Kolumb kuni
| Колумб куни | |
|---|---|
| Колумбнинг янги ерларга биринчи қо'йган қадами; Диóсcоро Пуэбла томонидан чизилган(1862) | |
| Нишонловчилар | Дунёдаги бир нечта давлатларида нишонланади жумладан Америка, Италия, Испания. |
| Тури | Тарихий |
| Аҳамияти |
|
| Сана | 12-октябр; Октябр ойининг иккинчи душанбаси; |
Колумб куни – Америка қит'асида миллий байрам ҳисобланилади, шу билан бирга бошқа минтақадаги бир нечта давлатларда ҳам нишонланади. Колумб 1492-йил 12-октабр куни Баҳама ороллари бо'йлаб жойлашган Гуанаҳани қирг'оқларига келган. 1493-йил қайтиб келганида, о'зининг қирг'оқдаги жойлашув пунктини 70 мил шарққа Ҳиспаниола оролига ко'чирган ва Доминикан Республикаси ва Америка қит'аларида биринчи доимий испанлар яшовчи Ла Исабела аҳоли пунктига асос солган.
Колумб Италиялик тадқиқотчи бо'лган ва Испан денгиз экспедициясини бошқарган. У г'арбда янги ё'налиш топиш учун Атлантика океани бо'йлаб ё'лга чиққан ва натижада янги қит'ани кашф қилган. Янги ерларни кашф қилганида Колумб ипан кемалар 'Ниñа', Пинта,Санта Марíалардан фойдаланган. Колумбнинг янги ерларни кашф қилиши Испанларнинг Америкага келишини ва натижада ко'плаб технологиялар, о'симликлар ва инсонлар о'заро европа билан алмашилган. Бу жараён 20-асрга қадар 'Колумб алмашинуви" деб аталган[1].
Америка Қо'шма Штатларида Колумб янги ерни забт этиш куни нишонланади, аммо байрам бошқа мамлакатларда о'згача номлар билан аталган. Ба'зи давлатларда 12-октябр Ла Раза куни деб номланган. Мехикада байрам "Плури маданияти куни" деб номланган ва ҳозирги кунга келиб "Диа де ла Раза" деб номланган. Испанияда байрамни "Ҳиспанлик куни" ёки "Дíа де ла Ҳиспанидад" деб аташган. 2009-йилдан бери Перуда байрам "Халқлар давлати ва маданиятлараро мулоқот куни" номи билан нишонланади[2]. Белизе ва Уругвай байрамни "Пан-Америка куни ва Дíа де лас Амéриcас "номи билан нишонлайди[3][4].
Американинг кузатилиши
Тарих

1792-йил 12-октабр куни Америка қо'шма штатларида биринчи бор Колумб куни байрами нишонланган[5]. Балтимордаги Колумбус ёдгорлиги 1792-йили қурилган.
Ко'пгина Италиядаги Америкаликлар Колумб кунини кенг миқиёсда нишонлашади[6].1905-йилда Колорадо губернатори Жесе Ф. Макдоналд томонидан Колумб кунини бутун штат бо'йлаб нишонлаш э'лон қилинган ва 1907-йилда қонуний байрамга айланган[7][8]. Ангело Ноcе Колумб кунини оммавий дам олиш куни деб э'лон қилган[9][10].
1892-йили Христофор Колумб саёҳатининг 400 йиллиги учун, янги Орлеандаги тадбир пайти 11 та италян муҳожир о'лдирилган, президент Бенжамин Ҳаррисон шундан кейин Колумб кунини миллий байрам деб э'лон қилган[11][12]. Тадбир чог'и содир бо'лган қотилликдан со'нг италия билан бо'лган муносабатларни яхшилаш учун ҳам Колумб кунини муллий байрам сифатида э'лон қилинган деган фаразлар ҳам бор[11].

1934 йилда, Книгҳц оф Cолумбус ташкилоти ва Ню-Ёркдаги италиялик лидер Генеросо Попенинг аралашуви натижасида Конгресс байрамга доир бир нечта қонун қабул қилган. Баёнотга ко'ра : "Президентдан 12-октябр Колумб куни деб э'лон қилиш; АҚСҲ ҳукумати шу куни барча расмий биноларда давлат байрог'и осиб қо'йилиши; АҚСҲдаги черковлар, та'лим муассасаларида Колумб кунида инсоннинг миллатга нисбатан фахр ва ифтиҳор туйг'усини тарг'иб қилувчи тадбирлар амалга оширилиши талаб қилинган[7][13][14] Талаблар кейинчалик федерал байрам шакилланиши учун етарли бо'лмаган. 1941-йилда миллати Италиян бо'лган Америка фуқаролари чет эллик душманлар сифатида ко'рилган, чунки улар Американдан ко'ра Италияни қо'ллаб қуватлайди деб ишонилган.1942-йили Франклин Рузвелт Италиялик муҳожирларни душман деб аташларига қарши қиқан ва мамлакатдаги 200.000 дан ортиқ италиянга фуқаролик берилишини та'минламоқчи бо'лган, аммо режалар амалга ошиши учун Италиядаги маҳбуслар озод қилиниши ва Италиянинг 1943-йил 8-сентябр санасида тинчлик битимини имзолагунича кутилган[15][16].
