Kerin bugʻu
Керин кийиклари (Κερυνῖτις ἔλαφος) ― қадимги юнон мифологиясида Олтин шохлари ва мис туёқлари бўлган Артемиснинг муқаддас кийикидир. Кийикни қўлга олишни Микен шоҳи Эврисфейнинг Гераклга топширган учинчи вазифаси эди. Зевснинг ўғли ҳайвонни бир йил давомида таъқиб қилиб, афсонавий Гипербория мамлакатига етиб борди. Тез ва чарчамайдиган ҳайвонни қандай тутишга муваффақ бўлганлиги ҳақидаги афсонанинг бир нечта варианти мавжуд.
Келиб чиқиши. Кўриниш
Керин кийикининг мис туёқлари ва олтин шохлари[1] бор эди, шунинг учун Гигин бу ҳайвонни кийик деб атади[2][3]. Кийикнинг келиб чиқиши ҳақидаги афсонанинг иккита варианти мавжуд. Парнаса тоғ этагида битта кичик Артемида буқалардан каттароқ бешта олтин шохли кийикни кўрди. Қиз улардан тўрттасини қувиб етиб, аравасига ўтқазди. Бешинчиси қочиб, Каладон дарёсидан сузиб ўтиб, Керинен тепалигидаги ҳудудга жойлашди[4][3].
Бошқа бир вариантга кўра, Керин кийики Артемис Тайгетга бағишланган. Плеиадни Зевсниниг таъқиб қилишдан қутқариш учун маъбуда уни кийикга айлантирди. Тайгетни тескари ўзгартиргандан сўнг ва Артемис керин Лан га бағишланди[5][3].
Геркулеснинг жасорати

Микена қироли Эврисфей Гераклга кийикни тириклайин олиб келишни буюрди. Вазифа қийин эди. Геракл бир йил кийикни таъқиб қилди ва ҳатто унинг изидан Гипербореа ва Дунай шаҳрига етиб келди, у ерда зайтун новдаси олиб келди. Кейинчалик, Олимпияда[5] ундан зайтун дарахти ўсди. Қаҳрамон жониворни ушламоқчи бўлди, лекин у ундан қочиб қутулиб, жанубга қайтиб кетди[3][6].
Геракл Керин кийкини қандай тутишга муваффақ бўлганлиги ҳақида бир нечта версиялар мавжуд. Бир версияга кўра, ҳайвон тармоқ томонидан ушланган, иккинчиси-ухлаш вақтида қўлга олинган, учинчиси-Геракл уни доимий қувғин билан ўлдирган[7]. Аполлодор орқали кийик Артемисий тоғига етиб борди ва у ердан Ладон дарёсига тушди. Кийик дарёдан ўтишга тайёр бўлганида, Геракл оёғига аниқ зарба бериб, уни ушлаб, боғлади[8][3][6].
Микенага кетаётиб, Геракл Артемис ва Аполлон билан учрашди. Худолар қаҳрамонни муқаддас ҳайвонга бундай муносабат учун тана қилишди. Геракл уларга Эврисфейнинг буйруғини бажариши кераклигини тушунтирди. Худолар Гераклнинг бундай оқланишини қабул қилдилар. Археологик маълумотларга кўра, яъни кийик билан боғлиқ бўлган Геракл ва Аполлоннинг бир қатор тасвирлари мавжудлиги, қадимги қаҳрамон ҳали ҳам бундай қийинчилик билан қўлга олинган ҳайвонни ҳимоя қилиши керак бўлган мифографларнинг тақдимотларида бизнинг кунларимизга етиб бормаган афсонанинг бир версияси мавжуд эди[9][10]. Кейинчалик, кийик қўйиб юборилди ва у Артемидага қайтиб келди[8][11][6].
Санъатда
Керин кийкини қўлга олиш режаси Немеан шерининг бўғилиши ва лерне гидрасининг йўқ қилиниши каби бошқа феъл-атвор каби машҳур эмас. Бироқ, у бошқалар қаторида қадимги юнон ва Рим вазалари, мозайкалар, ҳайкалтарошлик гуруҳлари ва тангаларда тасвирланган. ТДиоклетиан, Максимиан ва Постум ҳукмронлигида Геракл Керин кийкини қўлга киритган бир неча пул турлари маълум[12].
Адабиётлар
- Аполлодор. Мифологическая библиотека. Наука, 1972.
- Вергилий „Энеида“, . Буколики. Георгики. Энеида. Андоза:М.: Художественная литература, 1979.
- Гигин. Мифы, Античная библиотека. Алетейя, 2000. ИСБН 5-89329-198-0.
- Античные гимны, Университетская библиотека. М.: Издательство Московского университета, 1988. ИСБН 5-211-00182-6.
- Диодор Сицилийский. Историческая библиотека, Античное наследие. Лабиринт, 2000.
- Еврипид. Трагедии в 2 томах. Ладомир, 1999. ИСБН 5-86218-157-1.
- Пиндар. Олимпийскиэ песни // Оди; Фрагменти / Пиндар; Вакхилид; изд. подг. М. Л. Гаспаров.. – М. : Наука, 1980. – 503 с. – (Литературниэ памятники). – 50 000 экз.
- Грейвс Роберт. Мифы Древней Греции, Антропология, этнография, мифология, фольклор. Прогресс, 1992. ИСБН 5-01-001587-0.
- Зайцев А. И, „Геракл“, . Мифы народов мира. Совецкая энсиклопедия, 1990 — 229—233-бет.
- Козовик І. Я., Пономарів О. Д.. Словник античної міфології, 2-е видання, Наукова думка, 1989. ИСБН 5-12-001101-2.
- Клеинер Фред С. „Портонаccио темпле, Веии“, . А Ҳисторй оф Роман Арт. Бостон: Wадсwортҳ, 2017. ИСБН 0-495-90987-4.
- Стевенсон С. W., Смитҳ C. Р., Мадден Ф. W. „Ҳерcулис Лаборес“, . А Диcтионарй оф Роман Cоинс, Лондон, 1889 — 450—458-бет.
Манбалар
- ↑ Аполлодор 1972, Мифологическая библиотека. Книга ИИ. В (3).
- ↑ Гигин Мифы 2000.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Грейвс 1992.
- ↑ Античные гимны 1988.
- ↑ 5,0 5,1 Пиндар 1980.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Мифы народов мира 1990.
- ↑ Диодор Сицилийский 2000.
- ↑ 8,0 8,1 Аполлодор 1972.
- ↑ Мифы народов мира 1990, Геракл.
- ↑ ДРC 1889.
- ↑ Козовик 1989.
- ↑ ДРC 1889, с. 450—458, Ҳерcулис Лаборес.