Kefe eyaleti
Kefe eyaleti yoki Kaffa[1] – Usmoniylar imperiyasi tarkibidagi eyaletlardan biri. Qora dengizning shimoliy sohillari boʻylab choʻzilgan boʻlib, uning asosiy sanjagi hisoblanmish Posho sanjagi Qrimning janubiy qirgʻogʻida joylashgan. Bu eyalet Qrim xonligidan toʻliq ajratilgan holda bevosita Usmoniylar boshqaruvida boʻlgan[2]. Poytaxti Kefe (turkcha: Kaffa), hozirgi Qrimning Feodosiya shahri boʻlgan.
| Kefe eyaleti | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1568–1774 | |||||||||
.png) Kefe eyaleti 1609-yilda | |||||||||
| Maʼmuriy markaz | Kaffa | ||||||||
| Area | |||||||||
| • Coordinates | 45°2′N 35°22′E / 45.033°N 35.367°E | ||||||||
| Tarixi | |||||||||
• Tashkil etilgan |
1568 | ||||||||
| 1774-yil 21-iyul 1774 | |||||||||
| |||||||||
| Hozirda tarkibida |  Rossiya Ukraina (De jure) | ||||||||
Tarixi
Kaffa shahri va uning atrofidagi hududlar 1475-yilda turklar tomonidan genualiklarni tor-mor etgach, Usmoniylar tasarrufiga oʻtgan va shu yili markazi Kaffada joylashgan sanjak tashkil etilgan[3]. Kefe eyaleti 1568-yilda beylerbeyligi sifatida tashkil etilgan[4]. XVII asrda Avliyo Chalabiy yozganidek, eyaletdagi sanjaklar xonlar tomonidan emas, „Usmoniy sultoni tomonidan toʻgʻridan-toʻgʻri tayinlangan voivodalar tomonidan boshqarilgan“[5]. 1774-yildagi Kyuchyuk-Kaynarja sulhiga binoan eyalet qisqa muddatga mustaqil Qrim xonligi tarkibiga qoʻshib yuborilgan[6]. 1783-yilda esa xonlikning oʻzi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olingan[7].
Maʼmuriy boʻlinmalari
Avliyo Chalabiyning maʼlumotlariga koʻra, XVIII asrda Kaffa viloyati tarkibida 6 ta sanjak mavjud boʻlgan[5]:
- Balıklağa sanjagi (Balaklava)
- Kerç sanjagi (Kerch)
- Taman sanjagi (Taman)
- Çerkez Şagake sanjagi (Khegayk – Anapadagi cherkezlar)
- Balısıra sanjagi (Bilosaray Spit)
- Azak sanjagi (Azov)
1700–1730-yillarda Kefe beylerbeyligining maʼmuriy boʻlinmalari quyidagicha boʻlgan[8]:
- Posho sanjagi (Paşa Sancağı, Feodosiya)
- Akkerman sanjagi (Akkerman Sancağı, Bilhorod-Dnistrovskyi)
- Bender sanjog‘i (Bender Sancağı, Bender)
- Atshu qal’asi sanjagi (Kal’a-i Açu Sancağı, Slavyansky tumani)
- Zane sanjagi (Zane Sancağı, Azov qal’asi)
- Kinburn sanjagi (Kılburun Sancağı, Kinburn qo‘ltig‘i)
Kefe sanjagi
Dastlabki boʻlinmalar[9]:
Manbalar
- ↑ Fröhlich, Werner „Some Provinces of the Ottoman Empire“. Geonames. 2018-yil 4-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 25-fevral.
- ↑ Fisher 2014, s. 14.
- ↑ Fisher 2014, s. 35.
- ↑ Göyünç, Nejat; Teşkilâtı, Osmanlı Devleti'nde Taşra. Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları (tr), Ankara, 1999 — 77-bet. ISBN 975-6782-09-9.
- ↑ 5,0 5,1 Çelebi, Evliya; von Hammer-Purgstall, Joseph. Narrative of Travels in Europe, Asia, and Africa in the Seventeenth Century. Oriental Translation Fund, 1834 — 90-bet.
- ↑ Ágoston & Masters 2010, s. 125.
- ↑ Ágoston & Masters 2010, s. 112.
- ↑ Orhan Kılıç, XVII. Yüzyılın İlk Yarısında Osmanlı Devleti’nin Eyalet ve Sancak Teşkilatlanması, Osmanlı, Cilt 6: Teşkilât, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 1999, ISBN 975-6782-09-9, p. 92. (turkcha)
- ↑ 9,0 9,1 YÜCEL ÖZTÜRK. Caffa (Kefe). Islam Encyclopedia.
Adabiyotlar
- Fisher, Alan W.. [The Crimean Tatars. Hoover Press, 1 September 2014 — 278-bet. ISBN 9780817966638. ](https://books.google.com/books?id=Qjwid7xcOPIC}})
- Ágoston, Gábor; Masters, Bruce Alan. [Encyclopedia of the Ottoman Empire. Infobase Publishing, 21 May 2010 — 689-bet. ISBN 9781438110257. ](https://books.google.com/books?id=QjzYdCxumFcC}})