1966-йилда Ню-Ёркнинг Буффало шаҳридан келган Мариано А. Луccа, Колумб кунини федерал байрам қилинишини со'раб чиққан[17]. Ҳаракатлари муваффақиятли бо'лганидан со'нг, Президент Лйндон Жоҳнсон томонидан Колумб куни федерал байрам сифатида қабул қилинган ва тасдиқланган[18][19].
Колумб кунини АҚШда расмий равишда э'тироф этилган федерал байрам сифатида 1971 йилдан буён октябр ойидаги иккинчи душанба куни нишонлашмоқда[20][21]. Бу одатда банклар, облигациялар бозори, АҚШ почта хизмати, бошқа федерал агентликлар, давлат ҳукуматининг ко'пгина идоралари, ко'плаб корхоналар ва ко'п мактаб туманлари томонидан кузатилмоқда. Ба'зи корхоналар ва бир қатор биржалар очиқ қолмоқда, ба'зи давлатлар ва коммуналлар байрамни нишонлашдан воз кечадилар[22]. Байрамнинг ан'анавий санаси АҚШ денгиз армони (унитар қурилган 13 октабр 1775 йил) йиллиги билан ҳам бог'лиқ ва шунинг учун ҳар икки маросимни ҳам денгиз армонлари ва денгиз аскарлари томонидан 72 ёки 96 соатлик озодлик даври билан о'тказилиши одатий ҳол[23].
Маҳаллийлаштирилиши


Колум куни АҚСҲнинг турли штатларида турлича ко'ринишда нишонланади. Ба'зи штатларда ушбу кун катта парадлар о'тказилади, бошқаларида бо'лса оддийроқ руҳда о'тади. АҚСҲ штатларининг ко'п қисми Колумб кунини байрам деб қабул қилмаган[24]. Ба'зи штатларда бо'лса Колум кунига "қутқарилиш куни" ёки "кашф этилиш куни" деб ном берилган. Колум кунини нишонлайдиган штатларда иш то'лиқ то'хтатилади қолганларида бо'лса одатдагидек иш кунлари давом эттирилади[25].
Сан-Франсииско 1868-йилдан бери илк бор Никола Ларко томонидан ташкил этилган Италия-Америка жамоаларининг Колумб кунига баг'ишланган парад о'тказиш ан'анаси бор[26]. Ню-Ёрк шаҳрида бо'лса ҳар йили шаҳар ко'чалари бо'йлаб маршлар о'тказилади ва 2010-йил марш томошабинлари сони 1 миллиондан ошган[27] [28] [29].
АҚШнинг Пуэрто-Рико ҳудудида ҳам Колумб куни қонуний байрам ҳисобланади[30].
Виржиния штатида Колумб куни ва Ёрктаун г'алабаси кунини биргаликда нишонлашади[31].
Номутаносиблик
Колумб куни Италия ва Американинг миллий байрами ҳисобланишига ва ко'п жойларда ушбу кунни кенг қамровда нишонланишига қарамай, 20-асрга келиб байрам нишонланиши қамрови камайган[32][33][34]. Колумбия тумани[35],Колорадо[10], Ҳавай, Аласка,[36][37], Вермонт[38], Жанубий Дакотада[39], Янги Мексика[40], Маине[41], Миннесота[42], ва Калифорния шаҳарларида Колумб куни нишонланмайди[43] ва ба'зи шаҳарларда (Ҳаwайда "Қидирувчилар куни", Жанубий Дакотан "Америка ташкил этилган кун")[34] кеби байрамлар билан алмаштирилган[44][45]. Делавер, Орегон ва Вашингтон штатларида Колумб кун расмий байрам эмас[46][47].
Иоwа шаҳри ва Невада штатида Колумб куни расмий байрам сифатида нишонланмайди. Бир нечта штатларда байрам кунини ҳақ то'ланадиган дам олиш куни сифатида белгиланган[48][49][50][51][52].
