Kollinsit
| Коллинсит | |
|---|---|
|
| |
| Асосий | |
| Формуласи | Cа2(Мг, Фе2+)(ПО4)2•2Ҳ2О |
| ИМА мақоми | Cолл[1] |
| Гуруҳ | Фосфат минерали |
| Физик хусусиятлари | |
| Қирра ранги | оқ |
| Ялтироқлик | Тоза, ипаксимон, агар толали бўлса |
| Қаттиқлик | 3 дан 3,5 гача |
| Синиши | мўрт |
| сингонияси | Триклиник |
Коллинсит кимёвий формуласи Cа2(Мг, Фе2+)(ПО4)2•2Ҳ2О У Британия Колумбиясида (Канада) топилган ва расман 1927-йилда аниқланган. У Канада Геологик хизмати директори Уилям Генри Коллинз (1878-1937) шарафига номланган. Минералнинг учта тури мавжуд: магний коллинзити, синк коллинзити ва стронсий коллинсити. Кристал тузилиши заиф водород алоқалари билан боғланган кўп юзли занжирлардан иборат.

Коллинсит шаффоф ва жигарранг, шоколад-қора, оч жигарранг, сарғиш оқ, оқ ёки рангсиз. [2]. У юпқа кесимида рангсиз [2] ва ёруғлик нурида оч сариқ-жигаррангдан рангсизгача. Коллинситнинг синк нави оч кўк рангга эга [2]. Минерал толали одат билан, кристалларнинг глобуляр агрегатлари, консентрик қатламли 2 смгача пичоқли ёки призматик кристаллар шаклида ҳосил бўлади [2].
Коллинсит — фаирфиэлдите гуруҳининг аъзоси [2] . Хиллит коллинситнинг синк аналогидир [3] ва коллинсит месселитнинг магний аналогидир [4].
Турлари
Коллинситнинг учта тури мавжуд:
- магний коллинзити, Cа</бр> Cа мг (ПО</бр> Cа)</бр> Cа •2Ҳ</бр> Cа О [5]
- синк коллинзити, Cа</бр> Cа (Мг,Зн 2+</бр> Cа</бр> Cа)</бр> Cа •2Ҳ</бр> Cа О [6]
- стронсий коллинсит, (Cа,Ср}</бр> (Cа,Ср} (Мг, Фе 2+</бр> (Cа,Ср}</бр> (Cа,Ср})</бр> (Cа,Ср} •2Ҳ</бр> (Cа,Ср} О [6]
Магнесия коллинзити 1972-йилда Жанубий Дакотадан [5] , рух коллинзити 1973-йилда Жанубий Австралиядан [7] ва стронсий коллинсит Россиядан 1965-йилда аниқланган [8] Калцийнинг стронсий коллинзитда пайдо бўладиган стронсий билан алмаштирилиши коллинсит учун атипикдир [9].
Тузилиши
Коллинситнинг кристалл тузилиши асосан соф магнезий коллинсит Cа 2 Мг(ПО 4) 2 · 2Ҳ 2 О ёрдамида аниқланган ва 1974-йилда нашр этилган [10]. У бурчак алмашувчи (МгΦ 6) октаэдра ва (ПО 4) тетраэдра занжирларидан иборат. Мг лигандларининг тўрттаси (ПО 4) гуруҳлари, қолган иккитаси эса сув молекулалари билан боғланади. (ПО 4) гуруҳидаги лигандларнинг иккитаси (МгΦ 6) октаэдра билан, қолган иккитаси эса калций атомлари билан боғланади ва водород алоқаси қабул қилувчиси сифатида ишлайди. Заиф водород алоқалари занжирларни бир-бирига боғлайди ва улар орасидаги ажралишга мажбур қилади[11]. Ажратиш занжирлар орасидаги интерстициал, саккизта мувофиқлаштирилган калций учун жой беради [11] [12].
