Ziyosfera

Kien Giang

Киэн Гианг - жанубий Ветнам, Меконг делтасида жойлашган қирг'оқ провинсияси ҳисобланади.[1][2]

Ҳозирги вақтдаги Киэн Гиангнинг ко'плаб қисми Рач Гиа шаҳрини ва бутун собиқ Ха Тиэн провинсиясини о'з ичига олади. Бу жануби-г'арбий минтақадаги энг йирик вилоят ва жанубдаги иккинчи йирик провинсия ( Бин Пҳуок провинсиясидан кейин) ҳисобланади. Аммо, Нгуен сулоласи даврида ҳозирги Киэн Гианг провинсиясининг бутун ҳудуди Ха Тиэн провинсиясига тегишли эди. Ҳозирги вилоят маркази - Рач Гиа шаҳри, Cан Тҳодан тахминан 120 км дақиқа ва Ҳо Ши Мин шаҳри тахминан 250 км дақиқа узоқликда жойлашган. Вилоят Меконг делтасининг асосий иқтисодий минтақасидадир.

2018 йилга келиб Киэн Гианг Ветнамнинг аҳоли сони бўйича 11-ўринда, ЯИМ бўйича 19- ўринда, аҳоли жон бошига ЯИМ бўйича 31- ўринда, ўсиш суръати бўйича 39- ўринда эди. ЯИМ бошлиғи. 1,723,067 аҳоли[3] билан ЯИМ 101,887,58 миллиард ВНД (4,4 миллиард доллар эквиваленти) га етди, аҳоли жон бошига ЯИМ 58,13 миллион ВНДга (2,527 АҚШ доллари эквивалентида) етди, о'сиш сур'ати ЯИМ о'сиши 2025 фоизни ташкил этмоқда.[4]

География

Географик жойлашуви

Киэн Гианг ҳудудининг сун'ий ё'лдошдан тасвири
Ҳа Тиэн халқаро чегара дарвозаси

Киэн Гианг Ветнамнинг жануби-г'арбий қисмида жойлашган бо'либ, унинг ҳудуди материк ва оролларни о'з ичига олади. Материк 9°23'50 - 10°32'30 Шимолий кенглик ва 104°26'40 - 105°32'40 Шарқий узунликдаги координаталарда жойлашган.

Киэн Гианг вилояти географик жойлашувига эга:

  • Шимоли Камбоджанинг Кампот провинсияси билан чегарадош, чегара чизиг'и узунлиги 56,8 км
  • Жанубда у Ка Мау провинсияси билан чегарадош
  • Г'арбий Таиланд ко'рфази билан 200 км қирг'оқ чизиг'и билан чегарадош.
  • Шарқ Ан Гианг провинсияси, Ҳау Гианг провинсияси, Бак Лиэу провинсияси ва Cан Тҳо шаҳри билан чегарадош.

Таиланд ко'рфазида жойлашган оролларнинг бир қисми 100 дан ортиқ йирик ва кичик оролларни о'з ичига олади, улардан энг йириги Пҳу Қуок ороли ва энг узог`и Тҳо Чу архипелаги бо'либ, 5 та архипелагга то'планган, хусусан Ҳа Тиэн (Қароқчи) архипелагидир . Ба Луа . архипелаги, Ан Тҳои архипелаги, Нам Ду архипелаги ва Тҳо Чу архипелаги .

Шимолий қутб Тан Хан Хоа коммунаси, Гианг Тҳан туманида жойлашган.

Жанубий қутб Вин Пҳонг коммунаси, Винтҳуан туманида жойлашган.

Г'арбда Мй Дуc палатасида, Ха Тиэн шаҳрида

Вилоят маркази - Рач Гиа шаҳри, Хошимин шаҳридан 250 км г'арбда. Киэн Гианг шимолда Камбоджа билан 54 км узунликдаги чегара билан чегарадош. Г'арбдаги Таиланд ко'рфази 200 км дан ортиқ узунликдаги қирг'оққа эга. Бундан ташқари, Киэн Гиангда 100 дан ортиқ йирик ва кичик ороллар мавжуд.

Киэн Гианг Ветнамнинг жануби-г'арбий қирг'ог'ида жойлашган бо'либ, ХВИИ асрда губернатор Мак Cуу томонидан о'рганилган эски Ха Тиэн шаҳрининг еридир . ХВИИИ асрнинг бошларида Маc Cуу Лорд Нгуен томонидан уюштирилган. Қирол Мин Манг Ха Тиэн даврида Нам кйнинг олтита вилоятидан бири эди. 1975 йилдан со`нг Киэн Гианг вилояти бугунги кунгача ташкил этилган.[5]

Киэн Гианг Меконг делтасидаги энг машҳур маданий ва сайёҳлик жой сифатида кенг танилган. О'тмишда Киэн Гиангнинг го'зал манзараси " Ҳа Тиэн кросс ко'рфази " орқали мақтовларга сазовор бо'лган. Бугунги кунгача Киэн Гианг ко'пчилик томонидан Ҳон Пҳу Ту (бузилган Пҳу ороли, Хон Ту) ва Пҳу Қуоc ороли каби машҳур сайёҳлик жойлари орқали танилган. Бундан ташқари, Киэн Гианг ҳам балиқчиликда улкан ресурсларга эга иқтисодий салоҳиятга эга. Киэн Гианг провинциясининг маркази - Рач Гиа шаҳри, Меконг делтасидаги иккита қирг'оқ шаҳарларидан бири (Ҳа Тиэн ва Рач Гиа).

Киэн Гианг Таиланд ко'рфазида, Камбоджа, Таиланд, Малайзия ва Сингапур каби Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларига яқин жойлашган муҳим стратегик жойлашувга эга бо`либ.Шунинг учун Киэн Гианг кенгайиш учун жуда ко'п қулай шарт-шароитларга эга.минтақадаги давлатлар билан иқтисодий алмашинувлар ва шу билан бирга жануби-ғарбий вилоятларни ташқи ҳаёт билан боғловчи кўприк ро`лини ўйнайди[6] .

Табиий ҳолат

Ҳон Датдаги катта майдон
Пҳу Қуоcдаги Сан-пляж

Киэн Гиангда текисликлар, тог'лар, о'рмонлар ва оролларгача бо'лган барча турдаги релефлар мавжуд бо`либ. Унда материкга нисбатан текис релефга эга бо'либ, аста-секин шимоли-шарқдан жануби-г'арбга пасайиб боради. Кенглиги пастлиги ва денгизга яқинлиги туфайли Киэн Гианг тропик муссон иқлимига эга, бутун йил давомида иссиқ ва нам, ойлик ўртача ҳарорати 27 – 27,5 0 C. Киэн Гианг то'г'ридан-то'г'ри бо'ронлардан та'сирланмайди, лекин ёмг'ирли сувнинг катта қисмини, айниқса ёмг'ирли мавсумнинг охирида. Ёмг'ирли мавсум апрел ойидан ноябргача, қуруқ мавсум декабр ойидан кейинги йилнинг мартигача бошланади. Йиллик ўртача ёғин миқдори 1600-2000мм га яқин, ички ва 2400 - 2800мм Пҳу Қуок оролида[7] . Киэн Гианг иқлими жуда кам табиий офатлар, совуқ, то'г'ридан-то'г'ри бо'ронлар, ёруг'лик ва иссиқлик ко'п, шунинг учун ко'плаб экинлар ва чорвачилик о'сиши учун жуда қулай ҳисобланади .

Киэн Гианг 4 та асосий қуруқликка эга: Хау дарёсининг г'арбий қисмидаги ҳудуд, Узоқ Хуен то'ртбурчагининг текислиги, Ка Мау ярим оролидаги шо'рланган ҳудуд ва Пҳу Қуок ва Киэн Хайдаги тепаликлар ва ороллар. Шундан қишлоқ хўжалигига мўлжалланган ерлар табиий майдоннинг 64,2 фоизини, ўрмон ерлари 122,8 минг га, ихтисослаштирилган ерлар 35,4 минг га, турар-жой ерлари 10,1 минг гектарни ташкил этади. Бундан ташқари, вилоятда 70 минг гектардан ортиқ лалми ерлар ва беқарор ишлаб чиқариш 25 минг гектардан ортиқ аралаш бог'лар мавжуд. Киэн Гиангдаги о'рмонлар кам, асосан ҳимоя о'рмонлари[6] . Киэн Гианг нисбатан катта минерал салоҳиятга эга бо'лган вилоят бо'лса-да, у қидирув ва тадқиқот даражасида бо'лса-да, дастлаб 152 руда майдони ва 23 бошқа фойдали қазилма конлари аниқланган. Вилоятнинг оҳактош заҳиралари ҳозирда 440 миллион тоннани ташкил этади, 342 миллион тоннани ишлатишга қодир, шундан саноатда фойдаланиш захираси 235 миллион тоннани ташкил этади, 40 йил давомида йилига 4,6 миллион тонна клинкер ишлаб чиқариш учун етарли хом ашё. 150 миллион тоннага баҳоланган торф[6] .

Киэн Гиангнинг қишлоқ хо'жалиги ҳо'л шоли етиштиришдир . Экин ерлари жамланмаган, лекин унинг катта қисми туман марказларининг чекка ҳудудларида жойлашган. 61-сонли миллий автомагистралда Гионг Риэнг туманининг чеккасида шоли етиштириш майдони мавжуд, бундан ташқари, кичик қишлоқларда жойлашган оилаларнинг деҳқончилик ерлари ҳам мавжуд. Ҳо'л гуруч етиштириш билан кесишган экинлар ва ҳиндистон ёнг'ог'и ва ананас каби юқори саноат қийматига эга бо'лган ба'зи дарахтлар. . .

Киэн Гианг - балиқчилик саноати ривожланган вилоят. 200 км дан ортиқ қирг'оқ чизиг'и , денгиз майдони 63000 км²га яқин, Киэн Гианг денгиз иқтисодий ривожланиши учун жуда бой салоҳиятга эга. Бу провинсия Меконг делтасидаги бошқа ко'плаб провинсияларга нисбатан аниқ устунликка эга бо'лган ҳудуддир. Пҳу Қуоc балиқ соуси нафақат миллий, балки халқаро миқёсда машҳур балиқ соусидир.

Тарих

Мустақил Нгуен сулоласи даврида Ҳа Тиэн вилояти

1757 йилда Киэн Гианг Мак Тҳиэн Тич томонидан асос солинган Тран Ха Тиэннинг Рач Гиа ҳудудида дин сифатида танилган. 1808 йилда Киэн Гианг дини Киэн Гианг туманига о'згартирилди. 1832 йилда қирол Мин Манг Ха Тиэн провинсиясини (жанубий вилоятлардан бири), шу жумладан битта ҳукуматни, Қуан Биэнни (ан Бен ҳукумати номидан о'згартирилган) 8 та туманда ҳукмронлик қилиш учун тузди: Ҳа Чау (Ҳа Тиэн тумани номи о'згартирилди). ), Лонг Сюен ( кейинчалик Cа Мау ) ва Киэн Гианг (кейинроқ Рач Гиа вилояти ), Саи Мат, Линҳ Қуйнҳ, Чау Сум (эҳтимол Чҳук, балки этти тог' ), Cан Вот, Вунг Тҳом. Қирол Ту Дук ҳукмронлиги даврида франсузлар Ха Тянни босиб олгунча (1847-1867) Ха Тиэн провинсияси 3 та туман: Ха Чау, Киэн Гианг ва Лонг Сюендан иборат 1 ҳукуматдан (Бен ҳукумати) иборат бо`лган. Қуанг Биэн ҳукуматига қарашли собиқ туманлар (Кан Бот ланд ( Кампот ), Вунг Том) Камбоджага қайтган.

  • Ха Чау тумани илгари Ха Тиэн номи билан танилган бўлиб, 5 та кантондан (Ҳа Нхуан жами, Нҳуан Дук кантони, Ха Тҳан кантони, Тҳанҳ Ди жами, Пҳу Қуок кантони[8] ) 63 қишлоқ ва коммунадан иборат бўлиб, Ғарбий денгиз билан чегарадош. Г'арбий ва Жанубий Ветнам.Киэн Гианг тумани (Рач Гиа), шарқда Ҳа Ам тумани, Ан Гианг провинсияси,[9] Камбоджа билан чегарадош. Ҳа Чау тумани эрлари (Ха Тҳанҳ, Тҳанҳ Ди кантонларининг бир қисми) ҳозир Киэн Гианг провинсиясининг шимолий туманлари ва шаҳарларининг бир қисмидир: Ха Тиэн, Киэн Луонг, Ҳон Дат, Гианг Тҳанҳ ва (эҳтимол кантонларнинг бир қисми) Ҳа Нҳуан, Нҳуан Дуc) ҳозирги Камбоджанинг чегарадош қисмидир: ( Бантеай Меас, Кампот провинсиясининг Кампонг Трач туманларида), Такео провинсиясининг Кири Вонг тумани ва Кеп шаҳри.
  • Киэн Гианг тумани илгари Рач Гиа ( Маc Cуу томонидан кенгайтирилган), шу жумладан 4 кантон (Киэн Динҳ, Гианг Нинҳ, Киэн Хао, Тҳанҳ Гианг) 66 қишлоқ ва коммуналарга эга бо'либ, Г'арбий денгиз билан (Тат Ле тог'и орқали) г'арбда чегарадош. Жануби Лонг Сюен туманининг о'рмон майдони билан, шарқдан Пҳон Пҳу тумани, Ан Гианг провинсияси, Шимоли Ҳа Чау тумани билан[9] . Киэн Гианг тумани эрлари энди Рач Гиа шаҳри ва Киэн Гианг провинсиясининг жанубий туманлари таркибига кириши мумкин.
  • Лонг Хуен тумани илгари Cа Мау (Маc Cуу томонидан кенгайтирилган), шу жумладан 2 кантон (Лонг Тҳуй ва Қуанг Хуен[10] ) 55 қишлоқ ва коммуналарга эга бо'либ, г'арбда Г'арбий денгиз билан чегарадош (Бач Тҳач тог'и (Да) орқали) эди. Баc))., жануби (Оа дарвозасигача ( Ганҳ Ҳао )) Шарқий денгиз билан, шарқда Пҳонг Тҳинҳ тумани, Ан Гианг провинсияси, шимолда Киэн Гианг туманининг о'рмон майдони билан чегарадош[9] . Лонг Хуен тумани эрлари энди Ка Мау ва Баc Лиэу провинсияларининг бир қисми бо'лиши мумкин, аммо Ан Гианг провинсиясининг Лонг Хуен шаҳрини ҳам о'з ичига олиши мумкин, чунки Даи Нам Нҳат Тҳонг Чи (миллий версия) даги изоҳга ко'ра : Франсия мустамлакаси даврида Ха Тиэн вилояти 4 провинсияга бўлинган: Франсия қўл остидаги Ҳа Тиэн провинсияси (собиқ Ха Чау тумани эрлари), Рач Гиа провинсияси (собиқ Киэн Гианг тумани), Лонг Сюен провинсияси ( собиқ Лонг Сюен тумани ), Баc провинсияси Лиэу (шунингдек, Лонг Хуен туманининг эрлари) (эҳтимол, бу мантрани Ан Хуен вилояти, я'ни бугунги кунда Cа Мау деб хато қилгандир).

Нгуен сулоласининг Миллий тарихидан Даи Нам Нҳат Тҳонг Чининг ёзишича, қирол Ту Дук даврида Ха Тиэн провинсиясининг контурлари қуйидагича бо`лган: “ ...Шарқдан Ғарб бир-биридан 37 миля, жанубдан шимолдан. Бир-биридан 25 миля, шарқ-г'арб бир-биридан анча узоқда. Ан Гианг провинсияси Ҳа Дуонг туманининг чегараси (35 миля), г'арбдан денгизга (2 миля), жануби Сузҳоу тог'идан денгизга (5 миля) о'тади. шимолдан Камбоджа чегарасигача (25 миля), шарқий жанубдан Пҳонг Тҳинҳ тумани чегарасигача, Ан Гианг провинсияси (150 миля), жануби-г'арбдан денгизга (тахминан 1 миля), шимоли-шарқдан Камбоджа чегарасигача ( 25 миля), шимоли-г'арбий Бач О тог'идан денгизга (20 миля) о'тади. Вилоят пойтахтидан шарққа Кинхга 1325 миля ё'л . . . "

Шундай қилиб, Нгуен сулоласининг Ха Тиэн вилояти Таиланд ко'рфази бо'йлаб (Г'арбий денгиз), Ка Маудан Ха Тиэнгача, ба'зан Кампот провинсияси ва Камбоджанинг Сихануквил шаҳри (Компонг Сом)гача чо'зилган, шарқда Камбоджа билан чегарадош. Нгуен сулоласининг Гианг вилояти, Шимоли-г'арбий, Шимоли ва Шимоли-Шарқий Камбоджага туташган.

"Ветнам мамлакати авлодлар бо'йлаб" китобида, Ха Тиэн шаҳрининг жойларини ҳисобга олган ҳолда, Дао Дуй Анҳ шундай ёзади: ". . . Биз аллақачон биламизки, Вунг Тҳом, Cан Фоам, Саи Мат - Ха Тиэн штаб-квартирасидан Саи Митгача бо'лган ер участкаси. Бу Камбоджанинг жануби-г'арбий соҳилидаги ер чизиг'и. Чан Сумга келсак, Нҳат Тҳонг Чи (Ан Гианг) нусхаси Ҳа Ам туманининг жанубидаги тог'дир, жанубдаги Винҳ Те дарёси қирг'ог'идан 10 миля узоқликда. Ҳа Ам тумани - Вин Те дарёсининг шимолидаги туман, шунинг учун Ҳа Дуонг тумани жанубий туман (дарёнинг ижобий томони) деб аталади. Балки Чан Сум ерлари Кампот провинсиясининг Соc Сум ерларидир. Линҳ Қуйнҳга келсак, Нҳат Тҳонг Чининг ёзишича, Ха Чау туманидаги Линҳ Қуйнҳ тог'и 120 мил узоқликда ва Гианг Тҳанҳ дарёсидан шимолда жойлашган, бу дарё Линҳ Қуйнҳ тог'идан иккита манбага эга. Линҳ Қуйнҳ Камбоджанинг Кампот вилоятидаги Линҳ Қуйнҳ манзилини англатади. (Буни ко'риб, Нгуен сулоласидаги Вунг Том, Cан Фоам, Чан Сум, Саи Мат ва Линҳ Қуйнҳнинг бешта палаталари ҳам Ха Чау тумани, Ха Тиэн вилояти ва Ҳа Ам тумани, Ан Гианг ерлари бо'лганлигини ко'ришингиз мумкин. провинсияси, Ту Дук Нгуен сулоласи ҳукмронлигигача. Камбоджага эндигина қайтди).[11]

1867 йил 15 июндан бошлаб франсуз мустамлакачилари Киэн Гианг инспекциясини туздилар. 1967 йил 16 августда ном Киэн Гианг округи , Рач Гиа провинсиясига о'згартирилди.

Ҳон Дои - Пҳу Қуокда қорақо'тирларни этиштириш.
Шаҳардаги денгиз босқинлари. Рач Гиа, Киэн Гианг

Саёҳат

  • Киэн Гианг қирг'оқ ва орол биосфера резервати ЮНЕСКО томонидан жаҳон биосфера резервати сифатида тан олинган. Киэн Гианг биосфера қо'риқхонаси бой, хилма-хил ва ноёб ландшафт ва экотизимни о'з ичига олади, масалан, сув-ботқоқли эрлардаги Мелалеуcа о'рмонлари, қояли тог'лардаги о'рмонлар, одатий денгиз о'тлари о'садиган денгиз экотизимлари. Денгиз сигирлари каби ноёб ҳайвонлар. Киэн Гианг биосфера қо'риқхонаси Пҳу Қуоc, Ан Минҳ, Винҳ Тҳуан, Киэн Луонг ва Киэн Хаи ҳудудини қамраб олади, учта асосий ҳудуд У Мин Тҳуонг миллий бог'ига, Пҳу Қуок миллий бог'ига ва Киэн Луонг - Киэн қирг'оқ ҳимояси о'рмонига тегишли. .
  • Машҳур Пҳу Ту ороли билан Ҳанг Пагода (Киэн Луонг) манзараси. 2006 йил август ойида Пҳу Ту оролининг бир томони (Пҳу ороли) денгизга ташланди. Дастлабки сабаб шамол, то'лқинлар ва денгиз сувининг табиий та'сиридан келиб чиққанлиги аниқланган. Айни дамда маҳаллий ҳокимият вакиллари қандай қилиб қайта тиклашни муҳокама қилиш учун йиғилишмоқда.
  • Тҳач Донг: Камбоджа чегарасидан 3 дақиқадан камроқ км қарг'а учар экан, узоқдан эски инглиз отлиқ аскарининг шляпасига о'хшайди. Эрозияга учраган оҳактошдан ҳосил бо'лган Тҳач Донгнинг ички қисми ташриф буюрувчиларга пагодага ташриф буюриши ва денгиз шабадаси томондаги чегарани томоша қилишлари учун этарлича кенгдир (шунингдек , Ҳа Тиэн хоч ко'рфазига қаранг).
  • Ветнамдаги энг катта орол бо'лган Пҳу Қуоc ороли ҳозирда унинг ёввойи ко'ринишини ёқтирадиганлар томонидан э'тиборга олинган марварид оролдир. Ҳозирги вақтда Пҳу Қуоc туризмининг о'сиш сур'ати о'тган йилга нисбатан 100% ёки ундан ко'проқ о'сиш билан энг юқори деб ҳисобланади.

Изоҳлар

  1. ↑ Қуйếт địнҳ сố 124/2004/ҚĐ-ТТг củа Чíнҳ пҳủ нгàй 08/07/2004 бан ҳàнҳ Данҳ мục вà мã сố các đơн вị ҳàнҳ чíнҳ Виệт Нам có đếн 30/6/2004. Тҳукй Луат Онлине, 2016. Труй cậп 11/04/2019.
  2. ↑ Тậп бảн đồ ҳàнҳ чíнҳ Виệт Нам. Нҳà хуấт бảн Тàи нгуйêн – Мôи трườнг вà Бảн đồ Виệт Нам. Ҳà Нộи, 2013.
  3. ↑ Кếт қуả тоàн бộ тổнг đиềу тра дâн сố вà нҳà ở нăм 2019, ấн бảн нăм 2020, транг 40
  4. ↑ „Тìнҳ ҳìнҳ кинҳ тế, хã ҳộи Киêн Гианг нăм 2018“. Cục Тҳốнг кê тỉнҳ Киêн Гианг. Қаралди: нгàй 12 тҳáнг 10 нăм 2019.[сайт ишламайди]
  5. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед ҳтхвии
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Тàи нгуйêн кҳоáнг сảн вà Тàи нгуйêн рừнг (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-11-23 санасида архивланган), Бộ Кế ҳоạч вà Đầу тư.
  7. ↑ Киêн Гианг có кҳí ҳậу нҳиệт đớи гиó мùа, нóнг ẩм қуанҳ нăм (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-11-23 санасида архивланган), Бộ Кế ҳоạч вà Đầу тư.
  8. ↑ „Мục лục địа чí địа бạ тỉнҳ Ҳà Тиêн.“. нгàй 22 тҳáнг 2 нăм 2014да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Đạи Нам нҳấт тҳốнг чí, қуйểн 26, тỉнҳ Ҳà Тиêн, транг 8.
  10. ↑ „Гиа Địнҳ тҳàнҳ тҳôнг чí, қуйểн 5, транг 4/24 бảн пдф.“. нгàй 20 тҳáнг 7 нăм 2013да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-феврал.
  11. ↑ Đấт нước Виệт Нам қуа các đờи, Đàо Дуй Анҳ, транг 238-239.

Ташқи манбалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Kien_Giang" dan olindi