АҚШ шаҳарлари Колумб кунини нишонламаслик учун намойишлар 1992-йили Калифорния штатининг Беркли шаҳрида маҳаллий аҳоли томонидан амалга оширилган. 2018-йилга келиб намойишлар о'тказилган шаҳарлар қаторига Остин, Боисе, Cинcиннати, Денвер, Лос-Анжелес, Манкато, Филаделфия, Портланд, Сан-Франсииско, Санта-Фе, Сеаттле, Сент-Паул, Пҳоэних, Током ва "о'нлаб бошқа" шаҳарлар қо'шилган[33] [53] [54] [55] [49] [56] [57] [58] [59] [60][61].
2018-йили Огаё штатида Колумб куни олиб ташланган ва о'рнига шу кунни кекласарни эзозлаш куни деб белгиланган. Оклаҳомада Колумб куни Америка куни деб номланган[62].
Манбалар
- ↑ Гамбино. „Алфред W. Cросбй он тҳе Cолумбиан Эхчанге“. Смитҳсониан Магазине (2011-йил 4-октябр). Қаралди: 2018-йил 19-октябр.
- ↑ „Cусcо маркс Индигеноус Пеоплес анд Интерcултурал Диалогуэ Дай“. Перу Неwс Агенcй (2017-йил 13-октябр). Қаралди: 2019-йил 29-декабр.
- ↑ „Пагина инизиале“. Портале ди информазиони сугли интегратори алиментари. 2014-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Говерно Италиано – Дипартименто пер ил Cеримониале делло Стато“. Говерно.ит (2012-йил 23-ноябр). 2013-йил 22-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 30-январ.
- ↑ "Cолумбус Дай". Британниcа Энcйcлопедиа. ҳттпс://www.британниcа.cом/топиc/Cолумбус-Дай. Қаралди: Оcтобер 11, 2021.
- ↑ „Дíа де ла Раза – Вива Cуэрнаваcа“ (эн-УС). универсалдомаинехчанге.cом. 2025-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-декабр.
- ↑ 7,0 7,1 Сале, Киркпатриcк, "Тҳе Cонқуэст оф Парадисе", п. 359, ИСБН 0-333-57479-6
- ↑ „Юма Пионеэр Септембер 15, 1905 – Cолорадо Ҳисториc Неwспаперс Cоллеcтион“. www.cолорадоҳисториcнеwспаперс.орг. Қаралди: 2018-йил 7-декабр.
- ↑ Ноcе, Ангело. Cолумбус Дай ин Cолорадо: Ангело Ноcе ... (эн). Ангело Ноcе, принтер, 1910.
- ↑ 10,0 10,1 Тоwнсенд. „Тҳе фирст Мондай Оф Оcтобер ис Франcес Хавиэр Cабрини Дай. Ҳере'с wҳй Cолорадо чосе то реплаcе Cолумбус Дай“ (2020-йил 3-октябр). Қаралди: 2024-йил 29-июн.
- ↑ 11,0 11,1 Стаплес, Брент. „Опинион: Ҳоw Италианс Беcаме 'Wҳите'“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 12-октябр). Қаралди: 2019-йил 14-октябр.
- ↑ „Проcламатион он тҳе 400тҳ Анниверсарй оф тҳе Дисcоверй оф Америcа бй Cолумбус“. www.wҳацопроудлйwеҳаил.орг. Қаралди: 2018-йил 7-декабр.
- ↑ Унитед Статес Ҳоусе оф Репресентативес. „36 УСC 107, ч. 184, 48 Стат. 657“ (Техт). Унитед Статес Cоде. Оффиcе оф тҳе Лаw Ревисион Cоунсел (1934-йил 30-апрел). 2012-йил 6-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-октябр.
- ↑ Америcан Меморй. „Тодай ин Ҳисторй: Оcтобер 12“. Тодай ин Ҳисторй. Либрарй оф Cонгресс (Натионал Дигитал Либрарй) (2010-йил 6-октябр). 2012-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-октябр.
- ↑ Ланни. „Wҳй Cолумбус Дай оф 1942 ис со Меанингфул Тодай“. Италиан-Америcанс.cом (2020-йил 12-октябр). 2023-йил 26-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 14-декабр.
- ↑ Ди Стаси, Лаwренcе. Уна Сториа Сегрета: Тҳе Сеcрет Ҳисторй оф Италиан Америcан Эваcуатион анд Интернмент дуринг Wорлд Wар ИИ. Беркелей: Ҳейдай Боокс, 2004. ИСБН 1-890771-40-6.
- ↑ „Мариано А. Луccа, 92, Cолумбус Дай Баcкер“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (1994-йил 2-март). Қаралди: 2019-йил 23-октябр.
- ↑ Степҳен. „Федерал ҳолидайс: эволутион анд апплиcатион“. Cонгрессионал Ресеарч Сервиcе, Либрарй оф Cонгресс (1999). 2005-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Страус. „Федерал Ҳолидайс: Эволутион анд Cуррент Праcтиcес“. Cонгрессионал Ресеарч Сервиcе, Либрарй оф Cонгресс (2014). 2014-йил 3-январда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „ЛБЖ Сигнс Билл то Сет Уп Фиве 3-Дай Ҳолидайс“. Сарасота Ҳералд-Трибуне. Ассоcиатед Пресс (1968-йил 29-июн).
- ↑ Ҳоусе, Тҳе Wҳите „А Проcламатион он Cолумбус Дай, 2022“ (эн-УС). Тҳе Wҳите Ҳоусе (2022-йил 7-октябр). 2025-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 20-октябр.
- ↑ Доугҳертй, Cонор; Реддй, Судеэп. „Ис Cолумбус Дай Саилинг Офф тҳе Cалендар?“. Тҳе Wалл Стреэт Жоурнал (2009-йил 10-октябр). 2017-йил 21-августда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Сампсон, Реар-Адм. Wиллиам Тҳомас, (9 Феб. 1840–6 Май 1902), Унитед Статес Навй; Cоммандер-ин-Чиэф, УС Навал Форcес он Нортҳ Атлантиc Статион, 1898–99“, Wҳо Wас Wҳо, Охфорд Университй Пресс, 2007-12-01, дои:10.1093/ww/9780199540884.013.у190642
- ↑ „Wоркинг он Cолумбус Дай? Ит депендс он wҳере ёу ливе“ (эн-УС). Пеw Ресеарч Cентер. 2019-йил 25-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-октябр.
- ↑ Горе. „Cолумбус Дай 2015: Wҳат'с Cлосед, Wҳат'с Опен он Мондай, Оcт. 12?“. ал.cом. Алабама Медиа Гроуп (2015-йил 12-октябр). 2016-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 7-октябр.
- ↑ „сфcолумбусдай.орг“. сфcолумбусдай.орг. 2011-йил 26-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ „Cолумбус Cитизенс Фоундатион“. Cолумбусcитизенсфд.орг. 2011-йил 28-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ „Манҳаттан Стйле 'Тҳе Аннуал Cолумбус Дай Параде'“. Манҳаттанстйле.cом. 2012-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ Прнеwсwире.cом. „ПР Неwсwире 'Перформерс, Бандс, анд Ред, Wҳите анд Греэн он Фифтҳ Авенуэ ин НЙC Cолумбус Дай Параде'“. Пресс-релиз.
- ↑ НехтПаге – ЛивеПублиш. „Титле 1 Виргин Исландс Cоде Сеcтион 171“. Мичиэ.cом. 2011-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ „ЛИС > Cоде оф Виргиниа > 2.2-3300“. Лег1.стате.ва.ус. 2009-йил 16-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 12-октябр.
- ↑ Делкиc, Мелина. „Индигеноус Пеоплес' Дай, Эхплаинед“ (эн-УС). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2022-йил 9-октябр). Қаралди: 2022-йил 11-октябр.
- ↑ 33,0 33,1 О'Неил, Луке. „Гоодбе, Cолумбус: ҳолидай ин деcлине ас брутал легаcй ре-эвалуатед“. Тҳе Гуардиан (2018-йил 8-октябр).
- ↑ 34,0 34,1 Ян, Ҳоллй. „Аcросс тҳе УС, море cитиэс дитч Cолумбус Дай то ҳонор тҳосе wҳо реаллй дисcоверед Америcа“. CНН (2018-йил 8-октябр).
- ↑ „Модифиэд Дистриcт Говернмент Сервиcес фор Индигеноус Пеоплес' Дай“. 2024-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 8-декабр.
- ↑ „Аласка Статутес: АС 44.12.010. Легал Ҳолидайс“. Тоучнго.cом. 2011-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ Марй Адамски. „Идеа оф Дисcоверерс' Дай Инсулц Нативе Америcанс“. Ҳонолулу Стар-Буллетин (1998-йил 13-октябр). Қаралди: 2019-йил 12-май.
- ↑ Эванс. „Вермонт дитчес Cолумбус Дай фор Индигеноус Пеоплес' Дай“. мйнбc5.cом (2016-йил 7-октябр). 2016-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Ин Соутҳ Дакота ит'с Нативе Америcан Дай“. Қаралди: 2018-йил 23-октябр.
- ↑ „Неw Мехиcо сcрапс Cолумбус Дай фор Индигеноус Пеоплес' Дай“. Ассоcиатед Пресс (2019-йил 3-апрел). Қаралди: 2019-йил 1-май.
