Koronaviruslar
Коронавируслар (лотинча: Cоронавиридаэ Cоронавиридаэ) — бу вируслар оиласи, 2020 йил май ҳолатига сут эмизувчиларни, шу жумладан одамларни, қушларни ва амфибияларни юқтирадиган иккита субфилали [1] ичига иккита РНК ўз ичига олган вируслар киради. Номи вируснинг тузилиши билан боғлиқ бўлиб, умуртқа шаклидаги жараёнлари қуёш тожига ўхшайди. Одамларга таъсир қилувчи 7 та маълум бўлган коронавируслар мавжуд [2]
- ҲCоВ-229Э — Алфакоронавирус биринчи марта 1960 йилларнинг ўрталарида аниқланган;
- ҲCоВ-НЛ63 — Алфакоронавирус, 2004 йилда Голландияда патоген аниқланди;
- — Бетакоротавирус А, 1967 йилда аниқланган патоген;
- — Бетакоронавирус А, 2005 йилда Гонконгда топилган патоген;
- САРС-CоВ — биринчи ҳолати 2002 йилда рўйхатга олинган оғир ўткир респиратор синдромнинг қўзғатувчиси бўлган Бетакоронавирус Б;
- Мерсин-Cов — Бетаcоронавирус C, қўзғатувчиси агенти Яқин Шарқ нафас синдроми, қайси авж 2015 йилда содир бўлган;
- САРС-CоВ-2 — Бетаcоронавирус Б 2019 йилнинг иккинчи ярмида аниқланиб, пневмония пандемиясининг янги турига , CОВИД-19 сабаб бўлди .
Эпидемиология
Коронавируслар сутемизувчилар (одамлар, ярасалар, мушуклар, итлар, чўчқалар, қорамоллар) ва қушларда касалликларга сабаб бўлади. Коронавирус инфекциясининг манбалари касал одам, ҳайвонлар бўлиши мумкин. Мумкин бўлган юқиш механизмлари: ҳаводан, ҳаводан, нажас-оғиз орқали, контакт. Касаллик қишда ва эрта баҳорда кучаяди. Касалхонага ётқизилган беморларнинг ўткир респираторли вирусли инфекциялари таркибида коронавирус инфекцияси ўртача 12 % ни ташкил қилади. Қисқа касалликдан кейин иммунитет, қоида тариқасида, қайта юқтиришдан ҳимоя қилмайди. Коронавирусларнинг кенг тарқалгани 80 % одамларда аниқланган антижисмлар билан тасдиқланади. Одам коронавируси биринчи марта 1965 йилда ўткир ринитда назофаренкадан Д. Тиррел томонидан ўткир респираторли вирусли инфекциялари бўлган беморлардан, кейинчалик 1975 йилда Э. Каул ва С. Кларк коронавирусни энтероколитли болалардаги ичак ҳаракатларидан ажратиб олишган. Кейинчалик, коронавируслар 2002-2003 йилларда Хитойда САРС ёки оғир ўткир респиратор синдром (САРС) тарқалиши аниқланмагунча тадқиқотчилар эътиборини жалб қилмади. Касалликка САРС-CоВ вируси сабаб бўлган. Натижада касаллик бошқа мамлакатларга тарқалди, жами 8773 киши касал бўлиб, 775 киши вафот этди (ўлим даражаси 9,6 %).МЕРС-CоВ вируси Яқин Шарқдаги нафас олиш синдромининг (МЕРС) қўзғатувчиси бўлиб, биринчи ҳолатлари 2012 йилда қайд этилган [3] . 2015 йилда Жанубий Кореяда Яқин Шарқдаги нафас олиш синдроми авж олди, шунда 183 киши касал бўлиб, 33 киши вафот этди.2019 йил декабр ойида Хитойда янги аниқланган САРС-CоВ-2 вируси туфайли пневмония тарқалиши бошланди. Кўп ўтмай, у бошқа мамлакатларга тарқалди.
Манбалар
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасининг барча параметрлари ўз номига эга бўлиши зарур. Щелканов М. Ю., Попова А. Ю., Дедков В. Г., Акимкин В. Г., Малеев В. В. „История изучения и современная классификация коронавирусов (Нидовиралес: Cоронавиридаэ)“ (ру) (2020).
- ↑ „Сеcрет ҳисторй оф фирст cоронавирусес“ (эн). Қаралди: 11-04-2020.
- ↑ Андоза:Веб манбаси урл=ҳттпс://боокс.гоогле.ру/боокс?ид=ЖМгCДгААҚБАЖ
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |