Kompleks I

Комплекс И, НАДҲ дегидрогеназаси ёки НАДҲ-убихинон-оксиредуктазаси - митохондриянинг электрон транспорт занжирининг биринчи мултиоқсил комплекси. НАДҲ дегидрогеназаси митохондриянинг ички мембранасида жойлашган бо'лади. Прокариотларда И комлекс 14 оқсилдан ташкил топган (улардан еттитаси мембрана ичида жойлашган), одамда (Ҳомо сапиэнс) НАДҲ дегидрогеназаси 44 оқсилдан иборат, Ярроwиа липолйтиcа қозиқоринида эса 48та оқсилдан ташкил топган. Эукариотларда ҳам прокариотларда ҳам ком;экснинг 7та оқсили мембрана ичида жойлашган, эукариотларда мембрананинг ташқарисида жойлашган суббирлик о'згаришга учраган.
Реаксия

НАДҲ дегидрогеназаси Кребс сиклида ҳосил бўлган НАДҲни оксидлайди. Бу реаксияда ҳосил бўлган электронлар мембрананинг транспорт оқсили убихинон Қни қайтаришда ишлатилади. Убихинон Қ электронларни кейинги комплекс ИИИ га ташийди ва ситохром c нинг ҳосил бо'лишида иштирок этади.
НАДҲ дегидрогеназаси протонлар насоси каби ишлайди, ҳар бирта НАДҲ оксидланганда митохондриянинг мембраналар аро бошлигига то'рта протон о'тказилади.
НАДҲ + Ҳ+ + Қ + 4Ҳ+ичкари → НАД+ + ҚҲ2 + 4Ҳ+ташқари
Реаксия жараёнида ҳосил бўлган электрокимёвий потенциал АТФ-синтаза иштирогида АТФ ҳосил қилишда ишлатилади.
Электрон транспорт механизми
НАДҲ → ФМН → Н3 → Н1б → Н4 → Н5 → Н6а → Н6б → Н2 → Убихинон Қ
НАДҲ дегидрогеназасига келган НАДҲ молекулалари о'зларининг электронларини ФМНга (Флавинмононуклеотид) беради. ФМНдан электронлар босқичма босқич темир-олтингугурт (Н3 → Н1б → Н4 → Н5 → Н6а → Н6б → Н2) комплексларидан (камида 5та) о'тади. Темир-олтингугурт комлексларидан (темор-олтингугурт каскади) электронлар Убихинон Қ га келиб уни қайтаришади.
Манбалар
- Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016
- Альбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |