Ziyosfera

Katarakta

Катаракта (юн. катаррҳактес — шаршара) — кўз гавҳарининг хираланиши. Бунда кўзга тушаётган ёруғлик нурларининг йўли қисман тўсилиб қолиб, кўз баъзан кўрмай қолади. Кўз гавҳарининг қайси қисми хиралашганига қараб, Кўзнинг қуйидаги турлари фарқ қилинади: олд ва орқа поляр К., халтали К. (гавҳарни ўраб турган капсулада бўлади), я д рол и (гавҳарнинг марказида бўлади), урчуқсимон, қаватли ёки зонуляр, тўлиқ плёнкасимон, кўп шаклли, пўстлоқ К.си (гавҳарнинг периферик қаватига тушади). Кўз гавҳарида хираланишнинг бошланиши бирламчи К. дейилса, гавҳарнинг ядроси ёки К. массалари олингандан сўнг пайдо бўлган хираланиш иккиламчи К. дейилади.

Катаракта
Синонимлари Ранглар хиралашиши, хира кўриш, ёруғлик атрофида ёғду кўриш, ёрқин нурлардан безовталаниш, тунда кўриш қийинлашиши
Мутахассислик Офталмология
Мураккаблик Фаллинг, депрессион, блинднесс[1][2]
Сабаблари Қариш, травма, радиация таʻсир қилиш, кўз жарроҳлиги
Ташхис усуллари Кўз имтиҳони
Олдини олиш Қуёш кўзойнаклари, чекмаслик
Даволаш Кўзойнаклар, жарроҳлик
Такрорланиши 60 миллион (2015)[3]

Турлари

Катаракта туғма ва ҳаётда орттирилган бўлади. Она қорнида ривожланаётган ҳомилага турли ташқи (заҳарланиш, гипова авитаминоз, нурланиш) ва ички (она ва боланинг резус келишмовчилиги) муҳитларнинг салбий таъсири, ҳомиладорлик вақтида онанинг турли касалликлар, айниқса, юқумли касалликлар билан оғриши, шунингдек, наслданнаслга ўтувчи ирсий касалликлар туғма катарактага сабаб бўлади. Бунда гавҳарнинг хиралашиши жуда секин ривожланиши мумкин, айрим беморларда умр бўйи ўзгармайди. Организмда моддалар алмашинувининг бузилиши, қанд касаллиги, шунингдек, умумий касалликлар, кўз шикастланишлари ва касалликлари, яқиндан кўришнинг оғир шакли, юқори температурада узоқ ишлаш, турли заҳарли моддалар ва ионлаштирувчи нурлар таъсирида орттирилган К. юзага келади. Орттирилган К.нинг қарилик, травматик ва асоратли (глаукома, иридоциклит, қанд касаллиги ва б.нинг асорати сифатида) турлари бор. Орттирилган К.да вақт ўтиши билан кўз гавҳари бутунлай хиралашиб қолади. Қариликдаги К. аста-секин ривожланади, у кўпроқ 55—60 ёшдан ошганларда учрайди. Қариликдаги К. нинг бошланиш, етилмаган, етилган ва етилиб ўтиб кетган босқичлари фарқ қилинади, унинг етилган даври ҳаммада ҳар хил, бу одатда, беморнинг умумий аҳволи ва ёшига боғлиқ. Операция муддатини белгилашда касалликнинг етилган босқичи муҳим. К.да дастлаб беморнинг касал кўзи олди жимирлаб, нуқта, чизиқ ва доғлар пайдо бўлади; ёниб турган лампа, шар ёки фонарга шу кўз билан Караганда, у бир нечта бўлиб кўринади. Бу — нотекис хиралашган кўз гавҳарининг нур синдириш хусусияти бузилиши оқибатида рўй беради. Кўзнинг хира тортиши унинг бошқа касалликларида ҳам кузатилади, шунинг учун, албатта, врачга мурожаат этиш ва касалликни ўз вақтида аниқлаш лозим. Дорилар билан даволанади ёки микрохирургия, ултратовуш ёки лазер нурлари ёрдамида операция қилиб хиралашган кўз гавҳари олиб ташланади.[4]

Манбалар

  1. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед Гим2011
  2. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед WҲО2014
  3. ↑ ГБД 2015 Дисеасе анд Инжурй Инcиденcе анд Преваленcе, Cоллабораторс. (8-октабр 2016-йил). "Глобал, регионал, анд натионал инcиденcе, преваленcе, анд еарс ливед wитҳ дисабилитй фор 310 дисеасес анд инжуриэс, 1990–2015: а сйстематиc аналйсис фор тҳе Глобал Бурден оф Дисеасе Студй 2015.". Ланcет 388 (10053): 1545–1602. дои:10.1016/С0140-6736(16)31678-6. ПМИД 27733282. ПМC 5055577. //www.пубмедcентрал.ниҳ.гов/артиcлерендер.фcги?тоол=пмcентрез&артид=5055577. 
  4. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил

Ҳаволалар

Катаракта
КХК-10 Ҳ25-Ҳ26, Ҳ28, Қ12.0
КХК-9 366
МедлинеПлус 001001
эМедиcине артиcле/1210914
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Katarakta" dan olindi