Ziyosfera

Kopirayting

Копирайтинг – ХХИ технология асри. Ҳозирги кунда технология жуда ривожланган. Бундан бир неча аср олдин ер юзида машина, телефон, самолёт каби қурилмалар мавжуд бўлмаган. Ҳозирги инсонлар буларсиз яшай олишмайди. Ҳозирги технология олдингиларига қараганда жуда ҳам зўр, масалан: сенсорли уяли телефонлар, улар бу асарига келиб жуда ривожланиб кетди ва уни шу асрда ўйлаб топишган. Телевизорларга келсак улар бундан олдинги асрда ҳам мавжуд эди. Аммо улар жуда кичкина уларда кўп каналлар бўлмаган. Улар ўша даврда дунё янгиликларини ва бир неча кино каналлари мавжу эди. Энди бизнинг аср телевизорлар эса жуда ҳам ривожланган ва уларда юздан ортиқ телеканаллар ва ижтимоий тармоқлар ҳам мавжуд. Мисол учун: ёутубе, нетфлих, фаcебоок, ва ҳоказо. Самолётлар ўтган асрда жуда ҳам кам бўлган ва инсонлар кўпинча кемалардан фойдаланишган. Ҳозирга келиб ҳар бир давлатнинг йўловчи ва ҳарбий самолётлари мавжуд. Улар жуда ҳам катта ва ўзига жуда кўп одам сиғдира олади. Илк Машиналар ХХ асарнинг бошларида пайдо бўлган улар жуда кичкина кўпи билан 10 та от кучига эга бўлган. Лекин асрнинг ўрталарига охирига келиб улар технология жиҳатидан ўсиб борди. ХХИ асрга келиб, улар жуда ҳам замонавий бўлди улар жуда ихчам ва замонавий бўлиб ўсиб борди ҳозир уларнинг турлари жуда кўп мисол учун: роллс-ройcе, ламборгҳини, бугатти, феррари, порсче, мерседес, таёта.

Копирайтинг турлари ва даражалари

Тижорат матнлари формати, мақсади ва эълон қилиниш даражасига кўра икки турга бўлинади:

  • Реклама матнлари. Бирор бир товар ёки хизмат тури ташвиқотига оид матнлар – реклама матни дейилади. Мисол учун, лендинг матни, хизмат турини ифодаловчи матнлар, интернет-дўконнинг товар карточкасидаги матн, ижтимоий тармоқларда тижорат билан шуғулланувчи постлар матни.
  • Кўнгилочар матнлар. Бунга кайфият берувчи (кулгили) тўпламлар, суратлар тўплами, матнлар ва ўйинлар киради. Бу турдаги матнлар тез тарқалиб, асосан маҳсулотнинг бренд бўлишига хизмат қилади.

Бу иккала турдаги матн товарлар ва хизмат турлари ҳақида фойдали ахборот бериб, ўзига хос имиж яратади.

Йўналиш бўйича маълумотлар

Кўпгина копирайтерлар реклама агентликларида, копирайтер агентликларида ишлайдилар ёки фрилансерлик билан шуғулланадилари. Фрилансда мижозлар кичикдан тортиб йирик компанияларгача бўлади.

  • Реклама агентликлари одатда копирайтерларни медиа жамоанинг бир қисми сифатида ишга олишади. Уларда бадиий директорлар ёки ижодий директорлар билан ҳамкорлик қиладилар. Копирайтер асосан мижоздан олинган маълумотларга асосланиб, реклама учун матн ёки ссенарий ёзади. Бадиий директор рекламанинг визуал жиҳатлари учун мас’улдир ва, босма ишларда, ишлаб чиқаришни назорат қилиши мумкин. Жамоанинг исталган аъзоси умумий ғояни (одатда концепция деб аталади) ўйлаб топиши мумкин ва ҳамкорлик жараёни кўпинча ишни яхшилайди. Баъзи агентликлар маълум бир саноат ёки секторга хизмат кўрсатишга ихтисослашган.[1]
  • Копирайтер агентликлари копирайтерни бир қатор таҳририй ва тегишли хизматлар билан бирлаштиради, улар орасида жойлашишни аниқлаш ва хабар алмашиш бўйича маслаҳатлар, ижтимоий медиа, қидирув тизимини оптималлаштириш (СЕО), ишлаб чиқишни таҳрирлаш, нусха кўчириш, таҳрир қилиш, фактларни текшириш, нутқ ёзиш-ларни ўз ичига олади. Баъзи агентликларда копирайтерлар доимий офисда ишлайди, бошқалари эса фрилансерлардан фойдаланади.
  • Фрилансер сифатида иш олиб бориш қолган ишларга қараганда бироз қийин ҳисобланади. Чунки, аввла санаб ўтилган жойларда ишни Лойиҳа менежерлари ёки компания раҳбарлари топиб, копирайтерга берса, фрилансда эса, ўзи излаб топиши керак. Доимий тарзда бир мижоз учун ишламайди ва кўп ҳолларда масофадан туриб, хизмат кўрсатади.

