Kiki Kogelnik
Кики Когелник (22-январ 1935-йил, Грац — 1-феврал 1997-йил, Вена) — австриялик рассом, ҳайкалтарош, график рассом. Австриянинг жанубида туғилган, Вена тасвирий санъат академиясида таҳсил олган ва 1961-йилда Ню-Ёркка кўчиб кетган. Когелник поп арт ҳаракатидан бўлганлигига қарамай, Австриянинг энг муҳим рассоми ҳисобланади.
| Кики Когелник | |
| Таваллуди | 22-январ 1935-йил Грац |
| Вафоти | 1-феврал 1997-йил (62 ёшда) Вена |
| Миллати | |
| Соҳаси | рассом |
| Таълими | Вена тасвирий санъат академияси |
| Оқим | поп-арт |
Ҳаёти ва ижоди: 1960-йиллар

Когелник ўз фаолиятини 1961-йилда Венадаги „Нäчст Ст. Степҳан“ галереясида аб стракт асарларни намойиш этишдан бошлаган. Ўша пайтда унга Париж мактабидан бўлган Серге Полиакофф таъсир кўрсатади, аммо кейинчалик Ню-Ёркда бўлган вақтида поп арт ҳаракати таъсрида ўзининг йўналишини топади. Когелник австриялик абстракт экспрессионист рассом Арнулф Раинер билан унаштирилганди.
Когелник яна бир америкалик абстракт экспрессионист рассом Сам Франcис билан яқин муносабатда бўлган бўлиб, у билан 1961-йилда Ню-Ёрк, Санта Моника, Калифорнияда бирга вақтини ўтказган. Когелник 1962-йилда Ню-Ёркка кўчиб ўтиб, бу ерда Рой Личтенстеин, Cлаэс Олденбург, Андй Wарҳол, Ларрй Риверс, Том Wесселманн, Жоан Митчелл, Роберт Раусченберг ва Жаспер Жоҳнс каби рассомлар қўшилган гуруҳга қўшилди.
1960-йилларнинг бошларида Когелник ўз расмларини яратиш учун дўстларининг ҳақиқий ўлчамдаги трафаретларидан фойдалана бошлади. 1965-йилда бу прототипли кесмалар винил илгичларга айланди.
Когелник 1966-йилда Лондонда бўлганида, унинг Ню-Ёркдаги студияси катта ёнғинга дучор бўлади. Когелник ёнғин олдидан эндигина кўчиб ўтган бўлса-да, унинг пастдаги қўшниси, америкалик рассом Алфред Лесли[1] ўзининг барча ижодий асарларини маҳрум бўлади. Ўша йили Когелник Лондонда радиолог-онколог доктор Жорж Шварцга турмушга чиқади, 1967-йилда ўғли Моно туғилади ва тез орада у Ню-Ёркка қайтиб келади. 1969-йилда Когелник Аполлон 11нинг ойга қўниши пайтида Венадаги „Галериэ Нäчст Ст. Степҳан“да „Ойнинг содир бўлиши“ асарини яратди[2].
1970-йиллар
1970-йилларда Когелник „Аёллар иши“ деб номланган, тижорат рекламасида тасвирланган аёл ролига ўз эътиборини қарата бошлайди. Феминистик масалаларни киноя, ҳазил ва салқин поп эстетикаси билан бирлаштириш Когелникнинг ўша даврдаги ижодига хос бўлган. 1974-йилда вақти-вақти билан керамика билан шуғуллана бошлайди.
1978-йилда Когелник Жим Cарролл ва бошқалар иштирок этган 16 ммли қора ва оқ рангли, қисқа метражли филмни ишлаб чиқарган ва филмга режиссёрлик қилган[3].
Ўлими ва мероси
Кики Когелник 1997-йил 1-февралда Вена шаҳрида саратон касаллигидан вафот этади. Уни Блайбургда дафн қилишади. Ўша йили Венадаги Öстерреичисче Галериэ Белведере музейи унинг асарларининг катта ретроспективини ўтказади. 1998-йилда Когелник вафотидан кейин Австриянинг санъат соҳасидаги энг юқори медали — Австриянинг „Фан ва санъат учун“ фахрий нишони билан тақдирланди. Олдинроқ Когелник 1995-йилда тасвирий санъат бўйича Вена шаҳри мукофотига сазовор бўлганди.
Рассом вафотидан кейин Вена ва Ню-Ёркда офислари бўлган Америка нотижорат ташкилоти Кики Когелник фонди тузилди[4]. Фонднинг вазифаси Кики Когелникнинг ижодий меросини ҳимоя қилиш, ҳужжатлаштириш, тадқиқ қилиш ва абадийлаштиришдан иборат. 2009-йилдан бошлаб фонд Ню-Ёркда санъат тарихини тадқиқ қилиш учун ташкил этилган Когелник асарлари маълумотлар базасини сақлаш ва кенгайтиришни давом эттирди ва Cаталогуэ раисоннé яратишди.
2003-йилда Австрия почтаси Когелникнинг „Пренез Ле Темпс д’Аимер“ (1973) картинаси акс эттирилган 55 евросентлик маркани чиқаради.
2015-йилда Когелник Тате Модернда бўлиб ўтган Тҳе Wорлд Гоэс Поп кўргазмасига киритилади. Кўргазма 2015-йил 17-сентябрдан 2016-йил 24-январгача давом этган[5].
Манбалар
- ↑ „Альфред Лесли“. 2021-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-апрел.
- ↑ „Моонҳаппенинг бй Кики Когелник он артнет (1969)“. 2021-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-апрел.
- ↑ „КИКИ КОГЕЛНИК“. 2021-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-апрел.
- ↑ „Кики Когелник Фоундатион“. 2021-йил 26-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-апрел.
- ↑ „ТҲЕ ЭЙ ЭХҲИБИТИОН ТҲЕ WОРЛД ГОЭС ПОП (17 СЕПТЕМБЕР 2015 — 24 ЖАНУАРЙ 2016)“. 2021-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 12-апрел.
Адабиётлар
- Биография (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-04-12 санасида архивланган) (ККФ)
- Кики Когелник / Дана Миллер. — Митчелл-Иннес ва Наш (2020-йил 11-феврал). — 76 бет. ИСБН 0998631280, ИСБН 978-0998631288
- Кики Когелник: Ички ҳаёт / Женни Соркин, Венди Вогел. — Хатже Канц (24.10.2017). — 120 бет. ИСБН 9783775743372