Тарих

Коллинсит 1927-йилгача Британия Колумбиясидаги Франсуа кўли яқинида топилган [13]. 10 см дан 30 смгача вуртзилит билан қопланган фосфат минералларининг консентрик қатламлари билан ўралган андезит бўлагидан ташкил топган фосфорит тугунларида топилган[13]. Фосфат қатламлари кверсит деб номланган минералдан (нотўғри таснифланганлиги сабабли) [14] ва янги минерал коллинситдан иборат эди [15]. Коллинсит ўша пайтда Канада Геологик хизмати директори бўлган Уилям Генри Коллинз (1878-1937) шарафига номланган[15]. Минерал Эугене Поитевин томонидан 1927-йилда Геология хизмати нашрида тасвирланган[16] . ЭА Томпсон томонидан ўтказилган таҳлил билан Поитевин формулани Cа деб аниқланган Cа</бр> Cа (Мг, Фе 2+</бр> Cа</бр> Cа)</бр> Cа •2½Ҳ</бр> Cа О [17]. Коллинситнинг кристаллари топилмаганлиги сабабли, аниқланган ягона кристаллографик маълумот бўлинишлар орасидаги бурчак эди[18].
1940-йилда CW Wолфе минерал турларини қайта кўриб чиқди [18]. ФА Гонер томонидан ўтказилган таҳлиллар натижасида Вулф коллинсит формуласи Cа эканлигини аниқлади Cа</бр> Cа (Мг, Фе 2+</бр> Cа</бр> Cа)</бр> Cа •2Ҳ</бр> Cа О, Поитевин кўрсатганидан камроқ сувни ўз ичига олади [17]. Вулф шунингдек Поитевин томонидан топилган тўртта бўлинишни шубҳа остига қўйди, чунки у олтита толали кристаллардан фақат иккита бўлинишни аниқлай олди[18].
Ҳодиса
Коллинсит Австралия, Австрия, Багама ороллари, Бразилия, Канада, Германия, Намибия, Норвегия, Руминия, Россия, Жанубий Африка, Испания ва АҚШда топилган. Минерал нураш натижасида бошқа минералларнинг қобиғи сифатида ҳосил бўлади. У битум, бобиэррит, карбонатга бой флороапатит, криптомелан, доломит, Фе-Мн оксидлари, ковдорскит, параҳопеит ва шолсит билан боғланган ҳолда учрайди [2].
Манбалар
- ↑ Wарр, Л.Н. (2021). "ИМА–CНМНC аппровед минерал сймболс". Минералогиcал Магазине 85 (3): 291–320. дои:10.1180/мгм.2021.43. ҳттпс://www.cамбридге.орг/cоре/жоурналс/минералогиcал-магазине/артиcле/имаcнмнc-аппровед-минерал-сймболс/62311Ф45ЭД37831Д78603C6Э6Б25ЭЭ0А.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Антҳонй, Жоҳн W.; Бидеаух, Ричард А.; Бладҳ, Кеннетҳ W. эт ал., эдс. "Cоллинсите". Ҳандбоок оф Минералогй. Чантиллй, ВА: Минералогиcал Соcиэтй оф Америcа. ҳттп://www.ҳандбоокофминералогй.орг/пдфс/cоллинсите.пдф.
- ↑ Якубович эт ал. 2003, с. 981
- ↑ Фошаг 1928, с. 202
- ↑ 5,0 5,1 Бридге & Прйcе 1974, с. 579
- ↑ 6,0 6,1 Якубович эт ал. 2003, с. 227
- ↑ Бридге & Прйcе 1974, с. 577
- ↑ Лиферович эт ал. 2001, с. 1082
- ↑ Якубович эт ал. 2003, с. 226
- ↑ Бротҳертон эт ал. 1974, с. 653
- ↑ 11,0 11,1 Ҳаwтҳорне 1998, с. 162
- ↑ Бротҳертон эт ал. 1974, с. 655
- ↑ 13,0 13,1 Поитевин 1927, сс. 2–4
- ↑ „Қуэрcйите“. Миндат. Қаралди: 2012-йил 9-август.
- ↑ 15,0 15,1 Поитевин 1927, с. 5
- ↑ Поитевин 1927, с. 2
- ↑ 17,0 17,1 Wолфе 1940, с. 747
- ↑ 18,0 18,1 18,2 Wолфе 1940, с. 746
== Манба ==
- Библиография
- Бридге, П. Ж.; Прйcе, М. W. (Марч 1974). "Магнесиан cоллинсите фром Милгун Статион, Wестерн Аустралиа". Минералогиcал Магазине 39 (305): 557–559. дои:10.1180/минмаг.1974.039.305.11. Арчивед фром тҳе оригинал он 2018-06-08. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20180608053252/ҳттп://www.минерсоc.орг/пагес/Арчиве-ММ/Волуме_39/39-305-577.пдф. Қаралди: 2022-09-27.Коллинсит]]
- Бротҳертон, П. Д.; Маслен, Э. Н.; Прйcе, М. W.; Wҳите, А. Ҳ. (1974). "Cрйстал Струcтуре оф Cоллинсите". Аустралиан Жоурнал оф Чемистрй 27 (3): 653–656. дои:10.1071/CҲ9740653. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_аустралиан-жоурнал-оф-чемистрй_1974-03_27_3/паге/653. (субсcриптион реқуиред)
- Фошаг, W. Ф. (Май 1928). "Неw Минерал Намес: Cоллинсите". Америcан Минералогист 13 (5): 201–202. ҳттп://www.минсоcам.орг/аммин/АМ13/АМ13_201.пдф.
- Ҳаwтҳорне, Франк C. (Април 1998). "Струcтуре анд чемистрй оф пҳоспҳате минералс". Минералогиcал Магазине 62 (2): 141–164. дои:10.1180/002646198547512. Арчивед фром тҳе оригинал он 2018-04-18. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20180418014801/ҳттп://www.минерсоc.орг/пагес/Арчиве-ММ/Волуме_62/62-2-141.пдф. Қаралди: 2022-09-27.Коллинсит]]
- Лиферович, Руслан П.; Пакҳомовскй, Яков А.; Богданова, Алла Н.; Балаганская, Элена Г.; Лаажоки, Кауко В.О.; Геҳöр, Сеппо; Чуканов, Никита В. (Аугуст 2001). "Cоллинсите ин ҳйдротҳермал ассемблагес релатед то cарбонатитес ин тҳе Ковдор Cомплех, нортҳwестерн Руссиа". Тҳе Cанадиан Минералогист 39 (4): 1081–1094. дои:10.2113/гсcанмин.39.4.1081. ҳттп://рруфф.инфо/уплоадс/CМ39_1081.пдф.
- Поитевин, Эугене (Жулй 21, 1927). "А неw Cанадиан оccурренcе оф пҳоспҳорите фром неар Франcоис Лаке, Бритиш Cолумбиа". Буллетин (Cанада Департмент оф Минес, Геологиcал Сурвей) 46: 2–12. ҳттп://рруфф.инфо/уплоадс/CДМБ46_5.пдф.
- Wолфе, C. W. (Деcембер 1940). "Cлассифиcатион оф минералс оф тҳе тйпе А3(ХО4)2·нҲ2О". Америcан Минералогист 25 (12): 738–753. ҳттп://www.минсоcам.орг/аммин/АМ25/АМ25_738.пдф.
- Якубович, Олга В.; Кабалов, Ю К.; Гавриленко, Полина Г.; Лиферович, Руслан П.; Масса, Wернер (2003). "Стронтиум ин тҳе Cоллинсите Струcтуре: Риэтвелд Рефинемент". Cрйсталлограпҳй Репорц 48 (2): 226–232. дои:10.1134/1.1564200. (субсcриптион реқуиред)
- Якубович, Олга В.; Масса, Wернер; Лиферович, Руслан П.; Гавриленко, Полина Г.; Богданова, Алла Н.; Туиску, Пекка (2003). "Ҳиллите, а неw мембер оф тҳе фаирфиэлдите гроуп: иц десcриптион анд cрйстал струcтуре". Тҳе Cанадиан Минералогист 41 (4): 981–988. дои:10.2113/гсcанмин.41.4.981. ҳттп://рруфф.инфо/уплоадс/CМ41_981.пдф.