Kontent yaratish
Контент яратиш — бу маълум бир контекстда охирги фойдаланувчи/аудитория учун ҳар қандай оммавий ахборот воситаларига ва айниқса рақамли медиага маълумотларнинг ҳиссаси[1]. Контент — ўз-ўзини ифода этиш, тарқатиш, маркетинг ва/ёки нашр этиш учун „нутқ, ёзув ёки турли хил санъат турлари каби бирон бир восита орқали ифодаланиши керак бўлган ахборот воситаси[2]“. Контент яратишнинг одатий шаклларига веб-сайтларни сақлаш ва янгилаш, блог юритиш, мақола ёзиш, фотосуратлар, видеография, онлайн шарҳлар, ижтимоий медиа аккаунтларини сақлаш, рақамли медиани таҳрирлаш ва тарқатиш киради. Пеw сўрови контент яратишни „материал, одамлар онлайн дунёга ҳисса қўшиш“ деб таърифлаган[3].
Контент яратувчилари
Янгилик ташкилотлари
Янгилик ташкилотлари, хусусан, Тҳе Неw Ёрк Тимес , НПР, CНН ва бошқалар каби энг йирик ва халқаро ташкилотлар доимий равишда Интернетда энг кўп баҳам кўрилган контентни яратадилар[4]. Бу, айниқса, контент билан боғлиқ тезкор янгиликлар ва долзарб воқеалар учун тўғри келади. Оксфорд журналистика мактаби ва Реутерс журналистикани ўрганиш институтининг 2011-йилги ҳисоботида айтилишича, „Асосий медиа Буюк Британиядаги долзарб ижтимоий медиа суҳбатларининг қон томиридир“[5]. Рақамли оммавий ахборот воситаларининг ўсиши анъанавий ахборот воситаларини бузган бўлса-да, кўпчилик мослашди ва Интернетда ишлашга мўлжалланган ва ижтимоий медиа фойдаланувчилари томонидан баҳам кўриш учун мўлжалланган таркибни ишлаб чиқаришни бошлади. Тwиттер ижтимоий медиа сайти анъанавий форматларда сўнгги янгиликларнинг асосий дистрибютори бўлиб, кўплаб Тwиттер фойдаланувчилари оммавий ахборот воситалари ходимларидир. Янгиликларни тарқатишда Тwиттернинг вазифаси ва аҳамияти журналистикада тез-тез муҳокама қилинадиган ва тадқиқот мавзусидир[6]. Фойдаланувчи томонидан яратилган контент, ижтимоий медиа блоглари ва фуқаролик журналистикаси сўнгги йилларда янгиликлар мазмунини ўзгартирди[7]. Нарративе Сcиэнcе компанияси ҳозирда сунъий интеллектдан янгиликлар мақолаларини ишлаб чиқариш ва маълумотларни шарҳлаш учун фойдаланмоқда[8].
Компаниялар
Корпоратив контент реклама ва жамоатчилик билан алоқалар мазмунини, шунингдек, фойда олиш мақсадида ишлаб чиқарилган бошқа турдаги контентни, шу жумладан оқ қоғозлар ва ҳомийлик тадқиқотини ўз ичига олади. Реклама ҳатто автоматик яратилган таркибни, дастурлар ёки қидирув тизимини оптималлаштириш учун ботлар томонидан яратилган контент блокларини ҳам ўз ичига олиши мумкин[9]. Компаниялар, шунингдек, контент яратиш ҳисобланган йиллик ҳисоботларни тузадилар, чунки бу уларнинг компаниялари фаолиятининг бир қисми ва молиявий йилларини батафсил кўриб чиқишдир. Бу компаниянинг манфаатдор томонларига компаниянинг ҳозирги ва келажакдаги истиқболлари ва йўналишлари ҳақида тушунча беради[10].
Рассомлар ва ёзувчилар
Мусиқа, филмлар, адабиёт ва санъат каби маданият асарлари ҳам мазмун шаклларидир. Анъанавий нашр этилган китоблар ва электрон китоблар маданий контентнинг бир туридир, лекин ўз-ўзидан нашр этилган китоблар, рақамли санъат, фанфикс ва фан-арт каби кўплаб бошқалар мавжуд. Мустақил рассомлар, жумладан, муаллифлар ва мусиқачилар ўз ишларини Интернет жойлаш орқали тижорат муваффақиятига эришдилар[11]. Бу ўзгаришлар нашриёт ва мусиқа саноатида инқилоб қилди.
Ҳукумат
Рақамлаштириш, қуёш нури тўғрисидаги қонунлар, очиқ ёзувлар тўғрисидаги қонунлар ва маълумотлар тўплаш орқали ҳукуматлар статистик, ҳуқуқий ёки тартибга солувчи маълумотларнинг бутун синфларини Интернетда мавжуд қилишлари мумкин. Миллий кутубхоналар ва давлат архивлари тарихий ҳужжатлар, оммавий ёзувлар ва ноёб ёдгорликларни онлайн маълумотлар базалари ва кўргазмаларга айлантиради. Баъзида бу махфийлик билан боғлиқ жиддий муаммоларни келтириб чиқарди[12]. Мисол учун, 2012-йилда Ню-Ёрк штат газетаси Тҳе Жоурнал Неwс, қонуний равишда олинган давлат ёзувларидан фойдаланган ҳолда қурол эгаларининг жойлашуви ҳақидаги интерактив харитани нашр этганида норозилик уйғотди[13]. Ҳукуматлар, шунингдек, ҳуқуқни муҳофаза қилиш ёки миллий хавфсизлик мақсадларини қўллаб-қувватлаш учун онлайн ёки рақамли ташвиқот ёки нотўғри маълумот яратади. Бу астротурфинг ёки оммавий эътиқод ёки фикр ҳақида нотўғри таассурот яратиш учун оммавий ахборот воситаларидан фойдаланишга қадар бориши мумкин[14].
Ҳукуматлар жамоат саломатлиги, таълим ва илмий мақсадларда, масалан, мураккаб сиёсат муаммоларига краудсорсинг ечимлари ёки илмий маълумотларни қайта ишлаш каби очиқ контентдан фойдаланиши мумкин. 2013-йилда Миллий Аэронавтика ва коинот бошқармаси (НАСА) Ерга таҳдид солиши мумкин бўлган астероидларни, яъни Ерга яқин объектларни излаш учун Планетарй Ресоурcес астероид кон компаниясига қўшилди[15]. Интервюда НАСА краудсорсинг ишини тасвирлаб, технология трансфери бўйича ижрочи Девид Локк НАСА технологиясини ривожлантиришга ёрдам бериш учун ишлатилиши мумкин бўлган „дунёда мавжуд бўлган фойдаланилмаган когнитив ортиқча“ ҳақида гапирди[16]. Бу краудсорсингдан халқнинг давлат бошқарувидаги иштирокини кучайтиришнинг бир усули[17]. Ҳукуматни кўпроқ иштирокчи қилишдан ташқари, очиқ ёзувлар ва очиқ маълумотлар ҳукуматни янада шаффоф ва камроқ коррупсияга учраган қилиш потенциалига эга[18].
Фойдаланувчилар
Wеб 2.0 нинг жорий этилиши билан контент истеъмолчилари контентни яратиш ва алмашишда кўпроқ иштирок этиш имконияти пайдо бўлди. Шунингдек, рақамли оммавий ахборот воситаларининг пайдо бўлиши ва уйда кириш қулайлиги билан фойдаланувчи томонидан яратилган контент миқдори, шунингдек, ёш ва синф оралиғи ошди. Интернет фойдаланувчиларининг саккиз фоизи контент яратиш ва фойдаланишда жуда фаол[19]. Бутун дунё бўйлаб аҳолининг ҳар тўртдан бири Интернет фойдаланувчилари муҳим контент яратувчилардир[20] ва ривожланаётган бозорлардаги фойдаланувчилар жалб қилиш бўйича дунёда етакчилик қилади[21]. Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, юқори ижтимоий- иқтисодий маълумотга эга бўлган ёшлар пастроқ ижтимоий-иқтисодий муҳитдаги ёшларга қараганда кўпроқ контент яратишга мойилдирлар[22]. Америка ва Европа интернет фойдаланувчиларининг 69 фоизи „томошабинлар“ бўлиб, улар онлайн ва рақамли медиадан фойдаланадилар, лекин яратмайдилар[21]. Контент яратувчиларнинг улар яратадиган контент миқдорига нисбати баъзан 1 % қоидаси деб аталади, бу умумий қоида форум фойдаланувчиларининг атиги 1 % деярли барча контентни яратишини кўрсатади. Янги таркибни яратиш учун мотивациялар орасида янги билим олиш истаги, оммабоплик имконияти ёки оддий алтруизм ва бошқа сабаблар бўлиши мумкин[23]. Фойдаланувчилар, шунингдек, ижтимоий ислоҳотларни амалга оширишга ёрдам бериш учун янги таркиб яратишлари мумкин. Бироқ, тадқиқотчилар огоҳлантирадиларки, самарали бўлиши учун контекстни ҳисобга олиш керак, турли хил одамларни киритиш керак ва жараён давомида барча фойдаланувчилар иштирок этиши керак[24].
2011-йилда ўтказилган тадқиқотга кўра, балоғатга етмаганлар онлайн тарзда ўз жамоалари билан боғланиш учун контент яратадилар. Афро-америкалик фойдаланувчилар илгари мавжуд бўлмаган ўз-ўзини ифода этиш воситаси сифатида контент яратиши аниқланди. балоғатга етмаганларнинг оммавий ахборот воситаларида тасвири баъзан нотўғри ва стереотипик бўлиб, бу инсонларнинг умумий идрокига таъсир қилади[25]. Афро-америкаликлар ўзларининг тасвирларига Тwиттер ва Тумблр каби ижтимоий тармоқлардан фойдаланиш орқали рақамли жавоб беришади. Энг муҳими, Қора Тwиттернинг яратилиши ҳамжамиятга ўз муаммолари ва ғоялари билан бўлишиш имкониятини берди[26].
Ёш фойдаланувчилар
Ёш фойдаланувчилар энди контентдан иловалар яратиш ва турли хил оммавий ахборот воситаларида нашр қилиш имкониятига эга, масалан, Фаcебоок, ДевиантАрт ёки Тумблр[27]. 2005-йил ҳолатига кўра, тахминан 21 миллион ўсмир интернетдан фойдаланган. Уларнинг 57 фоизи ёки 12 миллион ўсмирлар контент яратувчилардир[28]. Бу яратиш ва алмашиш катталарга қараганда анча юқори даражада содир бўлди. Интернет пайдо бўлиши билан ўсмирлар алмашиш ва яратиш воситаларидан анча кўпроқ фойдаланиш имкониятига эга бўлишди. Технология, шунингдек, арзонроқ ва қулайроқ бўлиб, контент яратишни ҳамма учун, жумладан, ўсмирлар учун ҳам осонлаштирмоқда[29]. Баъзи ўсмирлар буни ЁуТубе каби онлайн платформалар орқали ижтимоий таъсир сифатида шон-шуҳрат излаш учун ишлатишади, бошқалари эса ижтимоий тармоқ сайтлари орқали дўстлари билан боғланиш учун фойдаланадилар[30]. Қандай бўлмасин, бу демография нафақат кузатувчиларга, балки ижодкорларга ҳам айланмоқда.
Муаммолар
Сифат
Аноним ва фойдаланувчи томонидан яратилган контентнинг кўпайиши веб-фойдаланувчилар учун имкониятлар ва қийинчиликларни келтириб чиқаради. Блог ёзиш, ўз-ўзини нашр қилиш ва контент яратишнинг бошқа шакллари кўпроқ одамларга каттароқ аудиторияга кириш имконини беради. Бироқ, бу миш-мишларни давом эттириши ва нотўғри маълумотларга олиб келиши мумкин. Бу фойдаланувчиларнинг ахборот эҳтиёжларига жавоб берадиган сифатли контентни топишни қийинлаштириши мумкин.
