Ziyosfera

Beruniy (shahar): Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Beruniy (shahar)
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Beruniy (shahar)]]
{{Maʼnolari|Beruniy}}
{{Aholi punkti
| mavqe                = shahar
| oʻzbekcha nomi      = Beruniy
| asl nomi            = {{lang-kaa|Biruniy}}
| mamlakat            = Oʻzbekiston
| gerb                =
| bayroq              =
| gerb eni            =
| bayroq eni          =
| lat_dir              =
| lat_deg              = 41
| lat_min              = 41
| lat_sec              = 0
| lon_dir              =
| lon_deg              = 60
| lon_min              = 45
| lon_sec              = 0
| CoordAddon          =
| mamlakat xaritasi oʻlchami =
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mintaqa turi        = Respublika
| mintaqa              = Qoraqalpogʻiston
| jadvalda mintaqa    = Qoraqalpogʻiston Respublikasi
| tuamn turi          =
| tuman turi          = Tuman
| tuman                = Beruniy tumani
| jadvalda tuman      =
| ichki bolinishi      =
| rahbar turi          =
| rahbar              =
| asos solingan        =
| ilk eslatilishi      =
| avvalgi nomlari      = Kat, Shabboz
| qachondan beri      =
| maydon              =
| balandlik turi      =
| AP markazi balandligi =
| iqlim                =
| rasmiy til          =
| rasmiy til-ref      =
| aholi                = 66,09 ming<ref>[https://data.gov.uz/ru/datasets/5800 Число постоянных жителей в Республике Каракалпакстан на 1 января 2018 года] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190321070816/https://data.gov.uz/ru/datasets/5800 |date=2019-03-21 }}, Портал открытых данных Республики Узбекистан</ref>
| sanalgan yil        = 2018
| zichlik              =
| aglomeratsiya        =
| milliy tarkib        =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim          =
| vaqt mintaqasi      = +5
| DST                  =
| telefon kodi        =
| pochta indeksi      =
| pochta indekslari    =
| avtomobil kodi      =
| identifikator turi  =
| raqamli identifikator =
| Commons turkumi      =
| sayt                =
| sayt tili            =
| sayt tili 2          =
}}
 
'''Beruniy''' ({{lang-kaa|Beruniy}}) — [[Qoraqalpogʻiston]] Respublikasidagi [[shahar]], [[Beruniy tumani]] markazi.
 
[[Amudaryo]]ning oʻng [[sohil]]idagi [[Urganch]] [[temir yoʻl stansiyasi]]dan 20 km shimoliy sharqda joylashgan. [[Iqlim]]i keskin [[kontinental iqlim|kontinental.]] [[Yanvar|Yanvar oyi]]ning oʻrtacha temperaturasi –15°C, –20°C, [[iyul]] oyiniki esa 38°C ni tashkil etadi. [[Aholi]]si 66.09 ming kishi (2018). Beruniy qadimiy [[Xorazm]]ning [[poytaxt]]i boʻlib, oʻsha davrlarda [[Kat]] deb atalgan. 1957-yili 4-iyulda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarori bilan Shabboz (Shayx Abbos Vali) tumani deb nomlanib kelgan. 1964-yildan boshlab shu yerda tugʻilib oʻsgan olim va mutafakkir Abu rayxon Beruniyning nomi bilan nomlanadigan boʻldi. Beruniy 990-yillarda shaharda astronomik kuzatishlar olib borgan.
 
Shahar Respublikaning muhim sanoat markazlaridan hisoblanadi. Shaharda yogʻekspeller, [[gʻisht]], [[asfalt]], [[paxta tozalash sanoati|paxta tozalash]] [[zavod]]lari, [[bosmaxona]], [[maishiy xizmat]] koʻrsatish korxonalari bor. 1969-yil 13-martda Amudaryo suvining toshishi natijasida shahardagi bir qancha binolar jiddiy zarar koʻrdi. Lekin, tez fursatda shahar qayta tiklandi. Keyingi yillarda shahar chegarasi kengaydi, yangi mavze, koʻchalar bunyod etildi. Beruniy boshqa tumanlar bilan Qoraqalpogʻiston [[avtomagistral]]i va Amudaryodagi [[Chalish]] pristani orqali bogʻlangan. Shahardan [[Nukus]], [[Toʻrtkoʻl]] va boshqa shaharlarga [[samolyot]] va [[avtobus]]lar qatnaydi. Beruniyda 70 ta [[umumiy taʼlim]] [[maktab]]i, [[musiqa maktablari|musiqa]] va [[sport maktablari]], 8 ta ommaviy [[kutubxona]], [[madaniyat uyi]], [[muzey]], 7 ta [[kasalxona]] bor (2000)<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
 
