Kiberpsixologiya
Киберпсихология (Интернет психологияси; киберпсихологияси, Интернет психологияси) — психологиянинг интернет тармоғида одамлар томонидан ижтимоий хизматлардан фойдаланиш турлари, усуллари ва тамойилларини ўрганиш методологияси, назарияси ва амалиётини бирлаштирган[1] ва жавобгар бўлган бўлими[2], бу ерда ижтимоий хизматлар нафақат ижтимоий тармоқлар, балки Интернетдаги ҳар қандай алоқа воситалари, Интернет-форумлар ва суҳбатлардан тортиб, мессенжерлар ва ММОРПГ ларгача тушунилади (пастга қаранг)."Кибермаданият"). Киберпсихология медиа назарияси, информатика, алоқа фанлари ва бошқа илмий фанлар билан чамбарчас бог'лиқ. Психология соҳаларидан медиа психологиясига яқин туради.
Тарихи
Киберпсихологиянинг келиб чиқишини "Компютер воситачилигидаги алоқа" тадқиқотида ко'риш мумкин. Ушбу соҳадаги биринчи ишлар социологияга қаратилган бо'либ, улар янги технологияларнинг кичик гуруҳлардаги мулоқотга та'сирини о'рганиб чиқдилар ва ушбу соҳадаги ко'плаб асосий ишлар, масалан, Тҳе Нетwорк Натион (Тармоқ миллати) Мюррей Туроффнинг компютер орқали инсон алоқаси ва Роксан Хилцнинг Старр психолог ёки социолог бо'лмаган, аммо бошқа билим соҳалари мутахассислари томонидан ёзилган. Тахминан бир вақтнинг о'зида бу соҳада биринчи совет тадқиқотлари пайдо бо'ла бошлади. Улар орасида психологларнинг илк асарлари А.Э.Воискунский, О.К. Тихомирова, И.Г.Белавина психолингвистика, сун'ий интеллект, компютерларнинг инсон хатти-ҳаракатларига та'сири, алоқа муаммоларига баг'ишланган.
"Киберпсихология" атамасининг о'зи кейинроқ пайдо бо'лган ва илмий фантастика томонидан оммалаштирилган кибермакон г'оясига қо'йилган - бутунлай компютер дастурлари воситасида виртуал муҳит. Интернет ва янги оммавий ахборот воситаларининг тарқалиши билан одамлар Интернет психологияси ҳақида гапира бошладилар. А учун. Э. Воискунский ушбу атамаларнинг ҳақиқий синонимияси г'ояси билан ажралиб туради, ба'зи тадқиқотчилар уларни ажратишни таклиф қилишади[3].
Замонавий киберпсихологиянинг машҳур тадқиқот ё'налишлари орасида тармоқ идентификатори, Интернет алоқаси хусусиятларини о'рганишни ажратиб ко'рсатиш мумкин. Психологик амалиётда улар Интернетга қарамлик муаммолари билан ишлашади, ФоМО, ижтимоий тармоқларнинг инсон ҳолатига салбий та'сири.
Замонавий киберпсихологик тадқиқотлар психология фанида мураккаб: улар, масалан:
- ёш психологияси (эрта иқтидорлилик ва компютер ва Интернетдан фойдаланишда ёшнинг о'зига хослиги),
- ижтимоий психология (компютер ва Интернет воситасида мулоқот ва гуруҳ фаолияти),
- клиник психология (я'ни. н. компютердан фойдаланишда ташвиш, хулқ-атворга мойиллик ёки Интернетга қарамлик, қо'рқув ва фобияларни даволаш учун виртуал ҳақиқат тизимларидан фойдаланиш),
- педагогик психология (компютерлар орқали гуруҳли ва индивидуал та'лим, масофавий та'лим, о'йинга асосланган та'лим дастурлари),
- ташкилий психология (ахборот технологияларидан фойдаланиш шароитида бандликнинг янги шакллари ва ташкилий хатти-ҳаракатларнинг о'зига хос хусусиятлари),
- дифференсиал психология (то'г'ридан-то'г'ри ва Интернет воситасида мулоқот шароитида шахс турларини таққослаш),
- когнитив психология (WWW ма'лумотлар блокларини идрок этиш хусусиятларини о'рганиш, диққатни тақсимлаш, ишлайдиган "ташқи" хотира),
- алоқа психологияси ва психолингвистика (синхрон ва асинхрон алоқа, полилог шаклида мулоқот, мобил алоқанинг нутқ хусусиятлари) ва бошқалар[4].
