Катта мушуклар (лот. Пантҳеринаэ) — мушуксимонлар оиласига кирувчи остоиларидан бири. Бу остоилага мушуксимонларнинг энг йирик ваккиллари киради. Аммо катта мушуклар остоиласига тегишли бо'лиш мезони катталик эмас, балки морфологик тафсилотларидир, масалан, тил ости суягининг тузилиши. Айнан шу сабабли катта мушуклар оиласига, гепард ва пума каби йирик турлар кирмайди. [1] Биринчи маротаба бу остоилани 1917-йилда Региналд Иннес Поcоcк таснифлаган. Катта мушуклар 9,32 дан 4,47 миллион йил олдин ёки 10,67 дан 3,76 миллион йил олдин умумий аждоддан генетик жиҳатдан ажралиб чиққан.[2][3]

Катта мушуклар
Катта мушуклар оиласига кирувчи тур. Бенгал ё'лбарси.
Биологик классификация
Олам: Ҳайвонлар
Тип: Хордалилар
Синф: Сутемизувчилар
Туркум: Йиртқичлар
Оила: Мушуксимонлар
Кенжа оила: Катта мушуклар

Ташқи ко'риниши

Шер боласи, панжаларида дог'лари ко'риниб турибди, Масаи Мара, Кения

Барча катта мушукларнинг мо'йналарида дог'лар бор, ҳатто улар биринчи қарашда ко'ринмаса ҳам[4] . Дог'лар леопард ва булутли леопард, қор қоплон ва ягуарда аниқ ко'ринади. Ё'лбарс мо'йнасидаги чизиқлар чо'зилган ва бирлашиб кетган дог'лардир. Арслонда адаптация сабабли дог'лар ё'қолиб кетган, лекин дог'лар арслон болаларида мавжуд бо'лади.

Катта мушуклар о'зларининг кичик қариндошларидан тил ости суяги тузилишида фарқланади. Суяк томоқдаги тил мушакларини боглаб турувчи майда суяклардан иборат. Илгари, бу белги ириллаш қобилияти билан бог'лиқ деб ҳисобланган. Бироқ, янги тадқиқотлар шуни ко'рсатадики, ириллаш бошқа анатомик хусусиятларга, биринчи навбатда, ҳиқилдоқнинг махсус тузилишига асосланган. Арслон, ё'лбарс, леопард ва ягуарда жуда узун овоз пайлари ва қалин эластик то'қималар ириллаш имконини беради. Қор қоплони, булутли леопард ва бошқа мушук турлари бундай хусусиятларга эга эмас ва ирилла олмайди.

Уруғ ва турлари

Р. И. Поcоcк Пантҳеринаэ остоиласига дастлаб Пантҳера ва Унcиа уруг'ларини киритган,[1] замонавий таснифга ко'ра Пантҳера ва Унcиа уруг'лари Пантҳера уруг'ига бирлаштирган ва янги Неофелис уруг'и ажратилган.[5]

Қуйида катта мушуклар туркумининг уруг' ва турларининг тўлиқ рўйхати келтирилган:

Катта мушуклар остоиласи (Пантҳеринаэ)
Ташқи кўриниши Номи Лотинча номи Тарқалиши ва муҳофаза мақоми Осттурлари
Пантҳера уруғи
Эркак

Урғочи

Шер Пантҳера лео Линнаэус 1758
Биологик классификация
Ягуар Пантҳера онcа Линнаэус 1758
Биологик классификация
Леопард Пантҳера пардус Линнаэус 1758
Биологик классификация
Йўлбарс Пантҳера тигрис Линнаэус 1758 |
Биологик классификация
Илвирс Пантҳера унcиа Счребер 1775
Биологик классификация
Неофелис уруғи
Булутли леопард Неофелис небулоса Грифф 1821
Биологик классификация
Борнео булутли леопарди Неофелис диарди Cувиэр 1823
Биологик классификация
  1. ↑ 1,0 1,1 Поcоcк, Р. И.. Тҳе Анналс анд Магазине оф Натурал Ҳисторй, "Тҳе Cлассифиcатион оф эхистинг Фелидаэ", Сериэс 8. ХХ: (Инглиз тили), 1917 — 329–350.-бет. 
  2. ↑ Жоҳнсон, W. Э.; Эизирик, Э.; Пеcон-Слаттерй, Ж.; Мурпҳй, W. Ж.; Антунес, А.; Теэлинг, Э. & О'Бриэн, С. Ж.. "Тҳе лате Миоcене радиатион оф модерн Фелидаэ: а генетиc ассессмент" (Инглиз тили). Сcиэнcе, 2006 — 73-77-бет. 
  3. ↑ Ли, Г.; Давис, Б. W.; Эизирик, Э. & Мурпҳй, W. Ж.. "Пҳйлогеномиc эвиденcе фор анcиэнт ҳйбридизатион ин тҳе геномес оф ливинг cац (Фелидаэ)". Геноме Ресеарч., 2016 — 26-бет. 
  4. ↑ „Большие кошки от Натионал Геограпҳиc“ (Рус тили) (2018).
  5. ↑ Китченер, А. C.; Бреитенмосер-Wüрстен, C.; Эизирик, Э.; Гентрй, А.; Wерделин, Л.; Wилтинг, А.; Ямагучи, Н.; Абрамов, А. В.; Чристиансен, П.; Дрисcолл, C.; Дуcкwортҳ, Ж. W.; Жоҳнсон, W.; Луо, С.-Ж.; Меижаард, Э.; О’Доногҳуэ, П.; Сандерсон, Ж.; Сеймоур, К.; Бруфорд, М.; Гровес, C.; Ҳоффманн, М.; Ноwелл, К.; Тиммонс, З.; Тобе, С. (2017). Cат Неwс (муҳ.). „А ревисед тахономй оф тҳе Фелидаэ: Тҳе финал репорт оф тҳе Cат Cлассифиcатион Таск Форcе оф тҳе ИУCН Cат Спеcиалист Гроуп“ (ПДФ). 64-75-бет. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)CС1 маинт: мултипле намес: аутҳорс лист ()