Kompleks III sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Cytochrome1ntz.PNG|thumb|Cytochrome1ntz|alt=Cytochrome1ntz.PNG|Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleksining 3-D koʻrinishi]]

'''Kompleks III''', '''Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleks''' yoki '''Ubixinol-Sitoxrom c-oksireduktazasi''' -  mitoxondriyaning elektron transport zanjirining  multioqsil kompleksi va mitoxondriyaning elektro-kimyoviy potentsialini yaratuvchi eng muhim biokimyoviy generatori. Bu multioqsil kompleksning oqsillari mitoxondrial (sitoxrom b) va yadroviy genom tomonidan sintezlanadi.

Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleksi har bir hayvon, oʻsimlik va aerob eukariotlarning mitoxondriyalarida mavjud hamda koʻp eubakteriyalarning ichki membranasida ham uchraydi.

== Kimyoviy reaksiya ==

[[File:Complex III.png|thumb|Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleksi ishlashining sxematik chizmasi]]

Sitoxrom-bc<sub>1</sub>-kompleksi qaytarilgan [[ubixinon Q]] ni oksidlab, [[sitoxrom c]] ni qaytaradi:

QH<sub>2</sub> + 2 sitoxrom с<sup>+3</sup> + 2Н<sup>+</sup><sub>ichkari</sub> →Q + 2 sitoxrom с<sup>+2</sup> + 4H<sup>+</sup><sub>tashqari</sub>

Komleksda boʻlib oʻtayotgan elektron transporti mitoxondryaning matriksidan (ichkari) membrana aro boshliqga (tashqari) proton tashish va elektro-kimyoviy gradientini hosil qilish bilan bogʻliq. Ubixinondan sitoxromgacha oʼtayotgan xar ikki elektronga mos ravishda matriksdan ikkita proton olinadi va membranalar aro boshliqga toʻrtta proton ajratilinadi. Qaytarilgan sitoxrom c membrana boʻylab xarakatlanib [[kompleks IV]] ga birta elektron tashiydi.

== Q-sikl ==

Kompleks III ikkita sitoxrom yadrolaridan tashkil topgan (sitoxrom b va sitoxrom c<sub>1</sub>). Ular orasida Q-sikl deb nomlanadigan jarayon boʼlib oʼtadi. Q-siklni ilk bora Piter Mitchel 1976 yilda kashf etgan.

Q-siklning asosiy vazifasi - bu kompleks III ga kelayotgan qaytarilgan ubixinon Q ning birta elektronini Q<sub>tashqari</sub> saytida temir-oltingugurt komplekslari orqali sitoxrom c ga tashib berib, qaytarikgan ubixinon Q ning ikkinchi elektronini Q<sub>ichkari</sub> saytiga kelgan oksidlangan ubixinonga tashib uni qaytarishdir.

== Yana qarang ==

* [[Mitoxondriyaning elektron transport zanjiri]]
* [[Kompleks I]]
* [[Sitoxrom c]]

== Adabiyotlar ==

* Aльбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
* Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}