Kenje Jemil
Жемил Велиля ўғли Кенже (1896-йил, Андреевская вилояти (Қрим), Таврия губерниясида туғилган – 1945-йил, Пскент, Тошкент вилоятида вафот этган; қрим татарча: Cemil Velilâ oğlu Kence, Джемиль Велиля огълу Кендже) – совет қрим-татар шоири, фолклоршунос ва тилшунос сифатида фаолият кўрсатган.
| Жемил Велиля ўғли Кенже | |
|---|---|
| Таваллуди |
1896-йил Андреэвская волости, Таврид вилояти |
| Вафоти |
1945-йил Пскент, Тошкент вилояти |
| Касби | шоир, фолклоршунос ва тилшунос |
| Фуқаролиги |
Россия империяси |
Ҳаёти
Жемил Кенже Аблеше қишлоғидаги бошланғич мактабда ўқиб, сўнгра Кўпирликой қишлоғида ўқишни давом эттирган. Жемил шеър ёзишга мактаб йилларида қизиқиши орта бошлаб, ўзи мустақил шеър ёзишни бошлаган. Тав-Даирдаги мадрасада таҳсил олиб, Қрим-татар педагогика коллежига ўқишга кирган. 1934-йилда Симферополдаги Қрим педагогика институтини тамомлаган[1]. Жемил ўқитувчилик фаолияти билан ҳам шуғулланган. Москвада қрим-татар тили бўйича ўтказилган илмий анжуманларда иштирок этган (1927, 1929, 1934[2]). Шунингдек, Жемил болалар учун фолклор китобларини нашрга тайёрлаган. Ижод ишлари 1930-йилларда „Ёш ленинжилер“ журналида чоп этилган. „Бала шиирлери“ („Болалар шеърлари“, 1927; 1995) тўпламининг, дурадгорлик ва деҳқончилик қуроллари ҳақидаги шеърлар муаллифи[1]. Ўлимидан сўнг „Юлдуз журнали“да „Турналар кўчалар…“ („Турналар учиб кетади…“; 1981) ва „Чочами тўрғай“ („Чумчуқ“; 1993) шеърий тўпламлари нашр этилган[2]. 1925-йилда унинг араб алифбосида ёзган шеърлари „Ўқув ишлари“ („Маърифат масалалари“) журналида чоп этилади[3]. У оиласи билан бирга 1944-йилда Қримдан Ўзбекистонга депортация қилинган ва орадан бир йил ўтиб вафот этган[2]. 2020-йилда „Бала шиирлери“ тўплами рассом Усмон Ислямовнинг расмлари билан қайта нашр этилади[4].
Адабиётлар
- Графаров Б. Джемил Кендже аджайип бала шаири эди // Йилдиз. 1981. № 4;
- Бекиров Дж. Белли балалар шаири Джемил Кендже // Йилдиз. 1993. № 2;
- Усеинов Т. Размишления о поэзии Кримского Ханства // Б._Джемил_Кендже_омюри_ве_яратиджилигъи_Усеинов_Т. Б._Cемил_Кенгез_Лифе_анд_Cреативитй Джемил Кендже: Омюри ве яратиджилигъи: Сб. ст. Сф., 2005;
- Деятели кримскотатарской култури. (1921—1944 г.): Биобиблиографический словар / Гл. ред. и сост. Д. П. Урсу. Сф., 1999; Къуртнезир.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Османова Алие. „Библиотечная мастерская «Дюльгер алетлери шай айта»“ (ру). Республиканская крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского (2021-йил 6-апрел). 2021-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-сентябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Шукурджієв С. В. „Кендже Джеміль“ (ук). Енциклопедія Сучасної України. 2021-йил 3-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-сентябр.
- ↑ „Книжная выставка «Бала шаири Джемиль Кендже» («Детский поэт Джемиль Кендже»)“ (ру). Республиканская крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского (2016-йил 30-август). 2021-йил 4-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-сентябр.
- ↑ „Осман Ислямов“ (ру). авдет.орг (2021-йил 23-июн). 2021-йил 3-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 4-сентябр.