2005-yili 9,1 chaqirim gaz tarmoqlari, 8,5 chaqirim suv tarmoqlari foydalanish uchun topshirilgan. Bunnan tashqari, 31 ming kv.m. bir nechta turar joylar, shifoxonalar kapital remontdan chiqdi. Shahar xalqi 2005-yillarga kelib toza ichimlik suvi bilan, gaz va elektr energiya tarmoqlari bilan toʻliq taʼminlangan<ref>К.Қунназаров. Бес қала. Теңиздиң әтирапы елим. Нөкис. 2010.</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
<!-- Bot tomonidan yaratildi -->
 
{{Oʻzbekiston shaharlari}}
{{Qoraqalpogʻiston}}
{{Beruniy tumani}}
 
{{OʻzME}}
{{chala}}
 
[[Turkum:Beruniy shaharlari]]
[[Turkum:Qoraqalpogʻiston shaharlari]]
[[Turkum:Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan joylar]]
[[Turkum:Beruniy tumani]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Bu atamaning boshqa maʼnolari ham mavjud. Qarang: Beruniy.
Beruniy

qoraqalpoqcha: Biruniy
shahar
41°41′0″N 60°45′0″E / 41.68333°N 60.75000°E / 41.68333; 60.75000
Mamlakat Oʻzbekiston
Respublika Qoraqalpogʻiston Respublikasi
Tuman Beruniy tumani
Avvalgi nomlari Kat, Shabboz
Aholisi
 (2018)
 66,09 ming[1]
Vaqt mintaqasi UTC+5
Beruniy xaritada
Beruniy
Beruniy
Beruniy xaritada
Beruniy
Beruniy

Beruniy (qoraqalpoqcha: Beruniy) — Qoraqalpogʻiston Respublikasidagi shahar, Beruniy tumani markazi.

Amudaryoning oʻng sohilidagi Urganch temir yoʻl stansiyasidan 20 km shimoliy sharqda joylashgan. Iqlimi keskin kontinental. Yanvar oyining oʻrtacha temperaturasi –15°C, –20°C, iyul oyiniki esa 38°C ni tashkil etadi. Aholisi 66.09 ming kishi (2018). Beruniy qadimiy Xorazmning poytaxti boʻlib, oʻsha davrlarda Kat deb atalgan. 1957-yili 4-iyulda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining qarori bilan Shabboz (Shayx Abbos Vali) tumani deb nomlanib kelgan. 1964-yildan boshlab shu yerda tugʻilib oʻsgan olim va mutafakkir Abu rayxon Beruniyning nomi bilan nomlanadigan boʻldi. Beruniy 990-yillarda shaharda astronomik kuzatishlar olib borgan.

Shahar Respublikaning muhim sanoat markazlaridan hisoblanadi. Shaharda yogʻekspeller, gʻisht, asfalt, paxta tozalash zavodlari, bosmaxona, maishiy xizmat koʻrsatish korxonalari bor. 1969-yil 13-martda Amudaryo suvining toshishi natijasida shahardagi bir qancha binolar jiddiy zarar koʻrdi. Lekin, tez fursatda shahar qayta tiklandi. Keyingi yillarda shahar chegarasi kengaydi, yangi mavze, koʻchalar bunyod etildi. Beruniy boshqa tumanlar bilan Qoraqalpogʻiston avtomagistrali va Amudaryodagi Chalish pristani orqali bogʻlangan. Shahardan Nukus, Toʻrtkoʻl va boshqa shaharlarga samolyot va avtobuslar qatnaydi. Beruniyda 70 ta umumiy taʼlim maktabi, musiqa va sport maktablari, 8 ta ommaviy kutubxona, madaniyat uyi, muzey, 7 ta kasalxona bor (2000)[2].

2005-yili 9,1 chaqirim gaz tarmoqlari, 8,5 chaqirim suv tarmoqlari foydalanish uchun topshirilgan. Bunnan tashqari, 31 ming kv.m. bir nechta turar joylar, shifoxonalar kapital remontdan chiqdi. Shahar xalqi 2005-yillarga kelib toza ichimlik suvi bilan, gaz va elektr energiya tarmoqlari bilan toʻliq taʼminlangan[3].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Число постоянных жителей в Республике Каракалпакстан на 1 января 2018 года (Wayback Machine saytida 2019-03-21 sanasida arxivlangan), Портал открытых данных Республики Узбекистан
  2. ↑ OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  3. ↑ К.Қунназаров. Бес қала. Теңиздиң әтирапы елим. Нөкис. 2010. 




"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Kat?oldid=199300" dan olindi