Koreys tili: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Koreys tili | Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Til | |||
|nom = Koreys tili | |||
|milliy nom = 한국어, (한국말) 조선말 | |||
|mamlakatlar = [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|KXDR]], [[Janubiy Koreya]], [[Xitoy]], [[Yaponiya]], [[AQSh]], [[Kanada]] | |||
|biluvchilar = 66,3 million<ref name="Ethnologue — Languages of the World">[http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size Ethnologue — Languages of the World]</ref> | |||
|o'rin = 17<ref name="Ethnologue — Languages of the World">[http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size Ethnologue — Languages of the World]</ref> | |||
|yozuv = [[hangul]], [[hanja]] | |||
|rasmiy = [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|KXDR]], [[Janubiy Koreya]], [[Xitoy]] ([[Szilin]]) | |||
|til oilasi = [[Oltoy tillari|Oltoy]] | |||
|iso1=ko | |||
|iso2=kor | |||
|iso3= | |||
|turkumlanishi = Turkumlanishi | |||
|til_kodlari = Til kodlari | |||
|xarita=Map of Korean language.png}} | |||
'''Koreys tili''' — [[Koreyslar|koreyslarning]] tili. [[Oltoy tillari|Oltoy tillariga]], baʼzan toʻngusmanjur tillariga kiradi, deb taxmin qilinadi. [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|KXDRning]] hamda [[Koreya Respublikasi|Koreya Respublikasining]] rasmiy tili. Bu tilda 60 mln. kishi soʻzlashadi (1992-yil). Uning genetik jihatdan boshqa tillar bilan bogʻliqligi aniqlanmagan. Koreys tilining shimoli sharqiy, shimoli gʻarbiy, markaziy, janubi sharqiy, shimol va janub shevalari bor. Koreys tilida 40 fonema (19 undosh, 21 unli) mavjud. Morfologik jihatdan [[Agglyutinativ tillar|agglyutinatsiya]] rivojlangan. Feʼl zamonlari hozirgi, 2 oʻtgan va 2 kelasi zamon shakllaridan iborat. Son kategoriyasida birlik va koʻplik shakllari farqlanmaydi. Nisbat kategoriyasi hamma feʼllarga xos emas. Leksikasida [[xitoy tili]]dan, sanskrit, moʻgʻul va baʼzan Yevropa tillaridan oʻzlashgan soʻzlar bor. Koreys tili 1993-yilgacha „standart til“, 1966-yilda „madaniy til“ (munxvao) deb atalgan. Bu tilning 2 turi ham KXDR hamda Koreya Respublikasida qoʻllanib kelinadi. KXDRda koreys yozuvi, Koreya Respublikasida xitoykoreys aralash yozuvi qoʻllanadi. | |||
== Tarixi == | |||
Zamonaviy [[koreys tili|koreys tili]] oʻrta koreys tilidan kelib chiqqan boʻlib, u oʻz navbatida eski koreys tilidan kelib chiqqan boʻlib, u odatda oʻzining til vataniga ega boʻlgan eng qadimgi koreys tili yaʼni protokoreys tilidan kelib chiqqan. [[Shimoliy Koreya|Shimoliy Koreya]]da mavjud boʻlgan protokoreyslar miloddan avvalgi 300-yillarda Koreya yarim orolining janubiy qismiga tarqalib , [[yapon|yaponlar]] mumun kultivatorlarining avlodlari bilan birga yashagan (yoki ularni oʻzlashtirgan deb taxmin qiladi). Ikkala til ham bir-biriga taʼsir koʻrsatdi va keyinchalik asoschi taʼsiri ikkala til oilasining ichki xilma-xilligini kamaytirdi. Koreya urushidan beri , 70 yillik ajralish davomida, Shimoliy va Janub oʻrtasidagi farqlar standart koreys tilida, jumladan, talaffuz va tanlangan lugʻatdagi oʻzgarishlarni keltirib chiqardi, ammo bu kichik farqlarni koreys lahjalarining har birida topish mumkin, ular hali ham asosan oʻzaro oʻxshash tomonlari bor. | |||
