Кҳел Ратна мукофоти (ҳиндча талаффузи: [кʰэːл рəт̪нə]), расмий равишда Мажор Дҳян Чанд Кҳел Ратна мукофоти, илгари Ражив Ганди Кҳел Ратна мукофоти сифатида танилган Ҳиндистоннинг энг олий спорт мукофоти[1][2][3][4][5]. Мукофот ҳар йили Ёшлар ишлари ва спорт вазирлиги томонидан тақдим этилади.

Кҳел Ратна
Мукофот соҳаси Халқаро миқёсдаги мусобақаларда юқори натижаларга эришганлиги учун энг юқори спорт мукофоти
Ташкилотчи  Ҳиндистон ҳукумати
Мамлакат  Ҳиндистон
Биринчи берилган йили 1992
Охирги берилган йили 2021

Қабул қилувчилар Вазирлик томонидан тузилган қўмита томонидан танланади ва халқаро миқёсда „тўрт йил давомида спорт соҳасидаги ажойиб ва энг яхши кўрсаткичлари“ учун тақдирланади. 2020-йил ҳолатига кўра, мукофот эгаларига медалён, сертификат ва 25 лакҳ (33 000 АҚСҲ доллари) берилади. 1991—1992-йилларда таъсис этилган ушбу мукофот спортчининг бир йиллик кўрсаткичи учун берилган. 2014-йилги тақдирлаш комиссияси томонидан тақдим этилган таклифлар асосида вазирлик 2015-йил феврал ойида тўрт йил давомида кўрсаткичларни кўриб чиқиш учун мезонларни қайта кўриб чиқди. Маълум бир йил учун номзодлар 30-апрелгача ёки апрел ойининг охирги иш кунигача ҳар бир спорт интизоми бўйича икки нафардан кўп бўлмаган спортчи кўрсатилган ҳолда қабул қилинади. Ўн икки аъзодан иборат қўмита Олимпиада о'йинлари, Паралимпия о'йинлари, Осиё о'йинлари ва Ҳамдо'стлик о'йинлари каби турли халқаро тадбирларда спортчининг чиқишларини баҳолайди. Кейинчалик қўмита ўз тавсияларини қўшимча тасдиқлаш учун Ёшлар ишлари ва спорт вазирига тақдим этади. 1991—2021-йиллардаги мукофот Ҳиндистоннинг собиқ бош вазири Ражив Ганди (1944-1991) шарафига номланган.

Мукофот 2021-йил 6-августдан бери барча даврларнинг энг зўр хоккейчиларидан бири сифатида эътироф этилган ва ўз фаолияти давомида 1000 дан ортиқ гол урган ҳинд хоккейчиси маёр Дҳян Чанд (1905-79) шарафига номланган. У 1926-йилдан 1948-йилгача 20 йилдан ортиқ вақт давомида фаолият юритган.[6]

Номинациялар

Мукофот учун номзодлар барча ҳукумат томонидан тан олинган Миллий спорт федерациялари, Ҳиндистон Олимпия ассоциацияси, Ҳиндистон спорт маъмурияти (САИ), Спортни тарғиб қилиш ва назорат қилиш кенгашлари, шунингдек, иккитадан кўп бўлмаган ҳуқуқларга эга бўлган штат ва иттифоқ ҳудуди ҳукуматларидан олинади. Ҳар бир спорт туридан номзодлар тавсия этилади. Крикет бўйича номзодлар Ҳиндистондаги Крикет бўйича Назорат Кенгашидан олинади ва САИ барча тан олинган ёки тўхтатиб қўйилган Миллий спорт федерациялари номидан номзодларни тақдим этиш ҳуқуқига эга. Олдинги мукофот олганлар битта номзод таклиф қилиши мумкин. Ҳукумат икки нафаргача спортчини муносиб ҳолларда номзод қилиб кўрсатиши мумкин, агар номзодлик органидан бундай номзодлар олинмаган бўлса. Муайян йил учун номзодлар 30-апрелгача ёки апрел ойининг охирги иш кунига қадар қабул қилинади.