Интернет та'сири
интернетга қарамлик
Асосий мақола: Интернетга қарамлик
Интернетга қарамлик Интернетдан фойдаланишга бо'лган обсесиф истак ва ундан ортиқча фойдаланишни англатади. Бироқ, ко'плаб тадқиқотчилар гиёҳвандлик Интернет билан эмас, балки ундан фойдаланишнинг ма'лум усуллари билан бог'лиқлигини та'кидлашади. Интернетга қарамликни о'зига хос патологикга бо'лиш таклифлари мавжуд бо'либ, унда бошқа шакллардаги ог'риқли бог'ланиш тармоқдан ташқарида давом этиши мумкин (масалан, тармоқ қимор о'йинлари) ва умумий патологик, одатда ижтимоий тармоқлардан ортиқча фойдаланиш билан бог'лиқ. тармоқлар.
Депрессия
Асосий мақола: Депрессия
Депрессиянинг пайдо бо'лиши ко'пинча ижтимоий тармоқлардан фаол фойдаланиш билан бог'лиқ. Мичиган университети томонидан олиб борилган тадқиқот Фаcебоок -да о'тказган вақт ва фойдаланувчининг фаровонлигининг ёмонлашуви о'ртасидаги бог'лиқликни аниқлади ва бу ижтимоий тармоқлардан фойдаланишнинг ҳар қандай миқдорига тегишли[5]. Бошқа тадқиқотчиларнинг та'кидлашича, бундай тадқиқот ҳақиқатан ҳам аниқ бо'лиши учун одамларнинг о'зига хос фаолияти уларнинг психо-эмоционал ҳолатига та'сирини о'рганиш керак[6].
овқатланиш бузилишлари
2011-йилда Хайфа университетида ўтказилган тадқиқот шуни кўрсатдики, ўсмир қизлар Фаcебоокда қанча кўп вақт ўтказса, уларда овқатланиш бузилиши ва тана қиёфасидан нафратланиш эҳтимоли шунчалик юқори бўлади[7]. Шунга о'хшаш натижалар Флорида штати университети[8] тадқиқотчилари томонидан каттароқ аудиторияда олинган. Ижтимоий тармоқдаги 20 дақиқа ҳам суб'эктларнинг ортиқча вазн ҳақида ташвишлана бошлашлари учун этарли эди.
ижобий та'сир
Австралиялик тадқиқотчилар Фаcебоок-дан фойдаланиш инсоннинг ижтимоий алоқадорлик туйг'усини, депрессия ва ташвиш хавфини камайтирадиган, ҳаётдан ко'проқ қониқиш ва бошқа Фаcебоок фойдаланувчилари билан бог'лиқ ижтимоий бог'лиқлик ҳиссини камайтирадиган онлайн муҳитга тегишлилигини ошириши мумкинлигини аниқладилар. офлайн муҳит билан ижтимоий алоқа ҳиссиётларидан фарқ қилади. Шундай қилиб, Фаcебоок алоқалар о'рнатиладиган ва қо'ллаб-қувватланадиган махсус ижтимоий медиа, инсон ҳолатига ижобий та'сир ко'рсатадиган муқобил алоқа воситаси сифатида фаолият ко'рсатиши мумкин.
Хелсинки университети олимлари томонидан олиб борилган тадқиқот шуни ко'рсатдики, садизмга мойил бо'лган шахсларнинг онлайн хатти-ҳаракатлари уларнинг офлайн хатти-ҳаракатларидан фарқ қилади. Хусусан, Интернетда улар ахлоқий нуқтаи назардан ижобий баҳоланган ҳаракатларни амалга оширишга тайёр.
Эслатмалар
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ {{{заглавие}}}.
- ↑ „Войскунский А.Е. Киберпсихология как раздел психологической науки и практики | CЙБЕРПСЙ“ (русча). CЙБЕРПСЙ (3-октабр 2017-йил). 21-май 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-май 2018-йил.
- ↑ „Фаcебоок Cаусе Депрессион Неw Студй Сайс“. Либертй Воиэ. 15-июн 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2014-йил.
- ↑ „Фаcебоок Усе Бад Фор Селф-Эстеэм Но Маттер Wҳй Ёу Лог Он“. Университйҳералд. 14-июл 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10-июн 2014-йил.
- ↑ „Фаcебоок усерс море проне то девелопинг эатинг дисордерс, студй финдс“. 3-феврал 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-декабр 2016-йил.
- ↑ „Ҳунгрй фор ликес: Фаcебоок усе линкед то эатинг дисордер линкс“. 30-сентабр 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 24-декабр 2016-йил.