<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf K-harfi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200609151238/http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%CA%BBzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf |date=2020-06-09 }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{OʻzME}} | |||
[[Turkum:Tillar]] | |||
[[Turkum:Koreys tili]] | |||
{{chala}} | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| Koreys tili | |
|---|---|
 | |
| Milliy nomi | 한국어, (한국말) 조선말 |
| Mamlakatlar | KXDR, Janubiy Koreya, Xitoy, Yaponiya, AQSh, Kanada |
| Rasmiylik holati | KXDR, Janubiy Koreya, Xitoy (Szilin) |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni | 66,3 million[1] |
| Turkumlanishi | |
| Til oilasi | Oltoy |
| Alifbosi | hangul, hanja |
| Til kodlari | |
| ISO 639-1 | ko |
| ISO 639-2 | kor |
Koreys tili — koreyslarning tili. Oltoy tillariga, baʼzan toʻngusmanjur tillariga kiradi, deb taxmin qilinadi. KXDRning hamda Koreya Respublikasining rasmiy tili. Bu tilda 60 mln. kishi soʻzlashadi (1992-yil). Uning genetik jihatdan boshqa tillar bilan bogʻliqligi aniqlanmagan. Koreys tilining shimoli sharqiy, shimoli gʻarbiy, markaziy, janubi sharqiy, shimol va janub shevalari bor. Koreys tilida 40 fonema (19 undosh, 21 unli) mavjud. Morfologik jihatdan agglyutinatsiya rivojlangan. Feʼl zamonlari hozirgi, 2 oʻtgan va 2 kelasi zamon shakllaridan iborat. Son kategoriyasida birlik va koʻplik shakllari farqlanmaydi. Nisbat kategoriyasi hamma feʼllarga xos emas. Leksikasida xitoy tilidan, sanskrit, moʻgʻul va baʼzan Yevropa tillaridan oʻzlashgan soʻzlar bor. Koreys tili 1993-yilgacha „standart til“, 1966-yilda „madaniy til“ (munxvao) deb atalgan. Bu tilning 2 turi ham KXDR hamda Koreya Respublikasida qoʻllanib kelinadi. KXDRda koreys yozuvi, Koreya Respublikasida xitoykoreys aralash yozuvi qoʻllanadi.
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Zamonaviy koreys tili oʻrta koreys tilidan kelib chiqqan boʻlib, u oʻz navbatida eski koreys tilidan kelib chiqqan boʻlib, u odatda oʻzining til vataniga ega boʻlgan eng qadimgi koreys tili yaʼni protokoreys tilidan kelib chiqqan. Shimoliy Koreyada mavjud boʻlgan protokoreyslar miloddan avvalgi 300-yillarda Koreya yarim orolining janubiy qismiga tarqalib , yaponlar mumun kultivatorlarining avlodlari bilan birga yashagan (yoki ularni oʻzlashtirgan deb taxmin qiladi). Ikkala til ham bir-biriga taʼsir koʻrsatdi va keyinchalik asoschi taʼsiri ikkala til oilasining ichki xilma-xilligini kamaytirdi. Koreya urushidan beri , 70 yillik ajralish davomida, Shimoliy va Janub oʻrtasidagi farqlar standart koreys tilida, jumladan, talaffuz va tanlangan lugʻatdagi oʻzgarishlarni keltirib chiqardi, ammo bu kichik farqlarni koreys lahjalarining har birida topish mumkin, ular hali ham asosan oʻzaro oʻxshash tomonlari bor. [2]
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Ethnologue — Languages of the World
- ↑ "Koreys tili" OʻzME. K-harfi (Wayback Machine saytida 2020-06-09 sanasida arxivlangan) Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |