Ziyosfera

Ketrin Enn Porter

Кетрин Энн Портер (1947)

Кетрин Энн Портер (инглизча: Катҳерине Анне Портер, 15 Индиан-Крик(ингл.)ўзб., Техас , АҚШ — 18 Силвер-Спринг , Мериленд, АҚШ) — америкалик журналист, ёзувчи ва жамоат арбоби.

Биография

Калли Расселл Портерда туғилган Кетрин Энн Портер Ҳаррисон Бооне Портер ва Элис Жонс Алиcе Жонес Портер тўртинчи фарзанди эди. Уларнинг оила дарахти мигрант Дениэл Бунга бориб тақалади. Унинг отасининг иккинчи амакиваччаси ёзувчи О. Генри (ҳақиқий исми Уилям Сидни Портер) эди[1]. 1892-йилда Энн икки ёшга тўлганда, онаси яна бир туғилгандан кейин икки ой ўтгач вафот этди. Ота қолган болаларни (катта акаси гўдаклигида вафот этган) бувиси Кетрин Энн Портернинг қўлида боқиш учун Кайл (Техас)га юборди. Бувининг ёзувчи ҳаётига таъсирини кейинчалик унинг исмини бувисининг номига ўзгартирганлиги билан баҳолаш мумкин.

Бувим Энн 11 ёшида вафот этди. Шундан сўнг, оила Техас ва Луизиана штатларининг турли шаҳарларида, қариндошлариникида ёки ижара хоналарида яшаган. Қиз ушбу шаҳарлардаги бепул мактабларда таҳсил олган ва Техаснинг Сан-Антонио шаҳридаги хусусий методист мактаби Томас мактабини (Томас мактаби) тамомлаган. Бу унинг саводхонлик мактабидан кейинги таълими эди.

1906-йилда Портер уйини тарк этди ва Техаснинг Луфкин шаҳрида Жоҳн Ҳенрй Коонтз уйланди. Энн эрининг католик динини қабул қилди. Техаснинг бой деҳқон оиласидан бўлган Кунз уй золим бўлиб чиқди. Бир марта, маст ҳолда, у Эннни зинадан итариб юборди ва унинг тўпиғини синдирди. Эр-хотин 1915-йилда ажрашишди[1].

1914-йилда у эрини ташлаб Чикагога жўнаб кетди ва у ерда қўшимча филмларда рол ўйнади. Кейин у Техасга қайтиб, кичик шаҳарчада актриса ва қўшиқчи бўлиб ишлади. Ажралишдан кейин Портер ўз исмини Кетрин Эннга ўзгартирди. Худди шу йили Портер жиддий касал бўлиб қолади. Шифокорлар унга сил касаллиги ташхисини қўйишди ва ҳаётининг кейинги икки йилида, у ҳақиқатан ҳам бронхит борлиги аниқланмагунча, у санаторийда бўлиб, у ерда ёзувчи бўлишга қарор қилади. 1917-йилда у Форт Wортҳ Cритиc учун театр танқиди ва ғийбат рукнини ёзди. 1918-йилда Денвердаги Роcкй Моунтаин Неwс учун ёзган. 1918-йилда у Денверни қамраб олган испан гриппи эпидемияси билан оғир вақт ўтказмоқда. Касалхонадан чиқарилгандан кейин у жуда заиф ва деярли кал эди. Янги ўсган сочлар деярли кулранг эди ва умрининг охиригача бу рангни сақлаб қолди[1]. Ўша давр воқеалари ёзувчи томонидан „Ўнғир от, рангпар чавандоз“ (Ўчқирра от, рангпар чавандоз) ҳикоялар трилогиясида тасвирланган.инглизча: Пале Ҳорсе, Пале Ридер), бунинг учун у Ню-Ёрк университети кутубхоналари жамиятидан биринчи йиллик олтин медални олди[2].

1919-йилда Портер Ню-Ёркдаги Гринвич Вилижга кўчиб ўтди ва у ерда " адабий қора танли " бўлди, болалар учун ҳикоялар ёзади. Ўша даврдаги сиёсий ҳаёт Портерга катта таъсир кўрсатди, у радикализм ғояларини яхши кўради. 1920-йилда у Мексикага боради ва у ерда чап қанот фаоллари, хусусан, Диэго Ривера билан учрашади. Бироқ, кейинчалик Портер ҳаракатнинг ўзига ҳам, унинг раҳбарларига ҳам қизиқишни йўқотади. Шунингдек, 1920-йилларда Кетрин католик черковининг ашаддий танқидчисига айланди. У ҳаётининг сўнгги йилларигача, яна черков бағрига қайтгунига қадар бу лавозимларга амал қилди.