Танлаш жараёни

Қабул қилинган барча номинациялар тегишли равишда даъво қилинган ютуқларни текшириш ва допингга қарши курашиш учун Миллий антидопинг агентлигига юборилади. Жаҳон антидопинг агентлиги томонидан тақиқланган гиёҳванд моддаларни истеъмол қилгани учун жазоланган ҳар қандай спортчи мукофотга лойиқ эмас. Котиб ва спорт департаменти директори ва котиб ўринбосари, котиб ва Ижрочи директордан (ТЕАМС) иборат қўмита номзодларни текширади ва тасдиқлайди.

Охирги тўрт йил давомида мусобақа учун медалларни қўлга киритиш учун баллар
Мусобақа Медал
2 Олтин 2 Кумуш 2 Бронза
Олимпия ўйинлари/Паралимпия ўйинлари 80 70 55
Жаҳон чемпионати/Жаҳон кубоги 40 30 20
Осиё ўйинлари 30 25 20
Ҳамдо'стлик о'йинлари 25 20 15
A photograph of a man playing chess with blue sweater.
Мукофотнинг биринчи совриндори Висwанатҳан Ананд мамлакатдаги биринчи шахматчи Гроссмейстер ва Шахмат бўйича жаҳон чемпионатининг беш карра ғолиби ҳисобланади.[7]
A photograph of a man playing Snooker wearing a white shirt and black waistcoat.
Панкаж Адвани иккита спорт тури: билярд ва снукер бўйича мукофотни қўлга киритган ягона спортчидир.
Тҳе фоур реcипиэнц оф тҳе аwард ин 2019 (фром топ то боттом)
Роҳит Шарма (Крикет)
Марияппан Тҳангавелу (Пара-атлетика)
Маника Батра (Стол тенниси)
Винеш Пҳогат (Профессионал кураш)
Мукофот олувчилар рўйхати
Йил Қабул қилиб олувчилар Спорт тури Мнб.
1991-1992 Ананд, ВисwанатҳанВисwанатҳан Ананд Шахмат [8]
1992-1993 Сетҳи, ГеэтГеэт Сетҳи Билярд
1993-1994 # Мотивала, ҲомиҲоми Мотивала Елканли қайиқ спорти (Жамоавий) [9]
1993-1994 # Гарг, Пушпендра КумарПушпендра Кумар Гарг Елканли қайиқ спорти (Жамоавий [9]
1994-1995 Маллесwари, КарнамКарнам Маллесwари Ог'ир атлетика [8]
1995-1996 Кунжарани, НамеиракпамНамеиракпам Кунжарани Ог'ир атлетика [8]
1996-1997 Паэс, ЛеандерЛеандер Паэс Теннис [8]
1997-1998 Тендулкар, СачинСачин Тендулкар Крикет [8]
1998-1999 Сикдар, ЖётирмоеэЖётирмоеэ Сикдар Енгил атлетика [10]
1999-2000 Пиллай, ДҳанражДҳанраж Пиллай Чим устида хоккей [11][8]
2000-2001 Гопичанд, ПуллелаПуллела Гопичанд Бадминтон [12]
2001 Биндра, АбҳинавАбҳинав Биндра Ўқ отиш (спорт) [13]
2002 # Беэнамол, К. М.К. М. Беэнамол Енгил атлетика [14]
2002 # Бҳагwат, АнжалиАнжали Бҳагwат Ўқ отиш (спорт) [14]
2003 Георге, Анжу БоббйАнжу Боббй Георге Енгил атлетика [15]
2004 Ратҳоре, Ражявардҳан СингҳРажявардҳан Сингҳ Ратҳоре Ўқ отиш (спорт) [16]
2005 Адвани, ПанкажПанкаж Адвани Билярд анд Сноокер [17]
2006 Сандҳу, Манавжит СингҳМанавжит Сингҳ Сандҳу Ўқ отиш (спорт) [18]
2007 Дҳони, Маҳендра СингҳМаҳендра Сингҳ Дҳони Крикет [19]
2008 Но аwард [8]
2009 # Ком, МарйМарй Ком Бокс [20]
2009 # Сингҳ, ВижендерВижендер Сингҳ Бокс [20]
2009 # Кумар, СушилСушил Кумар Эркин кураш [20]
2010 Неҳwал, СаинаСаина Неҳwал Бадминтон [21]
2011 Наранг, ГаганГаган Наранг Ўқ отиш (спорт) [22]
2012 # Кумар, ВижайВижай Кумар Ўқ отиш (спорт) [23]
2012 # Дутт, ЁгешwарЁгешwар Дутт Эркин кураш [23]
2013 Содҳи, РонжанРонжан Содҳи Ўқ отиш (спорт) [24]
2014 Но аwард [25]
2015 Мирза, СаниаСаниа Мирза Теннис [26]
2016 # Синдҳу, П. В.П. В. Синдҳу Бадминтон [27]
2016 # Кармакар, ДипаДипа Кармакар Гимнастика [27]
2016 # Раи, ЖитуЖиту Раи Ўқ отиш (спорт) [27]
2016 # Малик, СакшиСакши Малик Эркин кураш [27]
2017 # Жҳажҳариа, ДевендраДевендра Жҳажҳариа Паралимпия найза [28]
2017 # Сингҳ, СардараСардара Сингҳ Чим устида хоккей [28]
2018 # Чану, Саикҳом МирабаиСаикҳом Мирабаи Чану Оғир атлетика [29]
2018 # Коҳли, ВиратВират Коҳли Крикет [29]
2019 # Малик, ДеэпаДеэпа Малик Паралимпия (о'қ улоқтириш, найза улоқтириш, бошқалар) [30]
2019 # Пуниа, БажрангБажранг Пуниа Эркин кураш [30]
2020 # Шарма, РоҳитРоҳит Шарма Крикет [31]
2020 # Тҳангавелу, МарияппанМарияппан Тҳангавелу Паралимпия баландликка сакраш [31]
2020 # Батра, МаникаМаника Батра Стол тенниси [31]
2020 # Пҳогат, ВинешВинеш Пҳогат Эркин кураш [31]
2020 # Рампал, РаниРани Рампал Чим устида хоккей [31]
2021 # Чопра, НеэражНеэраж Чопра Енгил атлетика [31]
2021 # Даҳия, Рави КумарРави Кумар Даҳия Эркин кураш [31]
2021 # Боргоҳаин, ЛовлинаЛовлина Боргоҳаин Бокс [31]
2021 # Среэжеш, П. Р.П. Р. Среэжеш Чим устида хоккей [31]
2021 # Лекҳара, АваниАвани Лекҳара Паралимпия о'қ отиш [31]
2021 # Антил, СумитСумит Антил Параатлетика [31]
2021 # Бҳагат, ПрамодПрамод Бҳагат Пара-бадминтон [31]
2021 # Нагар, КришнаКришна Нагар Пара-бадминтон [31]
2021 # Нарwал, МанишМаниш Нарwал Паралимпия о'қ отиш [31]
2021 # Раж, МитҳалиМитҳали Раж Крикет [31]
2021 # Чҳетри, СунилСунил Чҳетри Футбол [31]
2021 # Сингҳ, МанпреэтМанпреэт Сингҳ Чим устида хоккей [31]

Манбалар

  1. ↑ „Счеме фор тҳе Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард“. Министрй оф Ёутҳ Аффаирс анд Спорц (23-феврал 2015-йил). 9-сентабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-май 2016-йил.
  2. ↑ „Дҳян Чанд Аwард: Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард ренамед Мажор Дҳян Чанд Кҳел Ратна Аwард | Индиа Неwс — Тимес оф Индиа“ (эн). Тҳе Тимес оф Индиа (6-ауг 2021-йил). Қаралди: 2021-йил 6-август.
  3. ↑ „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард Ренамед Афтер Ҳоcкей Греат Дҳян Чанд“. НДТВ.cом. Қаралди: 2021-йил 6-август.
  4. ↑ „ПМ ренамес Ражив Гандҳи Кҳел Ратна аwард афтер Дҳян Чанд“ (эн). Тҳе Индиан Эхпресс (2021-йил 7-август). Қаралди: 2021-йил 11-август.
  5. ↑ „Саниа Мирза cонферред wитҳ Ражив Гандҳи Кҳел Ратна аwард“ (29-август 2015-йил). 1-октабр 2015-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-май 2016-йил.
  6. ↑ „Дисcовер ҳоcкей'с ансwер то Пеле“ (эн-ГБ) (2004-йил 26-феврал). Қаралди: 2021-йил 6-август.
  7. ↑ „Wҳй ис Висwанатҳан Ананд а чесс легенд?“. НДТВСпорц (22-ноябр 2013-йил). 2015-йил 17-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15-ноябр 2015-йил.
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwардс“. Спорц Аутҳоритй оф Индиа. 2016-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-апрел 2016-йил.
  9. ↑ 9,0 9,1 „Натионал Спорц Аwардс“. Ячтинг Ассоcиатион оф Индиа. 10-июн 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 17-апрел 2016-йил.
  10. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа. „Аржун Аwардс 1998 анноунcед Мс. Жётирмоеэ Сикдар гец Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард 1998–99“. Пресс-релиз.
  11. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2000-йил 30-август). „Аржуна Аwардс то бе пресентед томорроw“. Пресс-релиз.
  12. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2001-йил 29-сентябр). „Пресидент пресенц Ражив Гандҳи Кҳел Ратна, Аржуна анд Дроначаря Аwардс“. Пресс-релиз.
  13. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2002-йил 29-август). „Пресидент пресенц Ражив Гандҳи Кҳел Ратна, Аржуна анд Дроначаря Аwардс“. Пресс-релиз.
  14. ↑ 14,0 14,1 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2003-йил 29-август). „Аржуна Аwардс, Ражив Гандҳи Кҳел Ратна, Дҳян Чанд анд Дроначаря Аwардс гивен аwай“. Пресс-релиз.
  15. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2004-йил 21-сентябр). „Пресидент гивес аwай Аржуна Аwардс анд Дроначаря Аwардс“. Пресс-релиз.
  16. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2005-йил 29-август). „Пресидент гивес аwай Аржуна Аwардс анд Дроначаря Аwардс“. Пресс-релиз.
  17. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2006-йил 23-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна аwард, 2005, Аржуна аwардс 2005, Дҳян Чанд аwардс, 2006 анд Дроначаря аwардс фор тҳе еар 2005 Анноунcед“. Пресс-релиз.
  18. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2007-йил 29-август). „Пресидент гивес аwай Аржуна Аwардс анд Дроначаря Аwардс“. Пресс-релиз.
  19. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2008-йил 19-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна & Аржуна Аwардс анноунcед“. Пресс-релиз.
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2009-йил 29-июл). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна, Аржуна Аwардс анд отҳер Спорц Аwардс Анноунcед“. Пресс-релиз.
  21. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2010-йил 8-ноябр). „Спорц Министер Гивес аwай Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард то Саина Неҳwал“. Пресс-релиз.
  22. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2011-йил 18-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна, Аржуна Аwардс анд отҳер Спорц Аwардс Анноунcед“. Пресс-релиз.
  23. ↑ 23,0 23,1 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2012-йил 19-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард анд Аржуна Аwардс Анноунcед“. Пресс-релиз.
  24. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2013-йил 22-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна анд Аржуна Аwардс“. Пресс-релиз.
  25. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2014-йил 21-август). „Натионал Спорц Аwардс 2014“. Пресс-релиз.
  26. ↑ Пресс Информатион Буреау, Индиа (2015-йил 14-август). „Ражив Гандҳи Кҳел Ратна 2015 анд Аржуна Аwардс 2015“. Пресс-релиз.
  27. ↑ 27,0 27,1 27,2 27,3 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2016-йил 22-август). „Натионал Спорц Аwардс 2016“. Пресс-релиз.
  28. ↑ 28,0 28,1 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2017-йил 22-август). „Натионал Спорц Аwардс 2017“. Пресс-релиз.
  29. ↑ 29,0 29,1 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2018-йил 20-сентябр). „Натионал Спорц Аwардс 2018 анноунcед; Мирабаи Чану анд Вират Коҳли то гет Ражив Гандҳи Кҳел Ратна“. Пресс-релиз.
  30. ↑ 30,0 30,1 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2019-йил 20-август). „Натионал Спорц Аwардс - 2019 анноунcед Бажранг Пуниа анд Деэпа Малик то гет Ражив Гандҳи Кҳел Ратна Аwард“. Пресс-релиз.
  31. ↑ 31,00 31,01 31,02 31,03 31,04 31,05 31,06 31,07 31,08 31,09 31,10 31,11 31,12 31,13 31,14 31,15 31,16 Пресс Информатион Буреау, Индиа (2020-йил 21-август). „Натионал Спорц Аwардс 2020 анноунcед – Роҳит Шарма, Марияппан Т., Маник Батра, Мс Винеш анд Мс Рани баг тҳе Кҳел Ратна“. Пресс-релиз.

Ҳаволалар