Kolorizm

Колоризм (инглизча: cолорисм) – одатда, бир хил этник ёки ирқий гуруҳга мансуб одамлар орасида қора танли одамларга нисбатан камситиш мавжуд бўлади. Қоидага асосан оқ танли одамлар кўплаб имтиёзларга эга бўлиб, улар ҳали ҳам қора танли аҳоли учун мавжуд эмас. Колоризм Жанубий Осиё, Африка, Хитой, АҚШ ва Лотин Америкасида кенг тарқалган. Колоризм мисогиния билан чамбарчас боģлиқ, чунки кўплаб маданиятларда, уларнинг географик жойлашувидан қатъи назар, „оқлик“ аёл гўзаллиги ва обективлиги билан боғлиқ. Қора танли аёллар кўпроқ ҳақорат ёки таҳқирлашга дучор бўлишади ва иш топишда ёки турмуш қуришда қийинчиликларга дуч келишади. Актёрлик ва мода карералари улар учун ёпиқ бўлиши мумкин

Келиб чиқиши

Қора танли одамларга нисбатан камситишнинг биринчи кўринишлари қадимги даврларда, Осиё мамлакатларида(Ҳиндистон, Хитой, Корея, Япония, Малайзия, Филиппин ва бошқалар) қайд этилган. олижаноб келиб чиқиши билан боғлиқ. Ўша пайтда ишлайдиган деҳқонлар кун бўйи кўчада қуёш остида ишладилар ва зодагонлар қуёшдан яшириниш имкониятига эга эдилар, уларнинг териси деҳқонларникидан сезиларли даражада энгилроқ сояга эга эди .Майин тери аёл гўзаллиги билан боғлиқ эди, шунинг учун, масалан:Хитой, Корея ва Японияда зодагон аёллар юзларини оқ кукун билан қоплаган. Бугунги кунда Осиё мамлакатларида қора танли хурофотлар ҳали ҳам кучли бўлиб, гўзаллик идеаллари ҳақидаги Ғарб ғоялари билан таъминланган .

Ғарбий колоризмнинг илдизлари оқ ирқий устунлик ғояси ҳукмронлик қилган мустамлака даврига бориб тақалади. Қора танлилик мантиқсизлик, ваҳшийлик, пастлик ва хунуклик билан боғлиқ бўлса, Европа кўриниши (оқ тери, текис ва сариқ сочлар, ёрқин кўзлар), аксинча, олижаноблик, гўзаллик, устунлик билан ажралиб турарди. Бу қарама-қарши таърифлар колоризмнинг асосидир. Тери рангига асосланган камситиш биринчи марта Америка Қўшма Штатларида испанияликлар ва афро-америкаликлар орасида Америка фуқаролар урушидан олдин, мустамлакачилик ва қуллик даврида пайдо бўлган. Оқ қул эгалари оқ танли қулларга (баъзан қул эгаларининг ноқонуний фарзандлари ва уларнинг қулларига) катта имтиёзлар бердилар, масалан: далада эмас, уйда ишлаш, ўқиш, ўқиш ва ҳатто (камдан-кам истиснолардан ташқари) эркинликдан озод қилиш. қуллик. Қулдорлик тугатилгандан кейин, тери соясига қараб, одамларнинг имтиёзли ва имтиёзсиз гуруҳларга бўлиниши давом этди .