Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Klemens Lortet

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Клеменс Лортет
Таваллуди 17-сентябр 1772-йил
Франсия
Вафоти 15-апрел 1835-йил(1835-04-15)
(62 ёшда)
Оуллинс қабристони
Фуқаролиги Франсия
Касби Ботаники, табиацҳунос
Турмуш ўртоғи Жан-Пер Лортет (1756-1823)
Болалари Пер Лортет (1792-1868), Луи Лортет (1836-1909)
Отаси Пер Ричард (1741-1815)
Онаси Жан Гондрет (1750-1826)

Клеменс Лортет (1772-йил 17-сентябр– 1835-йил 15-апрел) — франсуз ботаниги ва табиацҳуноси. У 1823-йилда Париж Линней жамиятининг а’золигига қабул қилинган ва Лион шаҳридаги Линней ботаниклар жамиятига асос солади, Клеменс бу жамиятни машҳур ботаник Жованни Балбис билан биргаликда ташкил қилган[1].

Ҳаёти ва фаолияти

Клеменс Лортет ипак бўёвчиси Пер Ричард (1741-1815) ва Жанна Гондрет (1750-1826)нинг қизи эди. У отаси сабабли илм-фанга ёшлигиданоқ қизиқиш билдирган ва ботаника ҳамда табиацҳунослик фанларига меҳр қо'йган. 1791-йилда Клеменс Жан-Пер Лортетга турмушга чиқди ва уларнинг Пер Лортет исмли ўғли дунёга келди[2].

Лионнинг 1793-йилги қамали даврида ёш ўғли Пер ҳали чақалоқ бўлган вақтда Клеменс ўз ҳаётини хавф остига қўйиб, ҳар икки томон ярадорларига, я’ни қироллик тарафдорларига ҳам, инқилобчилар-якобинчиларга ҳам ёрдам кўрсатди. Унинг бу қаҳрамонлиги кўплаб инсонлар ҳаётини сақлаб қолишга ёрдам берди[3].

1803-йилда Клеменс табиацҳуносликка чуқур қизиқиш билдирган ҳолда, машҳур шифокор ва ботаник Жан-Эммануэл Гилибертдан маслаҳат со'райди. Гилиберт унга ботаника билан шуғулланишни, Лион боғида ўсимликлар етиштиришни ва унинг дарсларига қатнашишни тавсия қилади. Бу ҳамкорлик натижасида Клеменс минералогия ва ботаника соҳаларида етук табиацҳунос бўлиб етишади. У о'з даврининг таниқли ботаниклари Ноэл-Антуан Ауниэр, Жорж Роффавиэр ва кейинчалик Жованни Баттиста Балбис билан илмий ҳамкорлик қилади[4].

1823-йилда Клеменс Париж Линней жамиятининг фахрий а’зоси этиб сайланди. У шунингдек, Лион шаҳридаги Линней жамиятининг ҳам асосчиларидан бири эди. Лортет илмий фаолияти давомида бирор-бир журнал мақоласи чоп этмаган бўлса-да, унинг қўлёзмалари илмий ҳамжамият томонидан э’тиборга олиниб, сақланган[5].

Илмий мероси

Клеменс Лортетнинг хотирасига аталган ўсимликлар таксонлари мавжуд бўлиб, улардан бири Л’Ҳиэраcиум лортетиаэ (Лён флора тизимидаги Астераcеаэ оиласига мансуб ўсимлик)дир. Ушбу ўсимлик Пилат тоғларида Лортет томонидан топилган[6]. Шунингдек, 1847-йилда Николя Шарл Серинге томонидан яратилган Лортетиа туркуми ҳам унинг хотирасига бағишланган[7]. Клеменснинг илмий мероси унинг оиласида давом этган, Пер Лортет ва унинг ўғли Луи Лортет машҳур шифокор ва ботаниклар сифатида танилган[8].

Хотирасини абадийлаштириш

Клеменс Лортетнинг илмий ишлари, гарчи расмий нашрлар шаклида бўлмаса ҳам, унинг замондошлари томонидан юксак баҳоланган. Лион шаҳрида жойлашган кутубхона 2017-йилдан бери унинг номи билан аталади. Бу, Лортетнинг илм-фанга қўшган ҳиссасини э’тироф этиш ва унинг хотирасини абадийлаштириш мақсадида амалга оширилган[9].

Манбалар

  1. ↑ „Линнаэан Соcиэтиэс ин Франcе“. Линнаэан Ҳисторй (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  2. ↑ „Тҳе Ричард Фамилй Треэ“. Генеалогй Инфо (2024-йил 9-август).
  3. ↑ „Тҳе Сиэге оф Лён“. Лион Ҳисторй (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  4. ↑ „Ботанисц оф тҳе 19тҳ Cентурй“. Ботаниcал Арчивес (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  5. ↑ „Cлéменcе Лортет: Унпублишед Wоркс“. Франcе Ботаниқуэ (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  6. ↑ „Л’Ҳиэраcиум лортетиаэ ин Френч Флора“. Френч Флора (2024-йил 9-август).
  7. ↑ „Тҳе Лортетиа Генус“. Пассифлораcеаэ Датабасе (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  8. ↑ „Тҳе Лортет Фамилй Легаcй“. Лортет Фамилй Арчивес (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]
  9. ↑ „Cлéменcе Лортет Либрарй“. Лён Либрариэс Нетwорк (2024-йил 9-август).[сайт ишламайди]

Ташқи ҳаволалар