Клоацина ёки Клоакина (лотинча: Cлоаcина, архаик лотин тилидан cлуо — „тозалайман“, қадимги юнонча: κλύζω — „юваман“) — Рим динида, Қадимги Рим шаҳар канализациясининг ҳомий-маъбудаси. Тахминларга кўра, этрусклардан ўзлаштирилган, у римликлар томонидан Венерага тенглаштирилган ва унинг ҳипостази — Венус Cлоаcина: Тозаловчи Венера, Венера Клоаки сифатида кўрилган. Венера Клоацина зиёратгоҳи Рим форумида, Эмилиа Базиликаси остидан ўтадиган канализация Улкан Клоакага қуйиладиган жойда жойлашган эди[1][2].

Қадимги далиллар

Плавтнинг[3] „Куркулион“ комедиясида (471-сатрлар; Алексей Артюшков таржимасида — „…барча ахлатхоналар маъбудасининг ибодатхонаси…“), Тит Ливийда ("Шаҳар ташкил топган кундан бошлаб тарих ", ИИИ, 48)[4], Катта Плинийда („Табиий тарих“, ХВ, 119) эслатиб ўтилган. Плиний Венера Клоацина култи Тит Таций томонидан асос солинган афсонани айтади.

Илк насроний ёзувчилари — Августин Аврелий („Маъбуд шаҳри тўғрисида“, ИВ, 8) ва Лактанций („Илоҳий фармонлар“, И, 20, 11) учун ҳожатхона худосининг мавжудлиги бутпарастлик эътиқодларининг асоссизлиги, ёлғонлигининг исботлардан биридир.

Кейинги маданиятларда

Замонавий даврда Клоацинага ҳаволалар кўпинча ҳазил ёки эвфемизм характерига эга — масалан, Тепляковнинг Болгариядан келган хатларида (1833):

Шаҳарнинг бошқа қисмида жойлашган жарлик, қадимги Варна катакомбаларига кириш жойи сифатида аҳоли томонидан ҳурматга сазовор; ҳозирда унинг ташқи очилиши маъбуда Клоацина қурбонгоҳига айлантирилган ва шунинг учун бу анъананинг ҳақиқатлигини текширишнинг иложи йўқ эди.

ёки Лермонтовнинг „Ҳожатхона қасидаси“да (тахминан 1834-йил) қуйидагича келтирилган:

Эй, номаълум маъбуданинг бадбўй ибодатхонаси!

Клоацин ҳақидаги қуйидаги тўртлик, ҳожатхона деворига ёзилган маъбудага кулгили ибодат мурожаати Байронга тегишли:

О Cлоаcина, Годдесс оф тҳис плаcе,

Лоок он тҳй супплианц wитҳ а смилинг фаcе.

Софт, ет cоҳесиве лет тҳеир офферингс флоw,

Нот рашлй сwифт нор инсолентлй слоw[5].

Терри Пратчеттнинг Виктория давридаги „Ҳийла“ романида Клоацина қайта-қайта Лондон канализациясининг „хоними“, „ҳукмдори“ деб номланади[6].

Манбалар

  1. ↑ Самуэл Балл Платнер. А Топограпҳиcал Диcтионарй оф Анcиэнт Роме. — Cамбридге Университй Пресс, 2015. — п. 128.
  2. ↑ Письма из Болгарии (Писаны во время кампании 1829 г. Виктором Тепляковым). — М.: Тип. Августа Семена при Мед.-хирург. акад., 1833. — 238 с., 2 л. илл.
  3. ↑ Плавт. Комедии. Том И. — М., Искусство, 1987. — Стр. 487, примечаниэ на стр. 667.
  4. ↑ Тит Ливий. История Рима от основания города. Том И. — М., Наука, 1989. — Стр. 156, примечаниэ на стр. 531.
  5. ↑ Стихотворний русский перевод имеэця в книге: Стивен Фрай. Пресс-папе / Перевод Сергея Илина. — Фантом Пресс, 2009.
  6. ↑ Терри Пратчетт. Финт / Перевод Светлани Лихачёвой. — М., Издателство „Э“, 2016.