- ↑ Эҳрлич. „Маине беcомес тҳе латест стате то реплаcе Cолумбус Дай wитҳ Индигеноус Пеоплес' Дай“. CНН. Турнер Броадcастинг Сйстем, Инc. (2019-йил 27-апрел). Қаралди: 2019-йил 27-апрел.
- ↑ „Cелебратионс оф Индигеноус Пеоплес Дай аcросс Миннесота“ (2023-йил 9-октябр).
- ↑ Чристиан Леонард. „Wҳат'с Опен (анд Нот) он Cолумбус Дай?“. НБC Лос Ангелес (2019-йил 12-октябр).
- ↑ Жамес. „Ҳаwаии cелебратес тҳе дисcоверер'с дай тҳат cоммеморатес тҳе Полйнесиан дисcоверй“. 2020-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 8-август.
- ↑ „Ҳаwаии Ревисед Статутес, Сеcтион 8-1.5“. Ҳаwаии.гов. Қаралди: 2009-йил 12-июл.
- ↑ „Стате оф Орегон: Департмент оф Административе Сервиcес – Cалендар“ (эн). www.орегон.гов. Қаралди: 2018-йил 28-ноябр.
- ↑ „Стате Ҳолидайс – Wашингтон Стате Департмент оф Ҳеалтҳ“ (эн). www.доҳ.wа.гов. Қаралди: 2019-йил 14-октябр.
- ↑ „Cалифорниа Говернмент Cоде, Сеcтион 6700“. 2011-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 19-январ.
- ↑ 49,0 49,1 Доугҳертй, Cонор; Реддй, Судеэп. „Ис Cолумбус Дай Саилинг Офф тҳе Cалендар?“. Wалл Стреэт Жоурнал (2009-йил 10-октябр). 2015-йил 6-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-октябр.
- ↑ Ортиз. „Счwарзенеггер'с Дроппинг Тwо Стате Ҳолидайс ис Легал, Cалифорниа жудге рулес“. Мccлатчйдc.cом (2010-йил 4-феврал). 2012-йил 13-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-октябр.
- ↑ „Техас Говернмент Cоде § 662.044. Cолумбус Дай“. Қаралди: 2015-йил 12-октябр.
- ↑ „Cолумбус Дай ин тҳе Унитед Статес“. www.тимеанддате.cом. 2017-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-апрел.
- ↑ Паддоcк, Ричард C.. „УC Беркелей'с бонес оф cонтентион“. Лос Ангелес Тимес (2008-йил 13-январ). 2011-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Аустин Cитй Cоунcил ренамес Cолумбус Дай то Индигеноус Пеоплес Дай“. Қаралди: 2017-йил 12-октябр.
- ↑ „Wҳат Чристопҳер Cолумбус ачиэвед wас моментоус. Ҳе десервес а ҳолидай.“ (эн-УС). Лос Ангелес Тимес (2017-йил 3-сентябр). 2017-йил 12-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 12-октябр.
- ↑ „Cамбридге Cитй Cоунcил Меэтинг – Жуне 6, 2016 Агенда“. рwинтерс.cом. 2016-йил 13-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: жқалин матнуне 8, 2016.
- ↑ „Неwс: УW Гроуп Офферс Алтернативе то Cолумбус“. Тҳе Бадгер Ҳералд (2007-йил 9-октябр). 2011-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-октябр.
- ↑ Саттин. „Мплс. Cитй Cоунcил Пассес Индигеноус Пеоплес Дай Ресолутион“. КСТП/АБC-5 Эеwитнесс Неwс. 2014-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 8-октябр.
- ↑ „Cолумбус Дай ин Сеаттле но Лонгер: Ноw Индигеноус Пеоплес' Дай“ (2014-йил 6-октябр). 2014-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 6-октябр.
- ↑ „Cолумбус Дай чангед то Индигеноус Пеопле'с Дай ин Вермонт анд cитй оф Пҳоэних“. cбснеwс.cом (2016-йил 10-октябр). 2016-йил 11-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Cолумбус Дай десигнатед ас Индигеноус Пеоплес Дай ин Салт Лаке Cитй“. фох13ноw.cом (2017-йил 4-октябр). 2018-йил 15-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-апрел.
- ↑ Адcоcк, Cлифтон. „Ҳолидай Нот Cелебратед бй Трибес: Америcан Индианс Сеэ Cолумбус Дай Ас а Реминдер оф Ҳарш Треатмент Агес Аго“. Тулса Wорлд (2008-йил 13-октябр). 2012-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 10-октябр.