Kofe donasi

Қаҳва донаси - қаҳва о'симлигининг уруг'и ва манбайидир. У қизил ёки бинафша рангли мева ичидаги майда уруг'дир. . Бу мева ко'пинча қаҳва олчаси деб аталади. Оддий олча каби, кофе меваси ҳам тош мева деб номланади. Гарчи кофе ловиялари аслида ловия бо'лмаса ҳам, улар шундай аталади. Чунки, уларнинг ко'риниши оддий ловияларга о'хшайди. Мевалар, олчалар ёки резавор меваларнинг ички томони я'ни, силлиқ томонида ко'пинча иккита данак бо'лади. Олчаларнинг кичик қисми одатда икки уруг'дан ташкил топиш о'рнига битта уруг'дан ташкил топади. Бу " но'хат дони " деб номланади. Но'хат дони фақатгина меванинг 10% ва 15% қисмида учрайди ва улар оддий қаҳва доначаларига қараганда ко'проқ та'мга эга деган қараш кенг тарқалган (аммо илмий жиҳатдан исботланмаган). Бразилия ёнг'ог'и (уруг'и) ва оқ гуручга о'хшаб кофе доначаларининг ко'п қисми эндоспермдан ташкил топган.

Иқтисодий жиҳатдан қаҳва навининг энг муҳим икки нави - Арабиcа ва Робуста. Дунё бо'йлаб ишлаб чиқарилган қаҳванинг тахминан 60% Арабиcа ва 40% Робустадир. Арабиcа қаҳва доналаринг 0,8-1,4% ва Робуста қаҳва доналаринг 1,7-4,0% кофеиндан иборат. Кофе дунёдаги энг ко'п исте'мол қилинадиган ичимликлардан бири бо'лганлиги сабабли, кофе доналари асосий пул маҳсулоти ва муҳим экспорт маҳсулотидир. Ба'зи ривожланаётган мамлакатларнинг валюта тушумларининг 50% дан ортиг'ини ташкил қилади. Бу бутун дунё бо'йлаб қаҳвани маданиятнинг ва таомларнинг муҳим қисмига айлантирди. 2017-йилда ишлаб чиқарилган қиймати 19,9 миллиард АҚСҲ доллари бо'лган кофенинг 70 фоизи экспорт қилинди.

Тарих

Муҳим саналар

Афсонага ко'ра, кофе о'симлиги Эфиопияда эрамиздан аввалги 850-йилларда Калди исмли эчки чорвачиси томонидан кашф этилган. У эчкиларида қаҳва доналарини исте'мол қилгандан кейин жисмоний фаоллик кучайганини кузатган.
Қаҳва о'симлиги биринчи марта Яман тог'ларида топилган. Кейин 1500-йилга келиб, у Яманнинг Моча порти орқали дунёнинг бошқа қисмига экспорт қилинди.
Ҳиндистонда биринчи до'стлик алоқалари ( Чикмагалур ) - 1600 йилда
Эвропада биринчи до'стлик алоқалари - 1616-йилда
Жавада биринчи до'стлик алоқалари - 1699-йилда
Кариб денгизида биринчи до'стлик алоқалари ( Куба, Ҳиспаниола, Ямайка, Пуэрто-Рико ) - 1715-1730- йилларда
Жанубий Америкада биринчи до'стлик алоқалари - 1730- йилда
Голландиянинг Шарқий Ҳиндистонида биринчи до'стлик алоқалари - 1720-йилда
Қовурилган ловия биринчи марта чакана бозорда 1865-йилда сотилган (Питцбург)
1950-йилларда пуркагич билан қуритишнинг муҳим усуллари ишлаб чиқилган. Улар музлатиб қуритиш билан бир қаторда эрийдиган қаҳвани яратиш усули ҳисобланади.

Тарқатиш

Бразилия дунёдаги барча кофе экспортининг тахминан 45 фоизини ишлаб чиқаради. Аксарият қисми Бразилиада етиштирилади. Америка Қо'шма Штатлари бошқа мамлакатларга қараганда ко'проқ қаҳва импорт қилади. 2015-йилдаги ҳолатга ко'ра, америкаликлар кунига тахминан 400 миллион чашка қаҳва исте'мол қилишган.Бу ҳолат Америка Қо'шма Штатларини дунёдаги этакчи қаҳва исте'молчисига айлантирган.

Қаҳва о'симликлари Саратон ва Улоқ тропиклари о'ртасидаги ловия ёки кофе камари деб аталадиган ма'лум бир ҳудудда о'сади.