Метадата
Рақамли таркибни ташкил қилиш ва таснифлаш қийин. Веб-сайтлар, форумлар ва нашриётлар метамаълумотлар учун турли стандартларга эга ёки унинг муаллифи ва яратилган санаси каби контент ҳақидаги маълумотларга эга. Метамаълумотларнинг турли стандартларини давом эттириш кириш ва кашф қилиш муаммоларини келтириб чиқариши мумкин.
Интеллектуал мулк
Рақамли таркибга эгалик, келиб чиқиш ва алмашиш ҳуқуқини аниқлаш қийин бўлиши мумкин. Бир томондан, фойдаланувчи томонидан яратилган контент лицензиясиз ва рухсат этилмаган лотин ишларнинг кенгайиши, қароқчилик ва плагиат билан боғлиқ ҳолда анъанавий контент яратувчиларга қийинчиликлар туғдиради. Бошқа томондан, АҚСҲдаги Рақамли Мингйиллик муаллифлик ҳуқуқи тўғрисидаги қонун каби муаллифлик ҳуқуқи қонунларининг бажарилиши ҳам асарларнинг жамоат мулкига тушиб қолиш эҳтимолини камайтиради.
Ижтимоий ҳаракатлар
2011-йил Миср инқилоби
Контент яратиш ижтимоий медиа платформаларида норозиликнинг фойдали шакли бўлиб хизмат қилади. 2011-йилги Миср инқилоби „2011-йил давомида Яқин Шарқ ва Шимолий Африкадаги авторитар режимларга“ норозилик билдириш мақсадида дунёнинг турли бурчакларидан келган намойишчиларни тармоққа айлантириш учун фойдаланилган контент яратишнинг фақат бир мисоли эди[31]. Намойишлар Мисрнинг Қоҳира каби кўплаб шаҳарларида бўлиб ўтди ва тинч бошланган воқеалар тезда можарога айланиб кетди. Ижтимоий тармоқлар намойишчиларга Миср ҳукуматидаги кенг тарқалган коррупсиядан хабардорликни ошириш ва исёнда бирлашиш учун турли минтақаларда бир-бири билан алоқа ўрнатишга имкон берди. Қўзғолонни қўллаб-қувватловчи фаол ёшлар Фаcебоокда „Туниснинг илғор ёшлари“ гуруҳини тузишга муваффақ бўлишди[31].
Бошқа
Сўнгги пайтларда онлайн контент орқали норозилик билдирган ижтимоий медиа мисоллари орасида аёллар ва қора танлилар ҳамжамиятининг хабардорлигини ошириш ва аниқ ўзгаришларни ошириш учун #МеТоо ва #БлаcкЛивесМаттер хештегларидан глобал кенг фойдаланиш киради.
Яна қаранг
- Контент маркетинги
- Муаллифлик ҳуқуқи
- Ижодий умумийлик
- Ижодкорлик
- Маданий технология
Манбалар
- ↑ Wебер Десигн, (2017) „Wҳат ис а cонтент cреатор анд wҳй до И неэд оне?“ (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-06-23 санасида архивланган), Wебер Десигн, Ретриэвед 2017-12-15
- ↑ „Cонтент – Дефине Cонтент ат Диcтионарй.cом“. Диcтионарй.cом.
- ↑ Ленҳарт. „Cонтент Cреатион Онлине“. Пеw Интернет анд Америcан Лифе Прожеcт (2004-йил 1-феврал). 2014-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-август.
- ↑ „Wҳат ис Wебсите Cонтент?“ (2015-йил 29-июл). Қаралди: 2015-йил 14-ноябр.
- ↑ Неwман. админ/доcуменц/Публиcатионс/Wоркинг_Паперс/Маинстреам_медиа_анд_тҳе_дистрибутион_оф_неwс_.пдф „Маинстреам медиа анд тҳе дистрибутион оф неwс ин тҳе аге оф соcиал дисcоверй“. Реутерс Институте фор тҳе Студй оф Жоурналисм (2011-йил 1-сентябр). 2013-йил 29-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-март.
- ↑ Фарҳи, Паул (Април–Май 2009). "Тҳе Тwиттер эхплосион". Америcан Жоурналисм Ревиэw. ҳттп://ажрарчиве.орг/артиcле.асп?ид=4756. Қаралди: 20 Марч 2014.Контент яратиш]][сайт ишламайди]
- ↑ Неwман. админ/доcуменц/Публиcатионс/Тҳе_рисе_оф_соcиал_медиа_анд_иц_импаcт_он_маинстреам_жоурналисм.пдф „Тҳе рисе оф соcиал медиа анд иц импаcт он маинстреам жоурналисм“. Реутерс Институте фор тҳе Студй оф Жоурналисм (2009-йил 1-сентябр). 2013-йил 3-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Лоҳр, Стеве. „Ин cасе ёу wондеред, а реал ҳуман wроте тҳис cолумн“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2011-йил 10-сентябр). Қаралди: 2014-йил 25-март. „Тҳе cомпанй’с софтwаре такес дата, лике тҳат фром спорц статистиcс, cомпанй финанcиал репорц анд ҳоусинг старц анд салес, анд турнс ит инто артиcлес.“.
- ↑ „Аутоматиcаллй генератед cонтент“. Гоогле Wебмастер Тоолс. Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ CҲЕН, СҲУПИНГ (Деcембер 2015). Жоурнал оф Аccоунтинг Ресеарч.
- ↑ Пфҳал, Мичаэл (1 Аугуст 2001). "Гивинг аwай мусиc то маке моней: Индепендент мусиcианс он тҳе Интернет". Фирст Мондай 6 (6). Арчивед фром тҳе оригинал он 2018-10-09. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20181009211622/ҳттп://фирстмондай.орг/артиcле/виэw/880/789#аутҳор. Қаралди: 25 Марч 2014. "Но оне ҳас фелт тҳе импаcт оф мусиc он тҳе Интернет море тҳан тҳе индепендент мусиcиан."Контент яратиш]]
- ↑ „Эасй аccесс то публиc реcордс раисес приваcй иссуэс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2002-йил 13-октябр). Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Маас, КC; Жош Левс. „Неwспапер спаркс оутраге фор публишинг намес, аддрессес оф гун пермит ҳолдерс“. CНН (2012-йил 27-декабр). Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Фиэлдинг, Ниcк; Иан Cобаин. „Ревеалед: УС спй оператион тҳат манипулатес соcиал медиа“. Тҳе Гуардиан (2011-йил 17-март). Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Фазекас, Андреw. „НАСА неэдс ёур ҳелп финдинг киллер астероидс“. Натионал Геограпҳиc (2013-йил 20-июн). Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Давенпорт, Реид. „НАСА упс анте он cроwдсоурcинг патенц“. ФCW (2014-йил 17-феврал). 2017-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 25-март.
- ↑ Брабҳам, Дарен C.. "Cроwдсоурcинг тҳе публиc партиcипатион проcесс фор планнинг прожеcц". Планнинг Тҳеорй 8 (242). Арчивед фром тҳе оригинал он 2020-03-27. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20200327163227/ҳттп://иситес.ҳарвард.эду/фс/доcс/иcб.топиc793411.филес/Wк%2012_Нов%2019тҳ/Брабҳам_2009_Cроwдсоурcинг%20Публиc%20Партиcипатион.пдф. Қаралди: 25 Марч 2014. "Тҳе [cроwдсоурcинг] модел ҳолдс энормоус промисе фор... говернментал фунcтионс, анд тҳе модел ис алреадй беинг тестед ин тҳе сcреэнинг оф апплиcатионс то тҳе УС Патент анд Традемарк Оффиcе wитҳ муч суccесс."Контент яратиш]]
- ↑ Бертот, Жоҳн C.; Паул Т. Жаэгер; Жустин М. Гримес (2010). "Усинг ИCЦ то cреате а cултуре оф транспаренcй: Э-говернмент анд соcиал медиа ас опеннесс анд анти-cорруптион тоолс фор соcиэтиэс". Говернмент Информатион Қуартерлй 27 (3): 264–271. дои:10.1016/ж.гиқ.2010.03.001. Арчивед фром тҳе оригинал он 2018-05-17. ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20180517033259/ҳттп://м.доркатрон.cом/доcс/CИС720/CПП%20Сеcондарй%20Эхам/эГовернанcе%20-%20Бертот%20Жаэгер%20Гримес.пдф. Қаралди: 25 Марч 2014.Контент яратиш]]
- ↑ Ҳорриган. „А Тйпологй оф Информатион анд Cоммуниcатион Течнологй Усерс“. Пеw Интернет анд Америcан Лифе Студй (2007-йил 1-май). 2014-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-август.
- ↑ „Cонтент cреатор“. Ларих Студио (2016-йил 7-ноябр). 2017-йил 18-октябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 21,0 21,1 Свердлов. „Глобал соcиал течнограпҳиcс упдате 2011“. Форрестер (2012-йил 1-январ). 2013-йил 23-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 2-август.
- ↑ Ҳаргиттаи, Эсзтер; Wалежко, Гина; Гина Wалежко (2008). "ТҲЕ ПАРТИCИПАТИОН ДИВИДЕ: Cонтент cреатион анд шаринг ин тҳе дигитал аге". Информатион, Cоммуниcатион & Соcиэтй 11 (2): 20. дои:10.1080/13691180801946150.
- ↑ Cедергрен, Магнус (2003). "Опен Cонтент анд Валуэ Cреатион". Фирст Мондай 8 (8). дои:10.5210/фм.в8и8.1071. ҳттп://фирстмондай.орг/ожс/индех.пҳп/фм/артиcле/виэw/1071/991. Қаралди: 21 Марч 2014.Контент яратиш]]
- ↑ Таcчи, Жо; Жеррй Wаткинс; Косала Кеэртҳиратҳне (2009). "Партиcипаторй Cонтент Cреатион: Воиcе, Cоммуниcатион, анд Девелопмент". Девелопмент ин Праcтиcе 19 (4–5): 573–584. дои:10.1080/09614520902866389. ҳттпс://эпринц.қут.эду.ау/17628/1/17628.пдф.
- ↑ Орбе, Марк (2008). "Репресентатионс оф Раcе ин Реалитй ТВ: Wатч анд Дисcусс". Wатч анд Дисcусс. Cритиcал Студиэс ин Медиа Cоммуниcатион 25 (4).
- ↑ Cорреа, Сун Ҳо, Тереса, Жеонг (2011). "Раcе Анд Онлине Cонтент Cреатион". Информатион, Cоммуниcатион & Соcиэтй 14 (5): 638–659. дои:10.1080/1369118х.2010.514355.
- ↑ Счрøдер, эдитед бй Кирстен Дротнер & Ким Чристиан „3“, . Дигитал cонтент cреатион : перcептионс, праcтиcес, & перспеcтивес. Неw Ёрк: Петер Ланг, 2010 — 61–62-бет. ИСБН 978-1433106958.
- ↑ Ам. „Парт 1. Теэнс ас Cонтент Cреаторс“. Пеw Ресеарч Cентер: Интернет, Сcиэнcе & Теч (2005-йил 2-ноябр). Қаралди: 2016-йил 4-феврал.
- ↑ Раиниэ, Леэ. Нетwоркед Cреаторс: А БИТ оф Нетwоркед (эн). МИТ Пресс, 2015-03-16. ИСБН 9780262327664.
- ↑ Ам. „Теэнс cреатинг cонтент“. Пеw Ресеарч Cентер: Интернет, Сcиэнcе & Теч (2007-йил 19-декабр). Қаралди: 2016-йил 4-феврал.
- ↑ 31,0 31,1 Раиниэ, Леэ. Нетwоркед: Тҳе Неw Соcиал Оператинг Сйстем. Тҳе МИТ Пресс, 2012. ИСБН 978-0-262-01719-0.