Копирайтерлар, шунингдек, тез-тез реклама қиладиган чакана савдо тармоқлари, китоб ноширлари ёки бошқа йирик фирмалар учун масофадан, фрилансерлик хизматини кўрсатади. Улар, шунингдек, газеталар, журналлар ва радио-эшиттиришлар учун рекламаларни ёзишлари мумкин.

Копирайтерлар техник ёзувчиларга ўхшайди ва мартаба бир-бирига мос келиши мумкин. Умуман олганда, техник ёзув ўқувчиларни ишонтиришдан кўра, хабардор қилиш ва кўрсатмалар беришга бағишланган. Мисол учун, копирайтер автомобил сотиш учун эълон ёзса, техник ёзувчи ундан қандай фойдаланишни тушунтириб берувчи оператор қўлланмасини ёзади.

Таълим

Анъанага кўра, копирайтер бўлиш учун зарур бўлган билимлар кўпинча: ўз она тилиси (ёки чет тиллари), реклама, журналистика ёки маркетинг бўйича фундаментал билим.

Бугунги кунда копирайтер бўлишни истайдиган шахслар, копирайтерликни курслар орқали ёки мураббийлардан ўрганишлари мумкин.

2018 йилда АҚШ Меҳнат статистикаси бюроси ёзувчилар ва муаллифлар учун йиллик ўртача иш ҳақи 62,170 долларни ташкил этди. 2019 йилда ПайСcале.cом копирайтерлар учун кутилаётган иш ҳақи 35 000 дан 73 000 долларгача бўлганини айтди.[2]

Машҳур копирайтерлар

Жон Эмори Пауэрс (1837—1919) дунёдаги биринчи тўлиқ иш кунида ишлаган копирайтер эди.[3][4][5] Ўшандан бери баъзи копирайтерлар йирик реклама агентликларига асос солганлари учун, бошқалари эса умр бўйи иши туфайли соҳада таниқли бўлишди. Кўпгина ижодкорлар бошқа соҳаларда машҳур бўлишдан олдин копирайтер бўлиб ишлаганлар .[6]

Девид Огилви (1911—1999) рекламанинг отаси сифатида танилган. Шунингдек, у Роллс-Ройcе автомобилларига бағишланган машҳур иқтибос билан машҳур: „Соатига 60 миля тезликда бу янги Роллс-Ройcедаги энг баланд шовқин, қўл соатидан келади“.[7] У, шунингдек, реклама соҳасида Огилвй ҳақида реклама ва рекламачининг эътирофлари каби баъзи эсда қоларли китобларни ёзган.[8]

Лео Бурнетт (1891-1971) Тиме журнали томонидан ХХ асрнинг 100 та энг нуфузли кишиларидан бири сифатида танилган.[9] У Лео Бурнетт Wорлдwиде асосчиси эди. Унинг унутилмас Марлборо одами – энг муваффақиятли кампаниялардан бири. Унинг компанияси Публиcис Гроупе томонидан 2002 йилда сотиб олинган.

