Koʻphad

Кўпҳадни ҳисоблаш

Кўпҳад (полином) – Ахке…ум+ +Бх"йп…у’’+…+Дхрйс…у’ кўринишдаги ифода. Бунда, х, у…и – ўзгарувчилар; А, Б,…,Д – К.нинг коэффициентлари ва к, И, м, н,…, с, т (манфиймас бутун сонлар) – даража кўрсаткичлари.

Ахку…ит каби қўшилувчилар К.нинг ҳадлари, бирор ҳаддаги кўрсаткичларнинг йиғиндиси эса шу ҳаднинг даражаси дейилади. Коэффициентлари нолдан фарқли ҳадлар даражадарининг энг каттаси К.нинг даражаси дейилади. Ўзгармас А сон нолинчи даражали К. бўлади. Барча коэффициенти нол бўлган К. айнан нол бўлиб, унинг чекли даражаси бўлмайди (баъзан даражаси – °о деб қабул қилинади). К. ҳадларидаги барча бир хил ўзгарувчиларнинг даражадари тенг бўлса, бундай хадлар ўхшаш дейилади. Ўхшаш ҳадлари ихчамланган бир ўзгарувчили К.а^х" + арс"’1 +… + ап рс + апкўринишида ёзилади, бунда аҳ ағ…, ап ўзгармас коэффициентлар. К.да иштирок этган ўзгарувчиларга аниқ қийматлар берилса, К. ҳам аниқ қиймат қабул қилади, шунинг учун К.га ўзгарувчиларнинг бутун рациовал функсияси деб қараш мумкин. Кесмада узлуксиз функсияни ихтиёрий кичик хато билан К.га алмаштирса бўлади. Функсияларни К.лар билан яқинлаштириш деб аталадиган бу усул математиканинг махсус бўлимларида ўрганилади ва бошқа фанларга татбиқ қилинади.