Кетенлар — умумий формуласи РР’C=C=О бўлган органиқ бирикмалар. Алдокетенлар ( Р=Ҳ, Р’ — органиқ радикал) ва кетокетенларга (Р ва Р’ — органиқ радикаллар) бўлинади. Уларнинг оддий вакили — кетен СН2=С=О газ (суюқланиш температураси —134,6°, кайнаш температураси —41°). К. минерал кислоталар, металлорганиқ бирикмалар, спиртлар, карбон кислоталар, аминлар, меркаптанлар ва сувни осон бириктириб олади.

Саноатда К. ацетон ва сирка кислотани 700—800° да пиролиз қилиб олинади. К. кучли ацетилловчи модда ҳисобланади.

Ҳаракатчан водород атомини сақлаган бирикмалар, жумладан, спиртлар, тиоллар, аминлар кислоталар таъсирида ацетиллаш маҳсулотларини ҳосил қилади: мас, РОҲ+CҲ2=C=О^РОCОCҲ3Унинг бу хоссасидан ацетилселлюлоза и.ч.да фойдаланилади. К. органиқ бирикмаларни синтез қилишда, спиртлар, аминлар, кетонларнинг енол шаклларини ацетилловчи модда сифатида, шунингдек, органиқ реагентлар, мас, озопропенилацетат, р-пропиолактон, сирка ангидрид, дикетен олишда ҳам қўлланади.[1]

Манбалар

  1. ↑ ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил