Kitob surat al-ard sahifasining manbasini koʻrish

{{Kitob bilgiqutisi
| nomi                 =  Kitob surat al-ard
| asl_nomi             =  Kitob surat al-ard
| tasvir               =  
| izoh                 = 
| asl_nomi             = 
| muallif              = [[Ibn Havqal]] 
| muharrir             =
| tarjimon             = [[Shamsiddin Kamoliddinov]]  
| bezovchi             =
| muqova_artist        =
| mamlakat             =  
| til                  = [[arab]]  
| seriya               =  
| janr                 =  
| nashriyot            =                 
| nashr_etilgan_sana   =  
| oʻzbek_nashr_sanasi  = [[2011-yil]]          
| betlar               =  
| mukofotlar           =
| avvalgisi            =               
| keyingisi            =                   
| isbn                 =  
| oclc                 = 
| veb-sayt             =
| izohlar              =
}}
'''Kitob surat al-ard''' (Yer surati kitobi) – geografik asar. Muallifi X asrda yashagan arab sayyohi va olimi [[Ibn Havqal|Ibn Havqaldir]]. Asar 977–978-yillarda [[Sitsiliya (viloyat)|Sitsiliyada]] yozilgan boʻlib, koʻplab xalqlar tarixiy geografiyasi bayon qilingan{{sfn|Ибн Ҳавқал|2011|p=4}}.
Asarda yerning tasnifi, iqlimi, mamlakatlar va shaharlar toʻgʻrisida maʼlumotlar keltirilgan.
943-yilda Ibn Havqal savdogar sifatida [[Ispaniya]], [[Sitsiliya (viloyat)|Sitsiliya]], [[Mesopotamiya]], [[Shimoliy Afrika]], [[Hindiston]], [[Eron]] kabi mamlakatlarga boradi. U [[Istaxriy]] bilan tanishadi va  asar yozishga kirishadi. Istaxriy „[[Kitob masolik ul-mamolik]]“ asaridagi xaritalarni qayta yozadi va toʻgʻirlab chiqadi, bir nechta xaritalarni kitobga ilova sifatida kiritadi{{sfn|Тўраев|2023|p=37}}.
Asarda [[Buxoro|Buxoroga]] oid boʻlgan maʼlumotlarni uchratish mumkin. Ibn Havqal asarida Buxorodagi 7 ta darvoza nomlarini sanab oʻtadi. U asarda Buxorodagi Xarqonrud, Shofirkom arigʻi, Baraxsha ([[Varaxsha]]), Quyi va Yuqori Farovuz, Nahr-i Romitan kabi joy nomlari va toponimlarini yozgan.
Ibn Xavqal asarida Istaxriy maʼlumotlaridan tashqari, [[Al-Jayhoniy|al-Jayhoniy]], [[Ibn Xurdadbeh]] kabi shaxslarning kitoblaridan foydalanadi{{sfn|Тўраев|2023|p=38}}.
1878-yilda asarning arabcha matni asosida [[De Gue]] tomonidan, 1938–1939-yillarda [[Kramers]] tomonidan nashr qilingan.
Asar 2011-yilda tarixchi olim [[Shamsiddin Kamoliddinov]] tomonidan ilmiy-izohli lugʻati bilan birgalikda [[Toshkent|Toshkentda]] oʻzbek tilida chop etilgan{{sfn|Тўраев|2023|p=38}}. Shamsiddin Kamoliddinov  Kramers tomonidan tayyorlangan tanqidiy matni asosida tarjima qilgan{{sfn|Ибн Ҳавқал|2011|p=8}}.
Ibn Havqalning ushbu asari ayrim parchalari rus tiliga tarjima qilingan. [[Volin]],  [[Garkavi]], [[Betger]] kabi olimlar oʻz tadqiqotlarida „Kitob surat al-ard“ asaridan foydalanishgan{{sfn|Ибн Ҳавқал|2011|p=7}}. Mazkur asarning H. Mamadaliyev tomonidan 2007-yil „Movarounnahr“ qismi oʻzbek tiliga tarjima qilingan ammo u nashr etilmay qolgan{{sfn|Ибн Ҳавқал|2011|p=8}}.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyotlar ==
* {{kitob manbasi|author= Тўраев Ҳ|title=Бухоро тарихи ёзма манбалари|date=2023|publisher= Durdona|location=Бухоро|pages=204||ref=Тўраев}}
* {{kitob manbasi|author= Ибн Ҳавқал|title= Китоб сурат ал-ард|date=2011|publisher= Ўзбекистон миллий энциклопедияси|location=Тошкент|pages=400||ref=Ибн Ҳавқал}}

[[Turkum:Tarixiy asarlar]]