Портер яна уч марта турмушга чиқди: 1926-йилда Эрнест Стокга (Эрнест Стоcк), 1930-йилда Эвгений Пресслига (Эугене Пресслей) ва Портернинг охирги эри кичик Алберт Расселл Эрскине эди. (Алберт Руссел Эрскине, Жр.), ундан йигирма ёш кичик эди. Ажрашганидан кейин Портер ҳеч қачон бошқа турмушга чиқмаган. Портернинг фарзандлари йўқ эди.

1948-йилдан 1958-йилгача Портер Стенфорд университети, Мичиган университети ва Техас университетларида дарс берган.

1962-йилда Портер ўзининг ягона „ Аҳмоқлар кемаси“ романини нашр этди, у бесцеллерга айланди ва танқидчилар ва китобхонлар томонидан олқишланди[3]. Роман фашизм, нафрат ва шафқацизликнинг пайдо бўлишининг ижтимоий-психологик шарт-шароитлари ҳақида ҳикоя қилади[4]. Ушбу китоб ирқий ва ижтимоий нотўғри қарашлар, ўзаро тушуниш ва унинг этишмаслиги, бир кемадаги одамлар қандай қилиб бир- биридан ажралиб туриш учун курашаётгани ҳақида.

1966-йилда Портер „Кетрин Энн Портернинг тўпланган ҳикоялари“ учун Пулицер мукофоти ва Миллий китоб мукофотини қўлга киритди. 1977-йилда Портер „Ернинг бефойда“ китобини нашр этди.инглизча: Олд Морталитй).

Кетрин Энн Портер 18 вафот этди Мериленд штатидаги Силвер Спрингдаги уйида. Портернинг кули ёзувчининг она шаҳри Техасдаги Индиан-Крик қабристонидаги онасининг қабри ёнига дафн қилинди.

2006-йилда АҚШ почта хизмати Кетрин Энн Портер тасвири туширилган маркани чиқарди. Бу марка „Адабиёт“ туркумидаги йигирма иккинчи маркага айланди .

Библиография

Роман

  • " Аҳмоқлар кемаси " (инглизча: Шип оф Фоолс, 1962-йил

Эртак

  1. Ернинг бефойдалиги (инглизча: Олд Морталитй, 1937-йил
  2. Пешин шароби (инглизча: Ноон Wине), 1937 (филмга мослашув 1966 ва 1985)
  3. Оппоқ от, рангпар чавандозинглизча: Пале Ҳорсе, Пале Ридер), 1939 (филмга мослаштирилган 1980)

Ҳикоялар

  1. Мария концепцияси, 1922-йил
  2. Шаҳид, 1923-йил
  3. Бокира Виолетта (инглизча: "Виргин Виолета"), 1924-йил
  4. „У“, 1927-йил
  5. Сеҳр, 1928-йил
  6. Арқон (инглизча: "Ропе", 1928-йил
  7. Ўғирлик, 1929-йил
  8. Wеатҳералл бувининг жилваси, 1930 (1980-йилда суратга олинган)
  9. Ёрилган ойна, 1932-йил
  10. Ҳаcиэнда (инглизча: "Ҳаcиэнда", 1934-йил
  11. Қабр (инглизча: "Тҳе Граве", 1934-йил
  12. Юқоридан тушган доноликинглизча: "Тҳе Доwнwард Патҳ то Wисдом", 1939-йил
  13. Қулаган минора (инглизча: "Тҳе Леанинг Тоwер", 1941-йил
  14. Манба (инглизча: "Тҳе Соурcе", 1944-йил
  15. Йўл (инглизча: "Тҳе Жоурней", 1944-йил
  16. гувоҳ (инглизча: "Тҳе Wитнесс", 1944-йил
  17. сирк (инглизча: "Тҳе Cирcус"), 1944 (1990-йилда суратга олинган)
  18. Охирги саҳифа (инглизча: "Тҳе Ласт Леаф", 1944-йил
  19. Бир кунлик иш, 1944-йил
  20. эски тартиб (инглизча: "Тҳе Олд Ордер", 1958-йил
  21. анжир дарахти (инглизча: "Тҳе Фиг Треэ"), 1960 (1987-йилда суратга олинган)
  22. Байрам, 1960-йил
  23. Рождество ҳикояси, 1967-йил
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Катҳерине Анне Портер Диэс ат 90“ (эн). нйтимес.cом.
  2. ↑ Лаверс, Норман. “Катҳерине Анне Портер.” Cритиcал Сурвей Оф Лонг Фиcтион, Фоуртҳ Эдитион, 2010. 
  3. ↑ „А. Мулярчик. Предисловие к роману «Корабль Дураков»“. 2018-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 26-сентябр.
  4. ↑ „C. Б. Белов. Американская литература ХХ века. Кэтрин Энн Портер, «Корабль дураков»“. 2018-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 29-сентябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ketrin_Enn_Porter" dan olindi