PDB 1oco EBI.jpg
Комплекс ИВ нинг 3-Д кориниши

Комплекс ИВ, Ситохром-c-оксидазаси (ситохромоксидаза), Ситохром-c-кислород-оксиредуктазаси ёки Ситохром аа3 - митохондриянинг электрон транспорт занжирининг охирги мултиоқсил комплекси, ситохром c ни оксидлайди, электронларни кислородга ташиш натижасида сув ҳосил боълиш реаксиясининг катализатори сифатида ишлайди. Ситохромоксидаза хар бир эукариотларнинг митохондрияларининг ички мембранасида учрайди ҳамда коъп бактериалар ҳам оъз ҳужайра мембраналарида ситохромоксидазага эга.

Реаксия

Ситохромоксидазанинг ишлаш схемаси.

Комплекс ИВ тоърта ситохром c молекулаларини оксидлайди ва 4та электрон қабул қилиб, О2ни 2Ҳ2Огача қайтаради. О2ни қайтариш реаксияси натижасида митохондриал матриксдан сув ҳосил қилиш учун 4та протон олинади. Шу боис ситохромоксидаза митохондрияда электрокимёвий потенциал ҳосил қилишда ва АТФ синтезлашда иштирок этади. Бундан ташқари комплекс ИВ бутун митохондриянинг электрон транспорт занжирининг ишлашини назорат қилиб туради.

4ситохром c2+ + О2 + 8Ҳ+ичкари → 4ситохром c3+ + 2Ҳ2О + 4Ҳ+ташқари

Ситохромоксидазада кислород қайтарилиш реаксаяси Cу ва Фе атомларида (биядерли марказ) боълиб оътади.

Ситохромоксидазанинг ингибиторлари

Сианидлар, сулфидлар, азидлар, CО ва НО ҳужайрага тушиб митохондрияда ситохромоксидазанинг биядер маркази билан богъланиб ҳужайра оълимига олиб келишлари мумкин. Метанол (техник спирт) организмга тушиб ситохромоксидазанинг ингибиторлаш хусусиятига эга чумоли кислотасига айланади.

ДНК-баркодинг

Ситохром c-оксидазанинг И суббирлигининг ген кетма-кетлиги (600 нуклеотид узунлигига эга) ДНК-баркодингда (муайян организм қайси таксонга тегишлилигини ДНК нуклеотидларини кетма-кетлигини текшириш асосидаги метод) ишлатилади

Яна коъринг

Адабиётлар

  • Альбертс Б. и др. Молекулярная биология клетки в 3 томах. Т1. 2015
  • Носов М.А. Физиология растений - курс лекций - лекция 1 - 2016