Константин (Казимир) Василевич Счегоцкий (украинча: Констянтин (Казимир) Васильович Щегоцький; 31-март, Москва, Россия империяси — 1989-йил 23-январ, Киев, Украина ССР, СССР) — совет футболчиси ва мураббийи, 1930-йиллардаги СССР терма жамоаси футболчиси.

Futbol
Константин Счегоцкий
Умумий маълумот
Тўлиқ исм Константин (Казимир) Василевич Счегоцкий
Тахаллус [1]
Туғилган вақти 13-апрел 1911(1911-04-13)
Москва, Россия империяси
Вафоти 23-январ 1989(1989-01-23) (77 ёш)
Киев, Украина ССР, СССР
Фуқаролиги
Бўйи 173 см
Позицияси Ҳужумчи
Футболчилик фаолияти
1927—1929 Flag SSSR Горняк (Москва)
1930 Flag SSSR Трёхгорка
1931—1932 Flag SSSR АМО
1933—1935 Flag SSSR Динамо (Киев)
1936—1941 Flag SSSR Динамо (Киев) 52 (17)
1993—1945 Flag SSSR Динамо (Тошкент)
1946 Flag SSSR Пишевик (Одесса) 17 (2)
Мураббийлик фаолияти
1945—1946 Flag SSSR Пишевик (Одесса)
1947 Flag SSSR Динамо (Киев) Мураббий
1948 Flag SSSR Динамо (Киев)
1949—1951 Flag SSSR Спартак (Киев)
1954—1957 Flag SSSR Торпедо (Киев)
1957 Flag SSSR Колхозник (Ровно)
1958 Flag SSSR Локжомотив (Винница)
1959—1960 Flag SSSR Шахтёр (Сталино)
1960 Flag SSSR Судостроител
1966 Flag SSSR Горин
Давлат мукофоти

Ҳаёти

Футболчилик фаолиятининг бошланиши (1927—1935)

Маҳаллий москвалик Константин Шчегоцкий (Шегоцкий, Шчегодский фамилиясининг вариантлари босма нашрларда тез-тез ишлатилган),[2] катта оилада тўртинчи фарзанд бўлган, отасидан эрта айрилган. У барча бўш вақтини ҳовлидаги футбол жангларида ўтказди. Ўн олти ёшидан „Сантехстрой“ трестининг хўжалик бўлимида ишлаган. 1927—1929-йилларда у кончилик институти вакили бўлган „Кончи“ жамоасида ўйнади. 1930-йилда у Москванинг „Трехгорка“ жамоасига ўйнашга таклиф қилинди, у билан пойтахт чемпиони бўлди. 1931—1932-йилларда у АМО (Москва автомобил жамияти) жамоасида ўйнаган, Москва жамоаси аъзоси ва СССР терма жамоасига номзод бўлган.

1933-йилда Счегоцкий Киэвнинг "Динамо" жамоасига кўчиб ўтди. Ёш, техникали, марказий ҳужумчиси шу заҳотиёқ жамоа етакчисига айланди, 1933—1934-йилларда унинг сардори, мураббийлар кенгаши аъзоси, маъмур бўлиб ишлади. Ўша йили у ПСО Динамо жамоасининг аъзоси эди, Киэв жамоасида ўйнади. 1933—1938-йилларда Украина ССР терма жамоаси аъзоси бўлган. 1935-йил ёзида у республика жамоаси таркибида Белгия ва Франсия бўйлаб гастрол сафарида иштирок этди, у ерда профессионал Ред Стар клуби билан учрашувда Украина жамоаси 6:1 ҳисобида сенсацион ғалаба қозонди, Шчегоцкий голлардан бирини киритди[3].

1934—1935-йилларда у СССР терма жамоаси футболчиси бўиб, унинг таркибида Туркия терма жамоасига қарши тўртта норасмий ўйинда қатнашган. Улардан биринчисида 1934-йил 7-августда бўлиб ўтган ва Совет жамоасининг 2:1 ҳисобидаги ғалабаси билан якунланган ўйинда у гол урди. 1935-йилда у УПВО (Чегара ва ички қўриқлаш бошқармаси) таркибида ўйнаган Киев чемпионати учун ўйинларда қатнашди.

СССР чемпионатларида (1936—1938)

1936-йил баҳорида биринчи СССР чемпионати бошланди. Чемпионат якунларига кўра, Киэвнинг „Динамо“ жамоаси иккинчи ўринни эгаллаган бўлса, Шчегоцкий ва Макар Гончаренколар 4 тадан гол уриб, жамоа тўпурарларига айланишди. 1937 ва 1938-йилларда киэвликлар Украина ССР кубоги турнирларида ғолиб чиқишди, 1937-йилги СССР кубогида эса 1/4 финалга чиқишди, бу жамоанинг урушгача бўлган энг яхши кубок ютуғи эди, Счегоцкийнинг ўзи эса энг юқори поғонани эгаллади. турнирда 6 та гол урган киевликлар тўпурари бўлди. Худди шу 1937-йилда у Баскония терма жамоасига қарши „Динамо“ нинг иккита ўйинида қатнашган, шунингдек, Москва „Спартак“жамоасида басклар билан ўйнаган (6:2)[4]. 1936—1938-йилларда "Динамо" (Киев) жамоаси сардори бўлган.

Ҳибсга олиш (1938—1939)

1938-йил август ойида Шчегоцкий сохта айбловлар билан ҳибсга олинди. Икки ярим ой давомида у НКВДнинг ички қамоқхонасида ҳибсга олинган, кейин 12 ой давомида Киэвдаги Лукяновский қамоқхонасида, халқ душманлари учун махсус корпусда эди. У қаттиқ қийноқлар ва зўравонликларга дучор бўлган. Тергов жосуслик далилларини мажбуран чиқаришга ҳаракат қилди — улар уни стул оёғи билан уришди, бармоқларини эман эшикка чимчилашди, аммо ҳеч нарсага эриша олмадилар[5]. Ички ишлар халқ комиссари Николай Ежов ҳибсга олинганидан кейин ва бир мунча вақт ўтгач, амнистия эълон қилинди, 1939-йил кузининг охирида Шчегоцкий озод қилинди. Оёқлари шишиб, бармоқлари синган, хотирасини йўқотиб, у Москвага қайтиб келди. Қийин даврда Счегоцкийга Николай Петрович Старостин ёрдам берди, у „Спартак“ спорт жамиятида маъмурий лавозимни таклиф қилди[6].

Урушдан олдинги ва уруш даври (1940—1945)

Даволанишдан ўтиб, бироз тузалиб кетган Счегоцкий катта футболга қайтди. У 1940-йилги мавсумни Киэвнинг „Динамо“ жамоасида ўтказди, машғулотларда ҳам, ўйинда ҳам жамоадошларидан ҳеч қандай кам бўлмаган.[манба керак] 1941-йилги чемпионатда у 8 та ўйин ўтказиб, 3 та гол урди, жамоани сардорлик боғчаси билан майдонга туширди.

Иккинчи Жаҳон уруши бошланиши билан у Ички ишлар халқ комиссарининг ўринбосари Тимофей Строкач бошчилигидаги партизан ҳаракатини тайёрлаш бўйича штабда ишлаган, кейин у ҳарбийлаштирилган тўртинчи отряднинг ҳарбий жисмоний тайёргарлик бўйича инструктори бўлган. Николская Слободкада ўт ўчириш бригадаси раҳбари бўлган. Кўп ўтмай Киевни тарк этиш ҳақида буйруқ келди. Счегоцкий отряди билан фашистик самолётлар томонидан бомбардимон қилинган ҳарбий колоннага қўшилди. Тарқалган гуруҳларда омон қолганлар атроф-муҳитдан танланган. Фақат 67 кунлик сарсон-саргардонликдан сўнг, Шчегоцкий ўз қўшинлари олдига чиқди, шундан сўнг у Купянск шаҳрига Харков ўт ўчириш бўлимининг ҳарбий жисмоний тайёргарлик бўйича катта инструктори этиб тайинланди. Кейин Қозонга жўнатишди ва у ерда маҳаллий „Динамо“ жамоасида ўйнади. 1943—1945-йилларда Ўзбекистонда бўлган, Тошкентнинг „Динамо“ жамоасида ўйнаган. 1944-йилда Ўрта Осиё ва Қозоғистон республикалари спартакиадаси ғолиби бўлди[7].

Мураббийлик фаолияти

1945-йил кузида Украинага қайтиб, у „Пишчевик“ (Одесса) жамоасининг бош мураббийи эди. Кейин у Киэвга қайтиб келди ва у ерда Михаил Бутусовнинг ёрдамчи мураббийи бўлиб ишлади. 1948-йилда у жамоани бошқарган, аммо натижаларни сезиларли даражада яхшилай олмади ва июл ойининг охирида унинг ўрнига мураббий Михаил Сушков келди.

1949-йилдан 1957-йилгача у Киевнинг „Спартак“ ва „Торпедо“ КФК жамоаларига устозлик қилган. 1957-йилда у қисқа вақт олдин ташкил этилган Ровно „Колхози“ жамоасини бошқарган. 1958-йилда Винницада „Локомотив“ жамоасини тузишга қарор қилинди. Янги жамоани бошқариш Антон Идзковский ва Константин Счегоцкийга ишониб топширилди. Кўп ўтмай Идзковский Киэвга қайтиб келди ва биринчи давра тугагандан сўнг, жамоани ёрдамчиси Виктор Жилинга қолдириб, Киев ва Счегоцкийга жўнади.

1959-йил сентябр ойида Шчегоцкий „А“ тоифасидаги ауцайдерлар орасида мустаҳкам ўрин олган "Шахтёр Сталино" жамоасини бошқарди. Кончилар қуйи дивизионга тушиб кетишдан қутулишга муваффақ бўлишди, аммо мураббий кейинги мавсумда жамоа жадвалида сезиларли муваффақиятга эриша олмади ва 1960-йил июн ойида Счегоцкий ўрнига Олег Ошенков келди.

1960-йил август ойида мураббий Николаэвнинг „Судостроител“ жамоасини бошқарган, у турнир жадвалида 3-ўринда эди. Жамоа янги мураббий билан Украина ССР „Б“ тоифасининг биринчи зонасида ғалаба қозонган бўлса-да, республика чемпиони унвони учун ўтказилган финал учрашувларида Запороженинг „Металлург“ жамоасига имкониятни бой берди. 1966-йилда Счегоцкий Горин Ривне жамоасини бошқарган.

Филм суратга олиш

1936-йилда Киэвнинг „Динамо“ жамоаси Лев Кассилнинг 1937-йилда чиқарилган „Республика дарвозабони“ китоби асосида „Дарвозабон“ филмини суратга олишда иштирок этди. Константин Счегоцкий филмда Блаcк Буффало жамоаси сардори сифатида кичик рол ўйнади[8].

Давлат мукофоти

1937-йил 22-июлда Москвада Счегоцкий спортни ривожлантиришга қўшган ҳиссаси ва СССР жисмоний тарбия ҳаракатининг 20 йиллиги муносабати билан "Шон-шараф белгиси" ордени билан тақдирланди ва „Динамо“ тарихидаги бу орден билан тақдирланган биринчи орден эгаси бўлди. „Динамо Киев“ капитанига мукофотни Кремлда Михаил Калинин ва бошқа таниқли орден эгалари — маршал Блюхер, академик Филатов, ҳайкалтарош Мухина тантанали рухда топширди.

Статистика

СССР терма жамоаси учун ўйинлар

№ Сана Ўйин Ҳисоб Гол Мусобоқа
1 1933-йил 2-сентябр Ленинград жамоаси — СССР 3 : 4 — Норасмий ўртоқлик учрашуви
2 1934-йил 20-июл СССР — Динамо (Ростов-Дону) 9 : 1 2 Норасмий ўртоқлик учрашуви
3 1934-йил 29-июл СССР — Днепропетровск жамоаси 5 :0 — Норасмий ўртоқлик учрашуви
4 1934-йил 7-август СССР — Туркия 2 : 1 1 Норасмий халқаро ўртоқлик учрашуви
5 1935-йил 15-октябр Туркия — СССР 2 : 2 — Норасмий халқаро ўртоқлик учрашуви
6 1935-йил 25-октябр Турия — СССР 1 : 2 — Норасмий халқаро ўртоқлик учрашуви
7 1935-йил 27-октябр Туркия — СССР 3 : 3 — Норасмий халқаро ўртоқлик учрашуви
8 1935-йил 8-ноябр СССР — Одесса жамоаси 0 :0 — Норасмий ўртоқлик учрашуви

Ютуқлар

  • СССР чемпионатининг кумуш медали совриндори: (1936)
  • СССР чемпионатининг бронза медали совриндори: (1937)
  • Украина ССР чемпиони : (1936)
  • Украина ССР кубоги ғолиби: (1937)
  • Ўрта Осиё ва Қозоғистон халқлари Спартакиадаси чемпиони: (1944).
  • Москва чемпиони: (1930, баҳор)
  • „Динамо“ ПСО кумуш медали соҳиби: (1933)
  • СССРдаги " 33 энг яхши " рўйхатида: (№ 2-1933)

Адабиётлар

  • Счегоцкий К. В. Ўйинда ва ўйиндан ташқарида. — Киэв: „Совет Украинаси“, 1972; 2-нашр. — Счегоцкий К. В. Бу ҳолатда. — Киэв: „Саломатлик“, 1991. — 280 п. — ИСБН 5-311-02491-7

Манбалар

  1. ↑ Сборная России по футболу. Щипа, любимес судби. Дата обращэния: 9 марта 2012. Архивировано из оригинала 16-апреля 2013 года.
  2. ↑ Козак О. Г., Коломиэц А. Ф., Чуйко А. И. Мултимедийная энсиклопедия ФК „Динамо“ (Киэв)
  3. ↑ „Украинский футбол в 1935 году“. 2012-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.
  4. ↑ „История ФК «Спартак» (Москва). 1937 год.“. 2012-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.
  5. ↑ „Летопись Акселя Вартаняна. Медвежья услуга“. 2012-йил 26-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.
  6. ↑ „Сборная России по футболу. Стоик“. 2013-йил 16-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.
  7. ↑ „В грозные военные“. 2012-йил 11-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.
  8. ↑ „Старая, старая сказка“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-март 2012-йил.

Ҳаволалар