Машҳур реклама кампанияларининг шиорлари

  1. Нике компаниясининг " Жуст До Ит " – 10 йил ичида Нике савдоларини 800 миллион доллардан[10] 9,2 миллиард доллардан[11] кўпроққа оширди.
  2. Калифорния сут процессорлари кенгашининг " Сут борми?[сайт ишламайди] " – Калифорнияда сут савдосини оширди ва ишга туширилгандан бери кўплаб пародияларни келтириб чиқарди.
  3. Аппле компаниясининг "Маc-ни олинг " – Маc ва компютерга қарши кампанияси ўзининг биринчи йилида бозор улушини 42% га оширди.[12]

Форматлар

  • Блог мақолалари – ўқувчиларга фойдали маълумотларни, ахборотни беради ва янгиликларни ўргатади. Ушбу мақолалар бир неча турларга бўлинади – лонгридлар, йўриқномалар, чек-листлар, кейслар, интервюлар, сўровномалар ва б.
  • Ижтимоий тармоқ постлари – ўқувчини қизиқтириб мулоқотга ундовчи, маҳсулот ёки хизмат турлари ҳақида хабар берувчи қисқа хабарлар.
  • Эмаил-тарқатмалар – сайт обуначиларининг электрон почтасига келувчи кичик материаллар. Мазкур материаллар ахборий, тижорий, кўнгилочар мавзуларда бўлади. Одатда, бу хатлар тўплами сифатида обуначига кетма-кетликда юборилади.
  • Интернет-дўконларнинг маҳсулот карточкалари – мижоз учун фойдали бўлган хабар (маҳсулот ҳақидаги маълумотлар)нинг қисқа изоҳи.
  • Лендинг матнлар – хизмат турлари ёки маҳсулот савдосига бағишланган бўлиб, мақсадига кўра турли структуравий асосда тузилади

Юқорида келтирилган форматларнинг барчасини бараварига бажариш буюртмаси асосида ишланса, бу копирайтинг эмас, контент-маркетинги деб аталиб, бу хизмат тури контент ёрдамида бизнесни ривожлантиришга қаратилган комплекс стратегия дейилади.

Қидирув тизимини оптималлаштириш (СЕО)

Веб нусхаси ўз мақсадлари қаторига қидирув тизимларида юқори ўринларга эришишни ўз ичига олиши мумкин. Дастлаб, бу веб-саҳифаларда калит сўзлар ва ибораларни стратегик жойлаштириш ва такрорлашни ўз ичига олади, лекин ўқувчилари одатий деб ҳисоблайдиган тарзда ёзиш, шунингдек уларни Мета теглар, саҳифа сарлавҳалари ва сарлавҳаларига киритиш.[13][14]

Аммо вақтлар ўтди ва „саҳифадаги оптималлаштириш“ энди семантик сўзлар ва ибораларни (яъни бир хил маънони англатувчи ёки боғланган) кўриб чиқишни ўз ичига олади. СЕО учун копирайтер, шунингдек, тегишли саҳифага ҳавола қилинган саҳифаларда, айниқса ҳаволада ишлатиладиган матнда ёзилган нарсаларни ҳам ўз ичига олади, аммо бу ортиқча бўлмаслиги керак. Нарсалар аста-секин ривожланиб борар экан, бу борада жуда кўп тадқиқотлар олиб борилди (ва давом этмоқда).

Турли хил ёзиш усуллари

АИДА модели

АИДА сўзнинг кенгайтмаси – Аттентион – эътибор, Интерест – қизиқиш, Десире – хоҳиш, Аcтион – ҳаракат.

Ушбу моделнинг ўзига хос хусусияти шундан иборатки, у нафақат савдо матнларини ёзиш учун, балки Б2Б ва Б2C учун ҳар қандай маркетинг воситасини яратишда ҳам қўлланади.

Айниқса, каталоглар, маҳсулот карталари, „ландинг“ саҳифалари, электрон почта хабарлари, буклетлар ва тижорат таклифлари учун жавоб беради.

Бундай услубда матн ёзишнинг босқичлари қуйидагича:

- Аттентион

• Моҳияти: Ўқувчи эътиборини жалб қиладиган сарлавҳа (сўроқ ёки ундов гап) ёзиш. Лекин бажариш имконсиз бўлган нарсаларни ваъда қилиш асло мумкин эмас.

- Интерест

• Моҳияти: Ўқувчида ёлғон ҳамда кўпиртирилган ва бўрттирилган маълумотларсиз қизиқиш уйғотиш.

- Десире

• Моҳияти: Мижозда маҳсулот ёки хизматнинг афзалликлари, ўзига хослигини намойиш қилиш орқали, сотиб олиш истагини уйғотадиган маълумот.

- Аcтион

• Моҳияти: Харидорни ҳаракатга чорлаш. Яъни сизга қўнғироқ қилишига ёки хабар ёзишга ва ҳоказо.

ПМҲС модели

ПМҲС сўзнинг кенгайтмаси – Паин – оғриқ, Море паин —кўпроқ оғриқ, Ҳопе – умид, Солутион – ечим.

Ушбу модел асосан Б2Cда, Б2Бда эса камроқ қўлланади. У ижтимоий тармоқлардаги постларда, лендинг сайтларида ва реклама эълонларида ишлайди.

Бундай услубда матн ёзишнинг босқичлари қуйидагича:

- Паин

Моҳияти: Ўқувчини қийнаётган муаммоларга эътибор бериш, „оғриқ нуқталарини“ қидириш.

- Море Паин

Моҳияти: Муаммони тезда ҳал қилиш учун аргументлар, тугалланмаган ёки ўз вақтида бажарилмаган ишларнинг оқибатларига эътибор қаратиш.

- Ҳопе

Моҳияти: Вазиятдан чиқиш йўлини, умидни тақдим этиш.

- Солутион

Моҳияти: Маҳсулотнинг муаммога бериши мумкин бўлган аниқ ечимлари ҳақида.

ОДC модели

ОДC сўзнинг кенгайтмаси – Оффер – таклиф, Деадлине – вақт чегараси, Cалл то аcтион – ҳаракатга чорлов.

Ушбу формула чекланган вақт учун чекланган миқдордаги товар ёки хизматларни таклиф қилиш билан тавсифланади.

Бундай услубда матн ёзишнинг босқичлари қуйидагича:

- Оффер

• Моҳияти: Сарлавҳада ўта фойдали таклифнинг тақдимоти ва биринчи хатбошида батафсил изоҳ берилган бўлишлиги.

- Деадлине

• Моҳияти: Хизмат ёки маҳсулотнинг сони ва муддатига чекловлар жорий этилиши.

- Cалл то аcтион

• Моҳияти: Таклифни сотиб олиш учун ҳаракат алгоритми.

Манбалар

  1. ↑ МcКеэ. „Ҳоw то Ҳире ан Ад Агенcй“. Блоомберг Бусинессwеэк (2007-йил 15-август). Қаралди: 2013-йил 11-июн.
  2. ↑ „Cопйwритер: Саларй, Дутиэс, Оутлоок анд Реқуиременц“ (эн). Студй.cом. Қаралди: 2019-йил 12-декабр.
  3. ↑ Патриcк Роберцон. Роберцон'с Боок оф Фирсц: Wҳо Дид Wҳат фор тҳе Фирст Тиме. Блоомсбурй Публишинг, 11 Новембер 2011 — 1893–1894-бет. ИСБН 978-1-60819-738-5. 
  4. ↑ Женс Олесен. Нормал Пеопле До Нот Wорк ин Адвертисинг. Дадос интернаcионаис де cаталогаcао на публиcидаде, 1998 — 2-бет. ИСБН 978-85-900682-1-1. 
  5. ↑ Жоэл Шроcк. Тҳе Гилдед Аге. АБC-CЛИО, 30 Жуне 2004 — 53-бет. ИСБН 978-0-313-06221-6. 
  6. ↑ Мерс. „Cопйwритинг ис стилл wритинг“. Тҳе Гуардиан (2008-йил 18-январ). Қаралди: 2017-йил 21-феврал.
  7. ↑ Доугҳертй, Пҳилип Ҳ.. „АДВЕРТИСИНГ; Роллс-Ройcе Бегинс Неw Ад Cампаигн“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1982-йил 8-июн).
  8. ↑ „Давид Огилвй“. Амазон.
  9. ↑ {{cите магазине}}: Эмптй cитатион (ёрдам)
  10. ↑ МcГилл, Доуглас C.. „Нике Ис Боундинг Паст Реэбок“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1989-йил 11-июл).
  11. ↑ „Cан Нике Стилл До Ит?“. Блоомберг.
  12. ↑ „Аппле'с 'Гет а Маc' Аwардед Гранд Эффиэ“. Софтпедиа.
  13. ↑ „Сеарч Энгине Оптимизатион то Луре Реадерс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2011-йил 10-феврал).
  14. ↑ „Лифтинг Жоурналисм бй Кноwинг Wҳат Реадерс Аре Лоокинг Фор“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 10-апрел). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Kopirayting" dan olindi