- ↑ Н.Л. Эрнст „Историко-археологические памятники южного берега Крыма“, . Социалистическая реконструкция Южного берега Крыма. Симферополь: Государственное издательство Крымской АССР, 1935 — 431-бет.
- ↑ Репников Н.И.. Материалы к археологической карте юго-западного нагорья Крыма, Копия рукописи из архива Лоиа Ф. № 10, Д. № 10. рукопись, 1939, 1940 — 4-бет.
- ↑ 7,0 7,1 Домбровский О. И. „Средневековые поселения и "Исары" Крымского Южнобережья“, . Феодальная Таврика. Киев: Наукова думка, 1974 — 30-бет.