Ketupat

Кетупат ёки купат – кокос баргларидан ёки ба'зан бошқа палма баргларидан тайёрланган о'рамга о'ралган одатий ява гуручига асосланган Индонезия таоми ҳисобланади. Бу таом Индонезия нинг Жава ороли дан келиб чиққан, аммо Бруней, Малайзия, Сингапур ва Таиланд нинг жанубида ҳам мавжуд. Филиппин да шунингдек, кетупатга о'хшаш, аммо бошқа то'қилган нақшли бугной топилди. Кетупат ко'пинча, ҳайит байрамларида, мусулмонлар ро'за ойи тугашини нишонлайдиган кейинги 5 кунгача топилади.

Олмосдан фойдаланадиган одатий озиқ-овқатлар орасида купат тофу , валф отхоналари ( Банжар ), грабаг ( Магеланг ), купат глабет ( Тегал шаҳри ), кото Макассар ( Макасардан , кетупат вала деб аталади), лотек , типат канток (Бали). , шунингдек, кетупат ёки лонтонг билан хизмат қилиш мумкин. Кетупат, шунингдек, лонтонг ко'проқ тарқалган бо'лса-да, сатаи билан хизмат қилиши мумкин.

Ромбнинг иккита асосий шакли мавжуд, я'ни этти бурчакли чашка (ко'проқ тарқалган) ва олти бурчакли параллелограмм. Ҳар бир шаклда турли хил то'рли труба мавжуд. Кетупатни тайёрлаш учун сифатли ҳиндистон ёнг'ог'и баргини танлашингиз керак, у узун ва кенг, жуда ёш ва жуда эски эмас.

Тарихи

Кетупат биринчи марта Жава мусулмонлари учун муҳим шахс бо'лган Сунан Калижага исмли индонезиялик илоҳиёцҳунос томонидан киритилган. Жава ва Индонезиянинг ко'п қисмида олмос ислом байрами (Идул Фитри) ан'анаси билан бог'лиқ. Кетупатнинг исломий ҳайит ан'аналари билан дастлабки алоқаси ХВ аср Демак султонлигига бориб тақалади деб ишонилади.

Ява ан'аналарига ко'ра, Индонезиядаги ҳайит ан'анаси биринчи марта ХВ асрда Жавадаги Вали Сонго Тубанлардан бири Сунан Бонанг мусулмонларни кечирим со'раш ва бошқаларнинг хатоларини кечириш орқали Рамазон ро'засининг мукаммаллигини оширишга чақирганида бошланган. Ҳайит пайтида ява тилида кетупат ёки купат тайёрлаш ва исте'мол қилиш ан'анасини Жавада Исломни ёйган Валий Сонголардан бири Раден Мас Саҳид ёки Сунан Калижага киритган. Сунан Калижага кетупатнинг ҳайит маросимини Шаввол ойининг 8-кунида, Рамазон ҳайитидан бир ҳафта о'тгач ва Шаввол ойининг олти кунлик ро'засининг эртасига киритди. У тегишли рамзийликни о'з ичига олади, деб ишонилади; Купат ява тилида ҳайитда кечирим со'раш ан'аналарига ко'ра нгаку лепат ёки "хатоларни тан олиш" деган ма'нони англатади. Ўзаро ўралган палма барглари инсонлар томонидан қилинган хато ва гуноҳларни, оқ ички узунлик эса Рамазон рўзалари, намоз ва маросимларни тутгандан кейин поклик ва гуноҳлардан халос бўлиш рамзидир.

Жавадан ташқари, Рамазон ҳайити пайтида кетупат исте'мол қилиш одати Индонезия бо'йлаб ҳам учрайди; Суматра, Калимантан, Сулавеси, Нуса Тенггара, шунингдек, қо'шни мамлакатларга, жумладан Малайзия, Сингапур ва Бруней га тарқалди. Одамлар зиёрат қилиш учун қайтиб келишига ишонган аждодларининг руҳларини даволаш учун эшикка бир даста кетупат осиб қо'йишади.

Авлоддан-авлодга о'тиб келаётган маҳаллий ҳикоялар гуруч тайёрлашнинг ушбу услубини яратишни денгизчиларнинг узоқ денгиз саёҳатларида пиширилган гуручнинг бузилмаслигини та'минлаш зарурати билан бог'лайди. Гуручни о'раш учун ишлатиладиган коко барглари ҳар доим гуруч шаклида бо'лади. учбурчак ёки олмос шаклидаги ва очиқ ҳавода осилган ҳолда сақланади. О'рамнинг шакли пиширилган гуручдан намликни томизишни осонлаштиради, коко барглари эса гуручни ҳавога чиқаришга имкон беради ва шу билан бирга чивинлар ва ҳашаротларнинг унга тегишига ё'л қо'ймайди.

Мусулмонларнинг Ҳайит байрамлари билан бог'лиқлигига қарамай, кетупат ҳиндистон ёнг'ог'и то'қишнинг исломдан олдинги келиб чиқишини да'во қиладиган бали ҳиндулари ва филиппинликлар каби мусулмон бо'лмаган жамоаларда ҳам танилган. Ява гуруч ма'будаси Деwи Шри га сиг'иниш маҳаллий ҳиндуий маросимлар билан бог'лиқ. Бали ҳиндулари ҳанузгача Чили новдаларини Деwи Шри ҳайкали учун қурбонлик сифатида то'қишади, шунингдек, Бали ҳинду Кунинган байрамида типат баргларини то'қишади.

Адабиётлар

1.Рианти, Анжелина; Новения, Агнес Э.; Кристофер, Элвин; Лестари, Деви; Парассиҳ, Элфа К. (2018 йил март). " Кетупат Индонезия маданиятининг ан'анавий таоми сифатида". Этник овқатлар журнали . 5 (1): 4–9. дои : 10.1016/ж.жеф.2018.01.001 алт=Бепул кириш .
2. Вижая, Яна Габриэлла (25-май, 2020-йил). Аисяҳ, Юҳаррани, эд. "Кетупат тарихи, Индонезияда ХВ асрдан бери мавжуд бо'лган ҳайит байрами". Компас.cом . Компас. 2021 -йил 15 -январда.
3."Индонезия кетупат саюр таомидаги калориялар" . Менинг фитнес до'стим .
4. Алмарио, Виргилио ва бошқалар. 2010. УП Диксиёнарёнг Филиппин , 2-нашр. Анвил : Пасиг .
5.Жей Акбар (2010 йил 11 август). "Кетупатнинг чайнаш тарихи" . Тарих . 2013 -йил 1-июлда олинган .
6."Кетупат ҳайит байрамининг рамзий таоми ХВ асрдан бери ма'лум" . детик.cом . сония . 2021 -йил 17-январда олинди .
7. Маҳфуд МД: "Ҳайит тарихи"
8.Ҳериёно (2013 йил 7 август). "Идул Фитри, Индонезиядаги мусулмонлар нима учун кетупат ейишади?" . Ҳақиқий . Аcтуал. cо. 2013-йил 24-августда асл нусхадан архивланган . 2013 йил 9 августда олинди .